A. PH N M ĐUẦ Ơ Ầ
I. LÝ DO CH N Đ TÀIỌ Ề
Giáo d c 4.0 v i s phát tri n và ng d ng c a th c t o vào cu c s ng,ụ ớ ự ể ứ ụ ủ ự ế ả ộ ố
công ngh trí tu nhân t o đc c i ti n, đi m i liên t c, ch ng trình giáoệ ệ ạ ượ ả ế ổ ớ ụ ươ
d c ti p c n xuyên môn, th c hi n giáo d c su t đi, cá nhân hóa h c t p…ụ ế ậ ự ệ ụ ố ờ ọ ậ
đc ng d ng vào giáo d c đã t o nên s đi thay tích c c cho công tác d yượ ứ ụ ụ ạ ự ổ ự ạ
h c nói chung và d y h c Ng văn nói riêng. Xu th t t y u c a d y h c là phátọ ạ ọ ữ ế ấ ế ủ ạ ọ
huy năng l c h c sinh, đc bi t trong môn Ng văn c n chú tr ng phát huy năngự ọ ặ ệ ữ ầ ọ
l c t duy sáng t o, c m th th m mĩ, h p tác và giao ti p, h c t p su t đi…ự ư ạ ả ụ ẩ ợ ế ọ ậ ố ờ
Ng i giáo viên bu c ph i thay đi v trí c a mình không còn là ng i cung c pườ ộ ả ổ ị ủ ườ ấ
ki n th c mà chuy n sang ng i h ng d n, h tr và h p tác.V y làm th nàoế ứ ể ườ ướ ẫ ỗ ợ ợ ậ ế
đ có th tích c c hóa ho t đng c a h c sinh? B ng cách nào đ t o ra môiể ể ự ạ ộ ủ ọ ằ ể ạ
tr ng h c t p t ng tác, phát huy đc năng l c t duy sáng t o, c m thườ ọ ậ ươ ượ ự ư ạ ả ụ
th m mĩ ng i h c? Đó cũng là trăn tr , băn khoăn c a tác gi khi tìm đn đẩ ở ườ ọ ở ủ ả ế ề
tài này.
Kí văn h c là th lo i khá ph bi n trong văn h c hi n đi, cũng là thọ ể ạ ổ ế ọ ệ ạ ể
lo i văn h c chi m th i l ng khá nhi u trong ch ng trình ph thông. H cạ ọ ế ờ ượ ề ươ ổ ọ
sinh khó phân bi t r ch ròi ranh gi i th lo i. Làm th nào đ tích c c hóaệ ạ ớ ể ạ ế ể ự
ho t đng c a ng i h c, giúp các em có đc s ch đng, tích c c chi mạ ộ ủ ườ ọ ượ ự ủ ộ ự ế
lĩnh tri th c bài h c… ? Nguy n Tuân là nhà văn tài hoa, uyên bác và đc đáoứ ọ ễ ộ
v i “gu” th m mĩ riêng , t duy liên t ng phóng khoáng, b t ng , câu văn giàuớ ẩ ư ưở ấ ờ
có d n nén ý nghĩa…Ti p c n, c m hi u đc v đp và văn phong Nguy nồ ế ậ ả ể ượ ẻ ẹ ễ
Tuân là vi c không h d v i h c sinh ph thông. Trong quá trình gi ng d y,ệ ề ễ ớ ọ ổ ả ạ
r t nhi u em h c sinh h i tôi là đi v i tác ph m kí văn h c làm th nào đấ ề ọ ỏ ố ớ ẩ ọ ế ể
vi t và c m nh n t t? Kí văn h c đc đa vào d y h c trong ch ng trìnhế ả ậ ố ọ ượ ư ạ ọ ươ
ph thông v i th i l ng t ng đi nhi u và vi c n m b t, ti p nh n các tácổ ớ ờ ượ ươ ố ề ệ ắ ắ ế ậ
ph m kí văn h c v i các em h c sinh là vi c t ng đi khó, nh t là tùy bút c aẩ ọ ớ ọ ệ ươ ố ấ ủ
Nguy n Tuân v i kho ch nghĩa dày d n và liên t ng phóng khoáng, đc đáo,ễ ớ ữ ặ ưở ộ
b t ng … l i càng khó. H n n a trong xu th đi m i ph ng pháp d y h cấ ờ ạ ơ ữ ế ổ ớ ươ ạ ọ
hi n nay, vi c tích c c hóa ho t đng c a h c sinh , phát huy năng l c t duyệ ệ ự ạ ộ ủ ọ ự ư
sáng t o , c m th th m mĩ trong gi d y đc hi u văn b n kí văn h c, tùy bútạ ả ụ ẩ ờ ạ ọ ể ả ọ
c n đc chú ý h n bao gi h t. Đ góp ph n gi i quy t nh ng khó khăn màầ ượ ơ ờ ế ể ầ ả ế ữ
h c sinh g p ph i cũng nh các câu h i trên, tôi đã đa ra đ tài: ọ ặ ả ư ỏ ư ề Gi i phápả
tích c c hóa ho t đng c a h c sinh, phát huy năng l c t duy sáng t o,ự ạ ộ ủ ọ ự ư ạ
c m th th m mĩ trong gi d y đc hi u văn b n kí văn h c “ Ng i láiả ụ ẩ ờ ạ ọ ể ả ọ ườ
đò Sông Đà”
1
II. GI I H N C A Đ TÀIỚ Ạ Ủ Ề
Gi i h n n i dung: ớ ạ ộ
Đ tài t p trung nghiên c u c s lý lu n và th c ti n c a d y h c văn b nề ậ ứ ơ ở ậ ự ễ ủ ạ ọ ả
kí văn h c- tùy bút “Ng i lái đò Sông Đà” c a Nguy n Tuân theo h ng tíchọ ườ ủ ễ ướ
c c hóa ho t đng, phát tri n năng l c t duy sáng t o, c m th th m mĩ c aự ạ ộ ể ự ư ạ ả ụ ẩ ủ
h c sinh.ọ
Gi i h n đa bàn: ớ ạ ị
Đ tài đc tri n khai nghiên c u t i các tr ng THPT trong huy n Đôề ượ ể ứ ạ ườ ệ
L ng, Ngh Anươ ệ
III. B C C C A Đ TÀI:Ố Ụ Ủ Ề
Ngoài ph n m đu và ph n k t lu n, ph n n i dung đc tri n khai quaầ ở ầ ầ ế ậ ầ ộ ượ ể
ba ph n:ầ
Ph n m t: Th c tr ng d y và h c kí văn h c hi n đi trong nhà tr ngầ ộ ự ạ ạ ọ ọ ệ ạ ườ
ph thông hi n nay.ổ ệ
Ph n hai: C s lí lu n v th kí văn h c, đc đi m tùy bút Nguy n Tuânầ ơ ở ậ ề ể ọ ặ ể ễ
và d y h c tích c c hóa ho t đng h c sinh, phát huy năng l c t duy sáng t o,ạ ọ ự ạ ộ ọ ự ư ạ
c m th th m mĩ khi ttor ch c d y h c đc hi u văn b n kí văn h c’ả ụ ẩ ứ ạ ọ ọ ể ả ọ
I.Th kí văn h cể ọ
II. Đc đi m tùy bút Nguy n Tuânặ ể ễ
III. Cái tôi Nguy n Tuân qua tùy bút “ Ng i lái đò Sông Đà”.ễ ườ
IV.Tích c c hóa ho t đng h c t p c a h c sinh trong gi d y đc hi uự ạ ộ ọ ậ ủ ọ ờ ạ ọ ể
văn b n kí văn h c hi n đi, tùy bút “Ng i lái đò Sông Đà”.ả ọ ệ ạ ườ
Ph n ba: V n d ng đnh h ng tích c c hóa ho t đng c a h c sinh, phátầ ậ ụ ị ướ ự ạ ộ ủ ọ
huy năng l c t duy sáng t o, c m th th m mĩ khi t ch c d y h c đc hi uự ư ạ ả ụ ẩ ổ ứ ạ ọ ọ ể
văn b n kí văn h c “Ng i lái đò Sông Đà”.ả ọ ườ
IV. PH NG PHÁP TI N HÀNH:ƯƠ Ế
Đ TÀI K T H P NHI U PH NG PHÁP: Ph ng pháp th ng kê phânỀ Ế Ợ Ề ƯƠ ươ ố
lo i, ph ng pháp so sánh, đi chi u, ph ng pháp t ng h p ch ng minh. ạ ươ ố ế ươ ổ ợ ứ
2
B. N I DUNGỘ
PH N M T: TH C TR NG D Y VÀ H C KÍ VĂN H C HI N ĐIẦ Ộ Ự Ạ Ạ Ọ Ọ Ệ Ạ
TRONG NHÀ TR NG PH THÔNG HI N NAY.ƯỜ Ổ Ệ
I. V PHÍA NG I D YỀ ƯỜ Ạ
Qua th c t d y h c tr ng và d gi đng nghi p, b n thân tôi nh nự ế ạ ọ ở ườ ự ờ ồ ệ ả ậ
th y: Giáo viên đã có ý th c đi m i ph ng pháp d y h c theo h ng phát huyấ ứ ổ ớ ươ ạ ọ ướ
năng l c ng i h c, dùng các câu h i phát hi n tín hi u ngh thu t và khai thácự ườ ọ ỏ ệ ệ ệ ậ
ý nghĩa c a các tín hi u ngh thu t. Tuy nhiên trong cách t ch c gi d y h c,ủ ệ ệ ậ ổ ứ ờ ạ ọ
năng l c t duy sáng t o, c m th th m mĩ c a h c sinh ch a th c s đcự ư ạ ả ụ ẩ ủ ọ ư ự ự ượ
kh i m nhi u, th ng có hai xu h ng sau:ơ ở ề ườ ướ
H ng th nh t: M t s giáo viên quá ôm đm ki n th c, đa ra nhi uướ ứ ấ ộ ố ồ ế ứ ư ề
chi ti t ngh thu t phân tích t m , v n, khi n bài d y n ng n , không có đi mế ệ ậ ỉ ỉ ụ ế ạ ặ ề ể
nh n. H ng khai thác này h c sinh ch a th c s đc phát huy năng l c tấ ướ ọ ư ự ự ượ ự ư
duy sáng t o, c m th th m mĩ, khó ghi nh .ạ ả ụ ẩ ớ
H ng th hai: M t s giáo viên t ng tr i đã t ch c gi d y h c theoướ ứ ộ ố ừ ả ổ ứ ờ ạ ọ
h ng đi m i ph ng pháp, h ng d n h c sinh khai thác, c m nh n các chiướ ổ ớ ươ ướ ẫ ọ ả ậ
ti t ngh thu t tiêu bi u, song khai thác m i d ng l i vi c nêu ý nghĩa n iế ệ ậ ể ớ ừ ạ ở ệ ộ
dung. Ph n rèn luy n kĩ năng, năng l c t duy sáng t o, c m th th m mĩ cònầ ệ ự ư ạ ả ụ ẩ
s sài, c m th văn b n kí văn h c, tùy bút các ph ng di n ch a sâu. Hi uơ ả ụ ả ọ ở ươ ệ ư ệ
qu gi d y còn m c nh n bi t, thông hi u,rèn luy n kĩ năng, năng l c ch aả ờ ạ ở ứ ậ ế ể ệ ự ư
th c s sâu s c.ự ự ắ
II. V PHÍA H C SINHỀ Ọ
Qua kh o sát th c t h c t p và làm bài c a h c sinh, b n thân ng i vi tả ự ế ọ ậ ủ ọ ả ườ ế
nh n th y: h c sinh còn lúng túng trong vi c đc hi u và c m th , năng l c tậ ấ ọ ệ ọ ể ả ụ ự ư
duy sáng t o ch a cao, nh n th c các em còn c m tính. H c sinh có c m giácạ ư ậ ứ ả ọ ả
n ng n , khó nh , “khó c m” các văn b n kí và nh n th c văn b n ch a sâu,ặ ề ớ ả ả ậ ứ ả ư
ch a bi t g n c m th chi ti t ngh thu t v i bình lu n, đánh giá, so sánh, nângư ế ắ ả ụ ế ệ ậ ớ ậ
cao v n đ. Do đó khi làm bài ki m tra, các bài thi, h c sinh nghiêng v di nấ ề ể ọ ề ễ
xuôi, di n ý. Đc bi t các em ch a có kĩ năng v n d ng chi ti t ngh thu t đcễ ặ ệ ư ậ ụ ế ệ ậ ặ
s c trong bài kí văn h c, tùy bút trên c s đc tr ng th lo i kí; ch a bi t g nắ ị ơ ở ặ ư ể ạ ư ế ắ
v i trào l u văn h c và th i đi văn h c. Kh năng t duy đc l p, kh năng tớ ư ọ ờ ạ ọ ả ư ộ ậ ả ự
h c c a h c sinh còn th p, đa s các em ch a t c m th , c m nh n b ng kinhọ ủ ọ ấ ố ư ự ả ụ ả ậ ằ
nghi m riêng c a b n thân mà còn d a d m vào tài li u tham kh o và s h ngệ ủ ả ự ẫ ệ ả ự ướ
d n c a giáo viên.ẫ ủ
III. V PHÍA TÀI LI U THAM KH OỀ Ệ Ả
Các tài li u sách giáo khoa (SGK) Ng văn 12 ch ng trình chu n,ệ ữ ươ ẩ
ch ng trình nâng cao, trong ph n h ng d n h c bài r t ít các câu h i phátươ ầ ướ ẫ ọ ấ ỏ
tri n t duy sáng t o, c m th th m mĩ.ể ư ạ ả ụ ẩ
3
Các tài li u tham kh o nh sách giáo viên (SGV) Ng văn 12 ch ng trìnhệ ả ư ữ ươ
chu n, ch ng trình nâng cao, cũng nghiêng v tr l i các câu h i ph n h ngẩ ươ ề ả ờ ỏ ầ ướ
d n h c bài, ch a có ph n rèn kĩ năng phát hi n, khai thác các chi ti t nghẫ ọ ư ầ ệ ế ệ
thu t đc s c,phát tri n t duy sáng t o, c m th th m mĩ.ậ ặ ắ ể ư ạ ả ụ ẩ
Các sách lý lu n văn h c: Lý lu n văn h c do Tr n Đình S - Nguy nậ ọ ậ ọ ầ ử ễ
Xuân Nam – Ph ng L u ch biên, NXB GD 1987, giáo trình Ph ng pháp d yươ ự ủ ươ ạ
đc văn b n, NXB Đi h c C n Th 2020 đã cung c p nh ng ki n th c lý lu nọ ả ạ ọ ầ ơ ấ ữ ế ứ ậ
c b n v kí văn h c và lý thuy t d y đc nói chung.ơ ả ề ọ ế ạ ọ
IV. THI CỬ
Kh o sát các đ thi h c sinh gi i, theo tinh th n đi m i ki m tra đánhả ề ọ ỏ ầ ổ ớ ể
giá, ng i ra đ đã chú ý đn các ki u đ nh m phát huy t duy sáng t o, c mườ ề ế ể ề ằ ư ạ ả
th th m mĩ c a h c sinh sau khi h c văn b n kí văn h c “Ng i lái đò Sôngụ ẩ ủ ọ ọ ả ọ ườ
Đà”.
Đ thi ch n H c sinh gi i văn c p Thành ph Bình Thu n, năm h c 2001ề ọ ọ ỏ ấ ố ậ ọ
-2002:
Nh n xét phong cách ngh thu t Nguy n Tuân, Anh Đc vi t:ậ ệ ậ ễ ứ ế
“ Không bi t ch ng nào m i l i có m t nhà văn nh th , m t nhà văn màế ừ ớ ạ ộ ư ế ộ
khi ta g i là m t b c th y c a ngôn t ta không h th y ng i mi ng, m t nhàọ ộ ậ ầ ủ ừ ề ấ ạ ệ ộ
văn đc đáo vô song mà m i dòng, m i ch tuôn ra đu ng n bút đu nh cóộ ỗ ỗ ữ ầ ọ ề ư
đóng m t d u tri n riêng.”ộ ấ ệ
Anh (ch ) hãy phân tích nh ng nét đc s c v ngh thu t trong tùy bút “ị ữ ặ ắ ề ệ ậ
Ng i lái đò Sông Đà c a Nguy n Tuân đ làm sáng t ý ki n trên.ườ ủ ễ ể ỏ ế
Đ thi Tuy n sinh Đi h c kh i D năm 2013, câu 2 đi m trong ph nề ể ạ ọ ố ể ầ
chung cho t t c các thí sinh, có câu:ấ ả
Trong tùy bút “Ng i lái đò Sông Đà” (Ng văn 12, T p m t, NXB Giáoườ ữ ậ ộ
d c Vi t nam, 2013) Nguy n Tuân t ng nhìn “Sông Đà nh m t c nhân”.ụ ệ ễ ừ ư ộ ố
Ng i “c nhân” y có tính n t nh th nào? Cách ví von này có ý nghĩaườ ố ấ ế ư ế
gì?
Đ thi h c sinh gi i l p 12 t nh H ng yên năm h c 2017 – 2018:ề ọ ỏ ớ ỉ ư ọ
Có ý ki n cho r ng: Nguy n Tuân th ng ti p c n nh ng đi t ng phiế ằ ễ ườ ế ậ ữ ố ượ
th ng, xu t chúng b ng m t ngòi bút tài hoa, uyên bác.ườ ấ ằ ộ
Qua hình t ng con sông Đà trong đo n trích “Ng i lái đò sông Đà” c aượ ạ ườ ủ
Nguy n Tuân, anh / ch hãy bình lu n ý ki n trên.ễ ị ậ ế
T nh ng lý do trên tôi nh n th y vi c phát huy năng l c t duy sáng t o,ừ ữ ậ ấ ệ ự ư ạ
c m th th m mĩ trong gi d y đc văn b n kí văn h c là r t c n thi t và có ýả ụ ẩ ờ ạ ọ ả ọ ấ ầ ế
nghĩa thi t th c. Vì v y tôi mu n chia s v i các đng nghi p kinh nghi m nhế ự ậ ố ẻ ớ ồ ệ ệ ỏ
c a b n thân trong đ tài này.ủ ả ề
4
5
