1
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến tỉnh Ninh Bình
Chúng tôi gồm:
TT
Họ và tên Năm
sinh Chức vụ Nơi công tác
Trình độ
chuyên
môn
Tỷ lệ %
đóng góp
vào việc tạo
ra sáng
ki
ến
1 Mai Hữu Thiết 1979 Phó Chánh văn
phòng
Văn phòng Sở
GD&ĐT Cử nhân 30%
2 Nguyễn Xuân Cảnh
1977 Phó Giám đốc Trung tâm GDTX,
TH&NN tỉnh Thạc sĩ 30%
3 Phạm Thanh Lịch 1984 Giáo viên Trung tâm GDTX,
TH&NN tỉnh
Thạc sĩ 20%
4 Hồ Ngọc Vĩnh 1961 Phó Giám đốc Trung tâm GDTX,
TH&NN tỉnh
Sau ĐH 10%
5 Phạm Hoài Thanh 1979 Chuyên viên Phòng GDTrH, Sở
GD&ĐT Cử nhân 10%
I. Tên sáng kiến, lĩnh vực áp dụng
Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:“Một số giải pháp ứng
dụng công nghệ thông tin xây dựng hệ thống tư vấn hướng nghiệp trực tuyến
học sinh phổ thông tỉnh Ninh Bình”.
II. Lĩnh vực áp dụng: Công nghệ thông tin và Truyền thông; tư vấn
hướng nghiệp
III. Mô tả bản chất sáng kiến
1. Giải pháp cũ thường làm
Hiện nay, chúng ta đang chứng kiến những biến đổi lớn về thị trường lao
động. Xu thế hội nhập kinh tế thế giới và toàn cầu hoá khiến cho các ngành nghề
phát triển đa dạng. Bên cạnh sự xuất hiện của nhiều nghề mới thì không ít nghề
cũ phải mất đi hoặc thay đổi công nghệ… Ở bất cứ ngành nghề hoặc lĩnh vực
hoạt động nào, nguồn lực con người luôn là yếu tố cơ bản cho sự phát triển,
quyết định sự thành công hay thất bại. Do đó, vấn đề nguồn nhân lực luôn được
đặt lên hàng đầu. Thực tế cho thấy, con người có thể phát huy tất cả thế mạnh
của mình nếu được làm công việc yêu thích và phù hợp. Điều này được bắt
nguồn từ việc định hướng đúng đắn về nghề nghiệp định chọn.
Việc chọn được nghề phù hợp để lập nghiệp sau này không phải dễ dàng,
bởi nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố: năng lực, hứng thú, tính cách, sức khoẻ, điều
kiện kinh tế, nhu cầu xã hội… Chính vì vậy, học sinh cần sự hỗ trợ từ gia đình,
nhà trường và xã hội trong quá trình hướng nghiệp, trong đó nhà trường giữ vai
trò chủ đạo. Việc chọn nghề không chỉ ảnh hưởng sâu sắc đến tương lai của
2
chính bản thân học sinh, mà nó ảnh hưởng đến cả gia đình và xã hội. Để chọn
được nghề phù hợp, học sinh cần sự hướng nghiệp từ phía nhà trường, trong đó,
tư vấn hướng nghiệp là một khâu rất quan trọng. Tư vấn hướng nghiệp trang bị
cho học sinh những kiến thức cơ bản về các ngành nghề trong xã hội, từ đó giúp
các em biết định hướng và lựa chọn nghề phù hợp. Thông qua hoạt động này,
học sinh sẽ biết điều chỉnh xu hướng nghề cho phù hợp với đặc điểm của bản
thân và định hướng phát triển kinh tế xã hội của đất nước, từ đó các em tự tin
xác định nghề và đưa ra quyết định chọn nghề phù hợp.
Có thể thấy vai trò của công tác tư vấn hướng nghiệp rất quan trọng đối
với học sinh phổ thông nhất là học sinh cuối cấp. Hoạt động tư vấn, hướng
nghiệp học sinh phổ thông (cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông) là một
nhiệm vụ quan trọng của ngành Giáo dục tỉnh Ninh Bình nhằm mục đích giáo
dục hướng nghiệp, định hướng phân luồng học sinh, thực hiện phổ cập cấp trung
học phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT); bồi dưỡng,
hướng dẫn việc chọn nghề của học sinh phù hợp với yêu cầu phát triển của xã
hội, đồng thời phù hợp với năng khiếu cá nhân.
Tuy nhiên, việc triển khai công tác tư vấn, hướng nghiệp tại các cơ sở
giáo dục tại Ninh Bình hiện nay còn tồn tại một số vấn đề sau:
- Chưa được các trường phổ thông coi trọng, quan tâm đúng mức
- Công tác tư vấn, hướng nghiệp thực hiện tại các nhà trường thông qua
môn giáo dục hướng nghiệp và lồng ghép cùng với môn giáo dục nghề phổ
thông lớp 11.
- Các tài liệu về tư vấn hướng nghiệp nhiều nhưng thiếu đồng bộ.
- Việc cập nhật thông tin, trao đổi trực tiếp với học sinh cần nhiều thời gian,
có thể diễn ra bất cứ lúc nào và cần nhiều người tham gia nhưng giáo viên tại các
trường thì ít chưa đáp ứng được công tác tư vấn hướng nghiệp cho học sinh.
- Nhận thức của người dạy và người học chưa được quan tâm đúng mức,
một mặt do đây là những môn học không bắt buộc và không tính điểm học lực
cho học sinh nên nhiều trường thường thực hiện mang tính hình thức, cụ thể:
Môn giáo dục nghề phổ thông các trường thường dạy dồn cho hết chương trình
nên nội dung hướng nghiệp lồng nghép trong đó thường bỏ qua; môn giáo dục
hướng nghiệp thường được giao cho giáo viên chủ nhiệm thực hiện trong các
buổi sinh hoạt lớp, nên nhiều giáo viên bỏ qua nội dung này, có giáo viên thực
hiện thì do không có chuyên môn, tài liệu thì sơ sài, lại không được cập nhật nội
dung thường xuyên, học sinh có hỏi thì trả lời chung chung không rõ ràng,
không định hướng được ngành nghề phù hợp để học sinh lựa chọn.
- Chính vì các trường chưa quan tâm nhiều đến công tác hướng nghiệp, tài
liệu hướng nghiệp thì sơ sài, lạc hậu nên giáo viên, học sinh và phụ huynh
thường phải tra cứu thông tin tư vấn hướng nghiệp trên mạng internet. Trên
mạng thì cũng có nhiều trang thông tin về tư vấn hướng nghiệp nhưng thường
nội dung chủ yếu là cập nhật các thông tin tuyển sinh, giới thiệu các cơ sở đào
tạo, nội dung dành cho tư vấn hướng nghiệp rất sơ sài thậm chí là không có. Các
trang thông tin điện tử đó cũng chỉ cung cấp thông tin một chiều, chưa có sự
tương tác với người cần thông tin. Khi học sinh cần đến thông tin nào lại phải tra
3
cứu thông tin đó, với rất nhiều nội dung không được kiểm định viết ra chủ yếu
để thu hút người xem rồi chèn quảng cáo vào đó. Do đó, học sinh sẽ rất khó để
tự định hướng lựa chọn cho mình ngành nghề phù hợp với mình. Thực tế, đã có
nhiều học sinh sau khi tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng, cao học chịu
cảnh thất nghiệp hoặc làm trái với ngành nghề đã được đào tạo. Nên nếu được tư
vấn hướng nghiệp bài bản ngay từ đầu thì con số đó có thể đã giảm đi nhiều.
- Trước khi xây dựng giải pháp mới, việc thực hiện tư vấn hướng nghiệp
tại các trường học trong tỉnh sử dụng tài liệu trên giấy, nên chi phí cho việc in
tài liệu, hồ sơ tư vấn hướng nghiệp cho học sinh tốn kém. Có thể thấy, hàng năm
mỗi đợt xét tuyển sinh đại học cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp học sinh phải
nộp hồ sơ đăng ký các nguyện vọng xét tuyển. Nếu không được tư vấn hướng
nghiệp học sinh sẽ băn khoăn và với nhiều sự tác động bên ngoài sẽ lựa chọn rất
nhiều nguyện vọng. Đối với tỉnh Ninh Bình mỗi năm, có khoảng 12.000 học
sinh cuối cấp khối Trung học phổ thông sẽ tốt nghiệp và đăng ký xét tuyển vào
các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, trung bình mỗi học sinh có 5 nguyện
vọng xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng, trung cấp. Nếu công tác tư vấn
hướng nghiệp tốt có thể giúp học sinh giảm số nguyện vọng, tiết kiệm chi phí
của học sinh. Số tiền tiết kiệm được cho gia đình, xã hội hằng năm rất lớn.
Do đó, việc xây dựng xây dựng hệ thống tư vấn hướng nghiệp trực tuyến
dành cho học sinh phổ thông tỉnh Ninh Bình nhằm khắc phục những hạn chế tồn
tại nêu trên là rất cần thiết. Hệ thống mới sẽ giúp cho việc quản lý, chỉ đạo, phân
tích, đánh giá, tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh phổ thông (nhất là học sinh
cuối lớp 9 THCS và học sinh cuối lớp 12 THPT) một cách đồng bộ, chất lượng,
hiệu quả, tiết kiệm; giúp cho học sinh, người học có nhu cầu tìm hiểu khả năng
bản thân, tìm hiệu, lựa chọn nghề nghiệp phù hợp mọi lúc, mọi nơi, thông qua
hệ thống tư vấn hướng nghiệp trực tuyến có thể khai thác qua các thiết bị tin học
có kết nối Internet.
2. Giải pháp mới cải tiến
Từ kinh nghiệm rút ra qua nhiều năm theo dõi, tham mưu chỉ đạo việc
ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giảng dạy; việc tư vấn hướng
nghiệp cho học sinh trong ngành GD&ĐT tỉnh Ninh Bình, nhóm tác giả giới
thiệu một số giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin xây dựng hệ thống tư vấn
hướng nghiệp trực tuyến học sinh phổ thông tỉnh Ninh Bình. Hệ thống được xây
dựng tại địa chỉ: http://huongnghiep35.com và
https://www.facebook.com/tuvanhuongnghiep35 (Có Phụ lục 1 và 2 kèm theo)-
hiện nay được bàn giao cho Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Tin học và
Ngoại ngữ tỉnh Ninh Bình quản lý, cập nhật thông tin. Với lượng truy cập trang
thông tin điện tử tính tới thời điểm hiện tại trung bình gần 200 lượt trong ngày,
và lượng theo dõi trang Facebook là hơn 700 lượt, những con số đó đang tăng
từng ngày.
Hệ thống có khả năng tương tác cao với học sinh, không chỉ cung cấp
cho học sinh các nội dung tư vấn hướng nghiệp, thông tin tuyển sinh các cấp mà
còn kết nối trực tiếp học sinh với các cán bộ tư vấn hướng nghiệp của các nhà
trường giúp việc giải đáp thắc mắc, tư vấn định hướng nghề nghiệp, chọn ngành
học, trường học cho học sinh kịp thời, sát với yêu cầu thực tế.
4
a) Mô tả bản chất của giải pháp mới:
Để xây dựng giải pháp mới, nhóm tác giả sử dụng bộ mã nguồn
WordPress với ngôn ngữ lập trình PHP và hệ quản trị cơ sở dữ liệu MySQL;
cũng là bộ đôi ngôn ngữ lập trình thông dụng hiện nay để xây dựng trang thông
tin điện tử cung cấp các nội dung chủ yếu cho người dùng, cụ thể như sau:
- Nội dung thứ nhất: là thông tin về tuyển sinh Đại học, cao đẳng, trung
cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, trung cấp nghề, thông tin về kì thi THPT Quốc gia
hàng năm, thông tin về kì thi tuyển sinh lớp 10 của tỉnh Ninh Bình.
- Nội dung thứ hai: Là thông tin về thế giới nghề nghiệp, các ngành nghề
trong xã hội, các ngành nghề đang có triển vọng trong tương lai, các ngành nghề
có nguy cơ thất nghiệp cần tránh, cách lựa chọn ngành nghề phù hợp.
- Nội dung thứ ba: Tư vấn hướng nghiệp trực tuyến, học sinh có thể thực
hiện các phiếu trắc nghiệm hướng nghiệp trực tuyến làm xong có thể biết được
kết quả sơ bộ sau đó sẽ được cán bộ tư vấn bổ sung thêm các lời khuyên lựa
chọn ngành nghề, trường học chính xác hơn đồng thời có thể trao đổi trực tuyến
giữa học sinh và cán bộ tư vấn.
- Ngoài ra trang thông tin điện tử này cũng cung cấp thêm một số nội
dung khác như: thông tin về các ngành nghề truyền thống địa phương tỉnh Ninh
Bình, thông tin về những việc làm đang cần tuyển dụng, thông tin về khởi
nghiệp, kinh nghiệm khởi nghiệp, gương khởi nghiệp, ...
Đồng thời, với ưu thế vượt trội của mạng xã hội Facebook nhóm tác giả
đã xây dựng một trang FanPage với khả năng liên kết, chia sẻ thông tin nhanh
chóng đến học sinh và đặc biệt là khả năng tương tác, trao đổi tư vấn trực tiếp.
Tỉ lệ sử dụng Facebook hiện nay của giới trẻ Việt Nam rất cao, với tỉ lệ này thì
việc đưa thông tin tư vấn hướng nghiệp, thông tin tuyển sinh tiếp cận với học
sinh phổ thông qua trang Facebook có rất nhiều ưu điểm. Nhiều học sinh sẽ
được tiếp cận thông tin nhanh chóng, kịp thời. Thông qua việc tương tác, các
thông tin về tuyển sinh sẽ được chia sẻ lượng lớn học sinh, nhanh hơn rất nhiều
so với việc tiếp cận trang thông tin điện tử qua con đường tìm kiếm bằng các
công cụ tìm kiếm trên mạng hoặc giới thiệu, chia sẻ qua thư điện tử.
Đặc biệt, với tính năng tương tác với học sinh qua công cụ trò chuyện
(chát - Messenger), cũng như khả năng liên kết, nhúng qua lại giữa Facebook và
trang thông tin điện tử thì việc xây dựng một trang FanPage sẽ tạo một con
đường ngắn nhất, rộng nhất để thông tin từ trang thông tin điện tử tiếp cận đến
học sinh. Những bài viết bên trang thông tin điện tử dễ dàng có thể chia sẻ
đường liên kết tới trang Facebook, từ đó học sinh xem được bài viết trên trang
Facebook ở dạng tiêu đề, tóm tắt và để xem chi tiết thì truy cập vào bài viết sẽ
chuyển sang trang thông tin điện tử.
Bên cạnh đó, trang thông tin điện tử cũng cung cấp khả năng hiển thị bình
luận cho mỗi bài viết từ tài khoản Facebook của học sinh mà không cần phải tạo
tài khoản rồi đăng nhập trên trang thông tin điện tử. Từ trang thông tin điện tử
cũng tích hợp tính năng trao đổi trực tiếp bằng công cụ tin nhắn giữa học sinh và
cán bộ tư vấn hướng nghiệp.
5
b) Tính mới, tính sáng tạo của giải pháp
Giải đáp ra đời đáp ứng các tiêu chí chủ yếu: Đẩy mạnh ứng dụng công
nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp quản lý, dạy và học; tăng cường, tạo
sự chủ động trong việc trao đổi thông tin về tuyển sinh, hướng nghiệp nghề giữa
giáo viên và học sinh.
Giải pháp đã cung cấp đầy đủ, đa dạng, chính thức những thông tin về
tuyển sinh Đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, trung cấp
nghề, kì thi THPT Quốc gia, thi tuyển sinh lớp 10, ...; thông tin về nghề nghiệp,
các ngành nghề trong xã hội, các ngành nghề mới có triển vọng trong tương lai,
các ngành nghề có nguy cơ thất nghiệp cần tránh, ... để học sinh có hướng lựa
chọn ngành nghề phù hợp; tư vấn, hướng nghiệp trực tuyến hoặc thông qua các
phiếu trắc nghiệm có kết quả ngay sau khi lựa chọn; cộng tác, chia sẻ kinh
nghiệm trong cộng đồng giáo dục.
Giải pháp cũng giúp cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh, học sinh có thể tra
cứu, theo dõi, trao đổi thông tin trên hệ thống mọi lúc, mọi nơi thông qua máy
tính cá nhân, Iphone, Ipad, Smatsphone, … ở bất cứ đâu nếu có kết nối mạng
Internet.
Đây là một nhiệm vụ trọng tâm về công nghệ thông tin hằng năm của Bộ
GD&ĐT, Sở GD&ĐT và cũng là yêu cầu quan trọng đáp ứng Quyết định số
522/QĐ-TTg ngày 14/5/2018 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt đề án
“Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ
thông giai đoạn 2018-2025”; Kế hoạch số 88/KH-UBND ngày 11/7/2019 của
UBND tỉnh Ninh Bình về thực hiện Đề án Giáo dục hướng nghiệp và định
hướng phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025 tỉnh
Ninh Bình (trong lộ trình thực hiện của kế hoạch năm học 2019-2020 yêu cầu
Ngành GD&ĐT phải xây dựng trang tông tin điện tử để tư vấn, hướng nghiệp,
phân luồng cho học sinh phổ thông); đáp ứng Nghị quyết lần thứ 8 Ban chấp
hành Trung ương (khoá XI) về đổi mới căn, toàn diện giáo dục đào tạo trong đó
một trong những nhiệm vụ Trọng tâm là “Đẩy mạnh phân luồng sau THCS, định
hướng nghề nghiệp THPT, đảm bảo học sinh có trình độ THCS (hết lớp 9) có tri
thức phổ thông nền tảng, đáp ứng nhu cầu phân luồng sau THCS; THPT phải
tiếp cận nghề nghiệp và chuẩn bị cho giai đoạn sau phổ thông có chất lượng”.
3. Hiệu quả kinh tế, xã hội
Có thể nói, ngành GD&ĐT luôn là đơn vị tiên phong trong việc ứng dụng
công nghệ thông tin trong công tác quản lý, dạy, học, đặc biệt là đổi mới trong
công tác tư vấn, hướng nghiệp, thi, đánh giá kết quả học tập của học sinh. Để có
thêm những giải pháp mới thiết thực hiệu quả trong quản lý, dạy, học, nhóm tác
giả đã triển khai sáng kiến một số giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin xây
dựng hệ thống tư vấn hướng nghiệp trực tuyến học sinh phổ thông tỉnh Ninh
Bình đã áp dụng Trung tâm Giáo dục thường xuyên, Tin học và Ngoại ngữ tỉnh
và một số trường THPT trong tỉnh. Sau hơn 01 năm triển khai, có thể đánh giá
hiệu quả của hệ thống như sau:
a) Lợi ích về mặt kinh tế
Thực tế khi áp dụng giải pháp mới tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên,