1. PH N M ĐU
1.1. Lý do ch n đ tài
Th i đi CNH HĐH đòi h i con ng i c n có tri th c và kĩ năng th c ườ
hành. Theo đnh h ng đó thì b c ti u h c là n n t ng. M c tiêu giáo d c ti u ướ
h c nh m giúp cho h c sinh hình thành nh ng c s ban đu cho s phát tri n ơ
đúng đn và lâu dài v đo đc, trí tu , th ch t, th m mĩ và các kĩ năng c b n ơ
đ ti p t c h c trung h c c s . M i môn h c ti u h c đu góp ph n hình ế ơ
thành và phát tri n nhân cách cho h c sinh và cung c p cho các em nh ng tri th c
c n thi t. ế
N n t ng nhân cách, kĩ năng s ng, kĩ năng h c t p c b n c a h c sinh đc ơ ượ
hình thành ti u h c và đc s d ng trong su t cu c đi c a m i con ng i. ượ ườ
H c sinh ti u h c đc d y t nh ng thói quen nh nh t nh cách c m bút, cách ượ ư
th a g i, đi đng, ăn m c cho đn các kĩ năng ph c v , kĩ năng giao ti p, các kĩư ế ế
năng h c t p và kh năng t h c, sáng t o. Giáo d c ti u h c chính là n n t ng
c a giáo d c ph thông, đt c s v ng ch c cho s hình thành nhân cách và s ơ
phát tri n toàn di n con ng i. Thành qu c a GDTH có giá tr lâu dài, có tính ườ
quy t đnh, vì th làm t t GDTH là đm b o s phát tri n b n v ng c a đtế ế
n c.ướ
Lu t giáo d c năm 2005 (s a đi b sung 2009) đã nêu rõ: “M c tiêu giáo d c
là đào t o con ng i Vi t Nam phát tri n toàn di n, có đo đc, tri th c, s c kh e, ườ
th m mĩ và ngh nghi p, trung thành v i lí t ng đc l p dân t c và ch nghĩa xã ưở
h i, hình thành và b i d ng nhân cách, ph m ch t và năng l c c a công dân đáp ưỡ
ng v i yêu c u s nghi p xây d ng và b o v T qu c”.
Nh v y, giáo d c gi vai trò h t s c quan tr ng trong vi c đào t o và b iư ế
d ng ngu n nhân l c ch t l ng cao cho đt n c. ưỡ ượ ướ
T x a ông cha ta đã t ng d y “Tiên h c l , h u h c văn”. Đi u đó mu n ư
nh n m nh r ng tr c khi h c văn hóa, con ng i c n ph i có đo đc. H Ch ướ ườ
T ch đã t ng nói: “D y cũng nh h c ph i chú tr ng c tài l n đc. Đc là đo ư
1
đc, là cái g c quan tr ng, n u không có đo đc thì tài cũng vô d ng”. B i v y có ế
th nói đo đc đóng vai trò vô cùng quan tr ng trong s hình thành và phát tri n
nhân cách c a con ng i. Xã h i càng phát tri n đòi h i con ng i càng ph i hoàn ườ ườ
thi n, m t con ng i hoàn thi n v nhân cách là con ng i không ch có tài mà c n ư ườ
ph i có c đc. Sinh th i, Ch t ch H Chí Minh đã nói “Có tài mà không có đc là
ng i vô d ng. Có đc mà không có tài thì làm vi c gì cũng khó”. Câu nói y c aườ
Bác vô cùng th m thía trong lòng m i th y, cô giáo chúng ta. Đc và tài g n ch t
nhau, vì có đc mà không có tài thì làm vi c gì cũng khó, có tài mà không có đc thì
vô d ng, th m chí còn có h i. Gi a đc và tài thì đc là g c, trong đc có tài và
trong tài có đc, tài càng cao thì đc càng l n. Con ng i ph i có tài và đc thì m i ườ
làm tròn nhi m v . Tuy nhiên, nhân cách c a con ng i mu n đc xây d ng và ườ ượ
phát tri n c n b t đu ngay t khi m i sinh ra và đc bi t là trong giai đo n ng i
trên gh nhà tr ng ch không ph i ch trong m t s m m t chi u. Có th nói, vi cế ườ
hình thành và phát tri n các ph m ch t, năng l c, tri th c cho th h tr là m t ế
trong nh ng nhi m v quan tr ng, c p thi t, đây cũng là m t nhi m v c a nhà ế
tr ng nói riêng, c a ngành giáo d c nói chung c n ph i th c hi n. ườ
Hình thành và phát tri n d c ph m ch t cho h c sinh Ti u h c là m t m t c a
ho t đng giáo d c theo thông t S : 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 Thông ư
t ưS a đi, b sung m t s đi u c a Quy đnh đánh giá h c sinh ti u h c ban hành
kèm theo Thông t s 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 c a Bư
tr ng B Giáo d c và Đào t oưở chính là giáo d c các em bi t chăm h c, chăm làm; ế
t tin, trách nhi m; trung th c, k lu t; đoàn k t, yêu th ng. Qua đó góp ph n ế ươ
hình thành cho tr nh ng tính cách nh t đnh và b i d ng cho các em nh ng quy ưỡ
t c hành vi th hi n trong thái đ v i b n bè, gia đình, ng i khác và đi v i Nhà ườ
n c, T qu cướ . Ph m ch t c a con ng i m i xã h i ch nghĩa không ch là thành ườ
ph n quan tr ng v c b n c a giáo d c mà là m c đích c a toàn b công tác giáo ơ
d c th h tr . Trong giáo d c không nh ng có ki n th c mà ph i có ph m ch t. ế ế
Vì v y công tác giáo d c tr c tiên ph i đt chăm lo b i d ng ph m ch t cho ướ ưỡ
2
h c sinh, coi đó là cái căn b n, cái g c cho s phát tri n nhân cách. Đ nâng cao
ch t l ng giáo d c cho h c sinh thì ngoài vi c h c t p rèn luy n ki n th c l p, ượ ế
h c sinh còn ph i tu d ng và rèn luy n v ph m ch t, k năng s ng, k năng hòa ưỡ
nh p và ng x trong cu c s ng.
Tuy nhiên, ngày nay cùng v i s phát tri n c a quá trình CNH - HĐH thì
nh ng tác đng và nh h ng c a m t trái kinh t th tr ng càng gia tăng. Kéo ưở ế ườ
theo đó là nh ng t n n xã h i, s xu ng d c c c kì nghiêm tr ng v m t nhân
cách c a con ng i. Trên các ph ng ti n thông tin đi chúng, hi n t ng h c ườ ươ ượ
sinh vô l v i th y cô giáo, con cái không vâng l i ông bà, cha m ; th m chí còn có
nh ng tr ng h p sát h i c ng i thân đ có ti n ăn ch i phung phí. Hay tình ườ ườ ơ
tr ng h c sinh quay cóp, gian l n trong thi c ; không ch p hành các quy đnh
tr ng, l p; ch a bi t nh n l i và s a l i..ườ ư ế . Đó là nh ng v n đ nh c nh i đang
đc c xã h i quan tâm. ượ
Năm h c 2017-2018 là năm h c ti p t c th c hi n Ngh quy t s 29-NQ/TW ế ế
c a BCH TW Đng (Khóa XI) v Đi m i căn b n, toàn di n giáo d c và đào
t o, đáp ng yêu c u công nghi p hóa, hi n đi hóa trong đi u ki n kinh t th ế
tr ng đnh h ng xã h i ch nghĩa và h i nh p qu c t ”, trong đó hình thành vàườ ướ ế
phát tri n ph m ch t, năng l c c a ng i h c là m t trong nh ng nhi m v mà ườ
Ngh quy t đ ra. ế Trên tinh th n đó, b n thân nh n th y đc t m quan tr ng c a ư
vi c giáo d c ph m ch t, nâng cao kĩ năng s ng cho h c sinh ti u h c, v i c ng ươ
v là ng i qu n lí, b n thân h t s c băn khoăn và trăn tr : ườ ế Nguyên nhân nào khi nế
nh ng giá tr đo đc truy n th ng t t đp c a dân t c Vi t Nam ngày càng b mai
m t và đâu là gi i pháp ngăn ch n s tha hóa v m t nhân cách c a con ng i, đc ườ
bi t là th h tr ? ế V i mong mu n góp ph n vào vi c lu n gi i nh ng v n đ nói
trên, b n thân ch n đ tài: "M t s bi n pháp qu n lí, ch đo hình thành và
phát tri n ph m ch t góp ph n giáo d c toàn di n h c sinh ti u h c.” . Vân đê
ma chăc hăn không chi riêng b n thân ma rât nhiêu đông nghiêp khac quan tâm suy * * +
3
nghĩ là làm sao h c sinh c a mình có nh ng kĩ năng s ng t t cho t ng lai sau này, ươ
tr thành nh ng con ng i t t, có ích cho xã h i. ườ
1.2. Đi m m i c a sáng ki n kinh nghi m ế
Đ tài đ c p đn nh ng bi n pháp qu n lí, ch đo ế hình thành và phát tri n
ph m ch t h c sinh ti u h c góp ph n giáo d c toàn di n con ng i. ườ Đ hình
thành và phát tri n ph m ch t t t cho h c sinh đòi h i ng i giáo viên ph i đi u ườ
ch nh ph ng pháp d y h c, các hình th c t ch c ho t đng d y h c, ho t đng ươ
tr i nghi m ngay trong quá trình d y h c và k t thúc m i giai đo n d y h c; k p ế
th i phát hi n nh ng c g ng, ti n b c a h c sinh đ đng viên, khích l và phát ế
hi n k p th i nh ng khó khăn ch a th t v t qua c a h c sinh đ h ng d n, ư ượ ư
giúp đ; đa ra nh n đnh ph n ánh đúng nh ng u đi m n i b t, nh ng h n ch ư ư ế
c a m i h c sinh đ có gi i pháp k p th i nh m rèn luy n cho h c sinh có nh ng
ph m ch t t t góp ph n th c hi n m c tiêu giáo d c toàn di n h c sinh ti u h c.
Đi m m i c a đ tài này là s k t h p ế hài hòa gi a vi c truy n th tri th c
l ng ghép v i vi c hình thành và phát tri n ph m ch t cho h c sinh qua các ti tế
d y va cac hoat đông giao duc khac + + + . Chú tr ng ch đo các bi n pháp giáo d c
nh m hình thành và phát tri n các bi u hi n ph m ch t h c sinh ti u h c đã đc ượ
quy đnh Thông t 22/2016/TT-BGDĐT ngày 22/9/2016 c a B Giáo d c và Đàoư
t o v s a đi, b sung m t s đi u c a Quy đnh đánh giá h c sinh Ti u h c ban
hành kèm theo Thông t 30/2014/TT-BGDĐT ngày 28/8/2014 c a B tr ng Bư ưở
Giáo d c và Đào t o ....M t khác đc bi t chú tr ng các gi i pháp giúp h n ch ế
nh ng bi u hi n ph m ch t ch a t t c a đi t ng h c sinh cá bi t, khó giáo d c. ư ư
1.3. Ph m vi áp d ng c a đ tài
Sáng ki n này đc áp d ng ngay t đu năm h c đn nay trong các ti t h c ế ượ ế ế
h ng ngày, các ti t sinh ho t, ho t đng ngo i khóa và các ti t ho t đng ngoài ế ế
gi lên l p nh m hình thành và phát tri n ph m ch t cho h c sinh tr ng Ti u h c ườ
n i tôi công tácơ
2. PH N N I DUNG
2.1. Th c tr ng s hình thành và phát tri n ph m ch t c a h c sinh
tr ng ti u h c hi n nay.ườ
4
Hi n nay, đt n c ta đang trong th i kì đi m i, h i nh p và phát tri n. Do ướ
v y, n c ta ti p c n v i s phát tri n v t b t c a các qu c gia phát tri n trên ướ ế ượ
th gi i v m i lĩnh v c kinh t , khoa h c công ngh , văn hóa,… Vi c ti p c nế ế ế
này luôn th hi n tính hai m t. N u chúng ta ti p thu và v n d ng đúng đn nh ng ế ế
thành qu mà nhân lo i đt đc vào th c ti n đt n c thì s mang l i nh ng ượ ướ
thu n l i r t l n, giúp cho đt n c phát tri n. Ng c l i, n u chúng ta ti p thu ướ ượ ế ế
không ch n l c và v n d ng nh ng thành t u y không phù h p v i đi u ki n
th c ti n n c ta s mang l i nh ng h u qu khôn l ng. ướ ườ
Trong nh ng năm g n đây, n c ta ch u nh h ng r t l n b i n n văn hóa ướ ưở
ph ng Tây, ti p c n v i n n kinh t th tr ng nên s có nhi u m t tiêu c c tácươ ế ế ườ
đng đn ph m ch t, t duy và l i s ng c a nhân dân. Đc bi t, s tác đng c a ế ư
chúng nh h ng đn ph m ch t, l i s ng c a m t b ph n không nh th h tr ưở ế ế
c a Vi t Nam, nh t là các em h c sinh. Trong các nhà tr ng, trong l p h c sinh ườ
ch a chăm làm vi c nhà, vi c tr ng. Tham gia các ho t đng còn chi u l , cácư ườ ế
em ch a m nh d n, t tin khi th c hi n các nhi m v h c t p, th c hi n ch aư ư
th t nghiêm túc quy đnh v h c t p. H c sinh ít nhi u v n còn có hi n t ng cãi ượ
nhau, đánh nhau, ch a l phép, gây m t đoàn k t trong t p th ,…Các em r t rè khiư ế
bày t ý ki n, ng i giao ti p. Khi phát bi u các em nói không rõ ràng, tr l i tr ng ế ế
không, không tròn câu và ít nói l i c m n, xin l i v i cô, th y, b n bè. Nhi u em ơ
đn tr ng t ra nói nhi u vì nhà các em không có ng i trò chuy n, chia s , cácế ườ ườ
em l i b m không bi t t ph c v , Nhìn chung, ph m ch t, kĩ năng s ng ế
trong h c đng đang có nguy c xu ng c p. Đi u t h i nh t là m t s h c sinh ườ ơ
r i vào nh ng t n n xã h i, b o l c h c đng; không kính tr ng th y cô, xemơ ườ
th ng b n bè, m i ng i xung quanh; không hi u th o v i ông bà cha m ; thi uườ ườ ế ế
tính nhân đo; các em mê games, b h c….T đó làm suy thoái nh ng giá tr đo
đc truy n th ng t t đp c a dân t c và kĩ năng s ng cũng r t h n ch . Vì v y ế
vi c giáo d c phâm ch t trong h c sinh là đi u r t c p thi t đ thúc đy s hoàn * ế
thi n con ng i nói riêng và đy nhanh s phát tri n c a đt n c nói chung. ườ ư
2.2. Th c tr ng s hình thành và phát tri n ph m ch t h c sinh ti u
h c t i tr ng tôi công tác ườ
2.2.1 Thu n l i
5