Nâng cao ch t l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn.ấ ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ
1/24
Nâng cao ch t l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn.ấ ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ
M C L CỤ Ụ
TRANG
I. Đt v n đặ ấ ề 1
II. Gi i quy t v n đả ế ấ ề
Th c tr ng v n đự ạ ấ ề
Bi n phápệ
2
2
3
III. K t quế ả 20
IV. K t lu nế ậ 20
V. Bài h c kinh nghi mọ ệ 20
2
Nâng cao ch t l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn.ấ ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ
I. ĐT V N ĐẶ Ấ Ề
D y h c là m t ho t đng đc thù, đc ti n hành theo m t ph ngạ ọ ộ ạ ộ ặ ượ ế ộ ươ
pháp đc thù, đó là nhà tr ng. Thông qua ho t đng đc thù này mà ng i h cặ ườ ạ ộ ặ ườ ọ
có th ti p thu đc nh ng tri th c khoa h c và phát tri n trí tu , phát tri nể ế ượ ữ ứ ọ ể ệ ể
nhân cách c a mình.ủ
Qua các th i đi, các giai đo n phát tri n c a giáo d c, h c sinh Ti u h cờ ạ ạ ể ủ ụ ọ ể ọ
c a ta v n là nh ng tr em t 6 đn 11 tu i nh ng có s khác bi t v s phátủ ẫ ữ ẻ ừ ế ổ ư ự ệ ề ự
tri n th l c và tâm lí, nghĩa là tr em m i th i m i khác, h c sinh ti u h c ể ể ự ẻ ở ỗ ờ ỗ ọ ể ọ ở
m i th i m i khác. Dù sao tr em v n là tr em, tr em l a tu i h c sinh ti uỗ ờ ỗ ẻ ẫ ẻ ẻ ở ứ ổ ọ ể
h c c a chúng ta hi n nay có nh ng đc đi m mà m i giáo viên, m i ng i làmọ ủ ệ ữ ặ ể ỗ ỗ ườ
công tác giáo d c c n hi u và tôn tr ng thì m i có th làm t t công vi c c aụ ầ ể ọ ớ ể ố ệ ủ
mình. M i h c sinh ti u h c là m t ch nh th , m t th c th h n nhiên. Trongỗ ọ ể ọ ộ ỉ ể ộ ự ể ồ
m i h c sinh ti u h c ti m tàng kh năng phát tri n. M i h c sinh ti u h c làỗ ọ ể ọ ề ả ể ỗ ọ ể ọ
m t nhân cách đang hình thành. Trong quan ni m c a H Ch T ch: m c đíchộ ệ ủ ồ ủ ị ụ
c a nhà tr ng m i, nh m đào t o th h tr thành nh ng ng i k th a xâyủ ườ ớ ằ ạ ế ệ ẻ ữ ườ ế ừ
d ng ch nghĩa xã h i v a ự ủ ộ ừ “H ng”ồ v a ừ“Chuyên” vì v y vi c giáo d c trongậ ệ ụ
nhà tr ng, theo Ng i c n ph i đm b o phát tri n toàn di n nhân cách h cườ ườ ầ ả ả ả ể ệ ọ
sinh.
M t trong nh ng h nh phúc l n nh t c a tr là đc đn tr ng, đcộ ữ ạ ớ ấ ủ ẻ ượ ế ườ ượ
h c đc và h c vi t. Bi t đc, bi t vi t là c m t th gi i m ra tr c m t cácọ ọ ọ ế ế ọ ế ế ả ộ ế ớ ở ướ ắ
em. Ngay t nh ng ngày đu đn tr ng các em đã làm quen v i s và toán. ừ ữ ầ ế ườ ớ ố
Trong cu c s ng hi n t i đâu cũng g p toán h c. Toán h c x y ra hi nộ ố ệ ạ ở ặ ọ ọ ả ệ
th c ho c ti m n d i m i hình th c, đu xâm nh p vào cu c s ng con ng i.ự ặ ề ẩ ướ ọ ứ ề ậ ộ ố ườ
V i tr em, toán h c đóng m t v trí r t quan tr ng vì nó hình thành và phát tri nớ ẻ ọ ộ ị ấ ọ ể
nh ng c s ban đu c a ki n th c và nhân cách con ng i Vi t Nam.ữ ơ ở ầ ủ ế ứ ườ ệ
B c h c ti u h c là b c h c r t quan tr ng trong vi c đt n n móng choậ ọ ể ọ ậ ọ ấ ọ ệ ặ ề
s hình thành nhân cách h c sinh, là b c ngo t trong đi s ng c a tr . Đó làự ở ọ ướ ặ ờ ố ủ ẻ
cánh c a m đu cho c quá trình lĩnh h i tri th c c a tr em. b c h c này,ử ở ầ ả ộ ứ ủ ẻ Ở ậ ọ
các em đc h c nhi u môn h c trong đó môn toán chi m m t v trí quan tr ngượ ọ ề ọ ế ộ ị ọ
gi vai trò then ch t giúp các em chi m lĩnh ki n th c, là công c giúp các emữ ố ế ế ứ ụ
h c t p và giao ti p.ọ ậ ế
3/24
Nâng cao ch t l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn.ấ ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ
Trong quá trình d y h c toán h c, rèn cho h c sinh t duy suy lu n, phátạ ọ ọ ọ ư ậ
tri n trí thông minh, cách suy nghĩ đc l p sáng t o, đóng góp vào vi c hìnhể ộ ậ ạ ệ
thành ph m ch t c n thi t c a con ng i lao đng: c n cù, c n th n, sáng t o…ẩ ấ ầ ế ủ ườ ộ ầ ẩ ậ ạ
Quá trình d y h c toán h c trong ch ng trình ti u h c đc chia thànhạ ọ ọ ươ ể ọ ượ
hai giai đo n: giai đo n các l p 1,2,3 và giai đo n các l p 4 và 5. Giai đo n cácạ ạ ớ ạ ớ ạ
l p 1,2,3 là giai đo n h c t p c b n vì giai đo n này h c sinh đc chu n bớ ạ ọ ậ ơ ả ạ ọ ượ ẩ ị
nh ng ki n th c, kĩ năng c b n nh t. Giai đo n l p 4,5 có th coi là giai đo nữ ế ứ ơ ả ấ ạ ớ ể ạ
h c t p sâu, h c sinh v n d ng các ki n th c kĩ năng c b n c a môn toánọ ậ ọ ậ ụ ế ứ ơ ả ủ
nh ng m c đ sâu và khái quát h n. M t trong nh ng đi m i trong d y h cư ở ứ ộ ơ ộ ữ ổ ớ ạ ọ
toán giai đo n này là không quá nh n m nh lý thuy t nh tr c mà c g ngở ạ ấ ạ ế ư ướ ố ắ
t o đi u ki n đ tinh gi m n i dung lý thuy t, tăng ho t đng th c hành, v nạ ề ệ ể ả ộ ế ạ ộ ự ậ
d ng tăng tính th c t trong n i dung, đc bi t là phát huy năng l c làm vi cụ ự ế ộ ặ ệ ự ệ
b ng trí tu cá nhân và h p tác trong nhóm v i s h tr có m c đ c a thi t bằ ệ ợ ớ ự ỗ ợ ứ ộ ủ ế ị
d y h c.ạ ọ
-Đnh h ng chung v đi m i ph ng pháp d y h c ti u h c nóiị ướ ề ổ ớ ươ ạ ọ ở ể ọ
chung
và môn toán l p 5 nói riêng là d y h c trên c s t ch c và h ng d n các ho tớ ạ ọ ơ ở ổ ứ ướ ẫ ạ
đng h c t p tích c c, ch d ng sáng t o c a h c sinh.ộ ọ ậ ự ủ ộ ạ ủ ọ
Th t v y ! Trong 24 năm qua k t khi b c chân vào ngh d y h c, nămậ ậ ể ừ ướ ề ạ ọ
nào tôi cũng đc nhà tr ng phân công gi ng d y và ch nhi m m t l p. Cácượ ườ ả ạ ủ ệ ộ ớ
em h c sinh là ng i b n g n gũi thân thi t v i tôi. Hòa mình trong th gi i h nọ ườ ạ ầ ế ớ ế ớ ồ
nhiên vô t c a tu i th ,tôi t nghĩ ngh d y h c cũng nh ngh tr ng hoa –ư ủ ổ ơ ự ề ạ ọ ư ề ồ
m h t gi ng đ cho đi muôn v n cánh hoa t i. Dù có nh ng khó khănươ ạ ố ể ờ ạ ươ ữ
ph c t p song nó t o ra nh ng đóa hoa giúp ích cho đi – cho Đng – cho dân –ứ ạ ạ ữ ờ ả
cho công cu c xây d ng và phát tri n đt n c. Do đó vi c ộ ự ể ấ ướ ệ “ Nâng cao ch tấ
l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn”ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ là m t trongộ
nh ng v n đ c n đt ra trong quá trình làm công tác tr c ti p gi ng d y và chữ ấ ề ầ ặ ự ế ả ạ ủ
nhi m l p, góp ph n nâng cao hi u qu giáo d c.ệ ớ ầ ệ ả ụ
II. GI I QUY T V N ĐẢ Ế Ấ Ề
1. Th c tr ng v n đ:ự ạ ấ ề
Trong quá trình d y h c tôi th y dù bài toán d ng nào, ph c t p đn đâuạ ọ ấ ở ạ ứ ạ ế
thì dùng s đ đo n th ng cũng s có l i gi i đn gi n, giúp h c sinh ti p thuơ ồ ạ ẳ ẽ ờ ả ơ ả ọ ế
bài m t cách ch đng, h c sinh d hi u bài và còn giúp h c sinh ham h c h n. ộ ủ ộ ọ ễ ể ọ ọ ơ
Đi u quan tr ng c a quá trình d y h c thì ng i th y ph i bi t s d ngề ọ ủ ạ ọ ườ ầ ả ế ử ụ
s đ đo n th ng nh th nào khi trình bày bài toán đ h c sinh d hi u thì đó làơ ồ ạ ẳ ư ế ể ọ ễ ể
m t ộ“Th thu t”ủ ậ đòi h i ng i th y ph i bi t cách s d ng các đo n th ng vàỏ ườ ầ ả ế ử ụ ạ ẳ
4
Nâng cao ch t l ng s d ng s đ đo n th ng trong gi i toán có l i văn.ấ ượ ử ụ ơ ồ ạ ẳ ả ờ
d n d t h c sinh cũng ph i bi t s d ng các đo n th ng đ trình bày n i dungẫ ắ ọ ả ế ử ụ ạ ẳ ể ộ
bài toán dù là d y toán đn gi n hay là d y toán ph c t p.ạ ơ ả ạ ứ ạ
Mu n c th y và trò cùng đt đc yêu c u đó tr c h t ng i d y ph i giúpố ả ầ ạ ượ ầ ướ ế ườ ạ ả
h c sinh hi u ý nghĩa c a các đo n th ng khi ta s d ng đ làm s đ bi u di nọ ể ủ ạ ẳ ử ụ ể ơ ồ ể ễ
s t ng quan các đi l ng c a bài toán trên các đo n th ng đó.ự ươ ạ ượ ủ ạ ẳ
2. Bi n pháp:ệ
Đ chi ti t h n, trong d y toán ti u h c khi s d ng s đ đo n th ng ta cóể ế ơ ạ ể ọ ử ụ ơ ồ ạ ẳ
th chia làm 6 d ng s đ sau:ể ạ ơ ồ
1. D NG 1Ạ: DÙNG Đ BI U DI N CÁC ĐI L NG C A BÀI TOÁN:Ể Ể Ễ Ạ ƯỢ Ủ
D ng này th ng xu t hi n d ng toán “tìm s l n, s bé”, “ s ít, s nhi u”ạ ườ ấ ệ ở ạ ố ớ ố ố ố ề
hay bi u di n chi u dài, chi u r ng c a 1 hình h c. D ng s đ này đ gi i cácể ễ ề ề ộ ủ ọ ạ ơ ồ ể ả
bài toán t l p 1 – l p 5 trong tr ng ti u h c. các l p 1; 2; 3 dùng s đ đừ ớ ớ ườ ể ọ ở ớ ơ ồ ể
gi i các bài toán có d ng “s này h n ho c (kém) s kia n đn v , m quy n sách,ả ạ ố ơ ặ ố ơ ị ể
quy n v ...”. toán l p 4 và l p 5 th ng xu t hi n d ng tìm 2 s khi bi t t ngể ở ớ ớ ườ ấ ệ ở ạ ố ế ổ
(hi u) 2 s , ho c tìm các y u t c nh c a 1 hình khi bi t chu vi c a hình đó.ệ ố ặ ế ố ạ ủ ế ủ
B c 1: GV ph i giúp h c sinh n m đc: các đo n th ng là bi u di n các điướ ả ọ ắ ượ ạ ẳ ể ễ ạ
l ng t ng quan trong bài toán. ượ ươ
B c 2: Tìm đáp s c a bài toán là tìm giá tr c a các đo n th ng đc bi uướ ố ủ ị ủ ạ ẳ ượ ể
di n trên s đ.ễ ơ ồ
Ví d 1ụ: Hai s có t ng b ng 150. S th nh t h n s th 2 là 16 đn v . Tìm 2ố ổ ằ ố ứ ấ ơ ố ứ ơ ị
s đó. ố
Bài toán này chúng ta có th gi i cho h c sinh b ng 2 cách sau:ể ả ọ ằ
* Cách 1: G i s th hai là a, thì s th nh t là a + 16. Theo đ bài ta có:ọ ố ứ ố ứ ấ ề
a + 16 + a = 150.
2 x a + 16 = 150.
5/24
