intTypePromotion=1
ADSENSE

SKKN: Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5

Chia sẻ: Trần Thị Tan | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:16

13
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mục tiêu của đề tài là Có những kiến thức, thái độ, kỹ năng phù hợp; hình thành những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực; giúp các em có khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử, ứng phó phù hợp, tích cực trước tình huống cuộc sống. Thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình; phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: SKKN: Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5

  1.  PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TÂN TRỤ   TRƯỜNG TIỂU HỌC BÌNH TRINH ĐÔNG           SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CHIẾN SĨ THI ĐUA CƠ SỞ ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5                     NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI THỊ TRANG                                         NĂM HỌC  2016­2017 1
  2. PHẦN I : LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1. Đặt vấn đề  Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn  nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng  yêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục phổ  thông đã và đang được đổi mới mạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ  XXI, mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống, đó là: “Học để biết, học để  làm, học để  tự  khẳng định mình và học để  cùng chung sống”. Cùng với các   biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trong nhà  trường, giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh là yêu cầu vô cùng quan trọng,  một nội dung không thể  tách rời của quá trình giáo dục. Mục đích của quá  trình giáo dục kỹ năng sống là nhằm trang bị cho học sinh những kỹ năng cơ  bản, cần thiết nhất để các em có thể thích ứng với cuộc sống của xã hội thời  hiện đại, luôn có những thay đổi trong điều kiện của một xã hội đang trên đà  phát triển và hội nhập. Đặc biệt rèn luyện kỹ  năng sống cho học sinh được   xác định là một trong những nội dung cơ  bản của phong trào thi đua “Xây  dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông do   Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo. Trong những năm gần đây, ngoài quan tâm vấn đề  giáo dục các môn   văn hóa, giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học cũng được các bậc phụ  huynh và các nhà giáo dục quan tâm bởi đây là một trong những nội dung giáo  dục hết sức cần thiết đối với học sinh và phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện  nay, nhằm đào tạo con người với đầy đủ  các mặt “đức, trí, thể, mỹ” để  đáp  ứng yêu cầu của xã hội. Tiểu học là bậc học tạo nền tảng cho học sinh phát   triển, vì vậy ngoài việc trang bị cho học sinh vốn kiến thức cơ bản trong h ọc   tập, lao động còn phải giáo dục học sinh có kỹ năng sống, kỹ năng làm người   để học sinh có thêm kinh nghiệm thích ứng với môi trường, xã hội mới.   Giáo dục kỹ năng sống phải được bắt đầu từ khi trẻ còn rất nhỏ,  đặc biệt ở lứa tuổi tiểu học. Bởi vì lửa tuổi này đã hình thành những hành vi   cá nhân, tính cách và nhân cách. Việc làm quen với các môn học để hình thành  và xây dựng cho các em các kỹ  năng sống như: giao tiếp, thuyết trình, làm  việc theo nhóm,… sẽ  giúp các em tự  tin, chủ  động biết cách xử  lí mọi tình   huống trong cuộc sống và quan trọng hơn là khơi gợi những khả năng tư duy  sáng tạo, biết phát huy thế mạnh của các em; cung cấp cho học sinh những tri   thức sơ  đẳng về  các chuẩn mực đạo đức, để  từ  đó giúp học sinh hình thành  kỹ năng sống, biết phân biệt đúng sai, làm theo cái đúng, ủng hộ cái đúng, đấu   tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, nhắc nhở  các em hành động theo   chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức.Việc giáo dục kỹ  năng sống cho  học sinh sẽ  hình thành và tập dượt cho các em những hành vi, thói quen, kỹ  2
  3. năng xử  lý các tình huống diễn ra trong cuộc sống. Học sinh tiểu học là  những học sinh đang ở độ tuổi 6 ­ 11 tuổi, độ tuổi có nhiều biến động về tâm  sinh lý rất nhạy cảm dễ  bị   ảnh hưởng bởi môi trường sống bên ngoài tác  động. Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh là giáo dục cho các em có cách  sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở  các em các  hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện nhân  cách người học trên cơ  sở  giúp học sinh có tri thức, thái độ  và kỹ  năng phù  hợp.  Trong thực tế hiện nay việc rèn kỹ năng sống của các em ở trường tiểu   học còn nhiều hạn chế. Giáo viên, phụ  huynh chỉ  chú trọng đến việc dạy  kiến thức, chưa quan tâm đúng mức đến rèn kỹ năng sống cho học sinh. Một  bộ phận không nhỏ học sinh càng lớn lên đạo đức càng đi xuống. Biểu hiện ở  chỗ  thiếu tôn trọng thầy cô, coi thường kỷ  luật của nhà trường, sống không  lành mạnh, xa rời chuẩn mực đạo đức của dân tộc Việt Nam, gian lận trong   học tập và thi cử....Đó là những biểu hiện đáng lo ngại. Có nhiều nguyên   nhân dẫn đến tình trạng trên nhưng một nguyên nhân sâu xa là do các em   thiếu kỹ năng sống. Giáo dục kỹ năng sống là một nội dung rất quan trọng và   thiết thực trong chiến lược giáo dục toàn diện của một nền giáo dục tiên  tiến. Qua nhiều năm dạy học và chủ nhiệm lớp 5, nhận thấy tầm quan trọng   của giáo dục kỹ năng sống trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện  nhân cách học sinh, tôi  đã tìm hiểu và thực hiện đề  tài “Một số  biện pháp   rèn kỹ  năng sống cho học sinh lớp 5”  với mong muốn góp phần nâng cao  hiệu quả giảng dạy và giáo dục của lớp nói riêng và nâng cao chất lượng giáo   dục của nhà trường nói chung. 2. Mục đích đề tài: ­ Tìm hiểu các biện pháp giúp học sinh: + Có những kiến thức, thái độ, kỹ năng phù hợp; hình thành những hành  vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ  những hành vi, thói quen tiêu cực;  giúp các em có khả  năng làm chủ  bản thân, khả  năng  ứng xử,  ứng phó phù  hợp, tích cực trước tình huống cuộc sống  + Thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình; phát triển toàn diện về thể  chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức ­ Đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học   sinh tích cực”, đồng thời có sự  thống nhất cao việc tăng cường giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học trong nhà trường. 3. Lịch sử đề tài: Đề  tài  “Một số  biện pháp rèn kỹ  năng sống cho học sinh lớp 5”   được nghiên cứu và thực hiện trong năm học 2016­2017. 3
  4. 4. Phạm vi đề tài        Đề tài sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện đối với học sinh lớp 5 mà  tôi đang phụ trách. PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI 1 Thực trạng đề tài: 1.1. Cơ sở lí luận        Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một  hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử  dụng để  giải quyết tình huống hay   công việc phát sinh trong cuộc sống. Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả  nhất, giúp giải quyết  hoặc đáp ứng nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con  người. Kỹ  năng sống bao gồm cả  hành vi vận động của cơ  thể  và tư  duy   trong não bộ. Kỹ  năng sống có thể  hình thành một cách tự  nhiên thông qua  giáo dục hoặc rèn luyện của con người.         Có thể  thấy rằng kỹ  năng sống bao gồm một loạt các kỹ  năng cụ  thể,   cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Về bản chất, đó là kỹ năng  tự quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc   sống, học tập và làm việc hiệu quả… Nói cách khác kỹ  năng sống là khả  năng làm chủ  bản thân của mỗi con người, khả  năng  ứng xử  phù hợp với  những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của   cuộc sống. Kỹ năng sống hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức,   thái độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính  chất xây dựng. Tuổi tiểu học là tuổi của sự  phát triển hồn nhiên bằng phương thức   lĩnh hội. Cùng với việc lĩnh hội, tiếp thu một hệ  thống tri thức về  các môn  học, trẻ em học cách học, học kỹ năng sống trong trường học và môi trường   xã hội. Cùng với sự  ảnh hưởng khá lớn của môi trường giáo dục gia đình và  quan hệ  bạn bè cùng tuổi, cùng lớp, cùng trường, học sinh tiểu học lĩnh hội  các chuẩn mực quy tắc đạo đức của hành vi. Sự  lĩnh hội trên tạo ra những   biến đổi cơ bản trong sự phát triển tâm lí của học sinh tiểu học. Chúng không  chỉ  đảm bảo cho các em thích  ứng với cuộc sống nhà trường và hoạt động   học mà còn chuẩn bị  cho các em những bước ngoặt quan trọng trong cuộc  sống ở tuổi thiếu niên ­ lứa tuổi có xu thế vươn lên làm người lớn. Học sinh   tiểu học ngày nay là những chủ  thể  đang trở  thành chính mình bằng hoạt   động của mình dưới sự tổ chức, hướng dẫn của người lớn theo phương pháp   nhà trường hiện đại. Đặc biệt là học sinh lớp 5 ­ lớp cuối cấp tiểu học.  Ở  lứa tuổi này, các em đã có nhiều thay đổi về  nhận thức, về  tâm sinh lí, tình   cảm và cả  các mối quan hệ  xã hội. Nhiều em đang  ở  ngưỡng cửa của tuổi   4
  5. dậy thì. Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ  dỗ, bị xâm hại nhưng các em vẫn chưa   có đủ  khả  năng từ  chối, tự  bảo vệ  mình. Vì vậy, các em rất cần được giáo  dục và rèn luyện nhiều kỹ năng sống để tự tin trong học tập, trong cuộc sống. 1.2. Cơ sở thực tiễn a. Thuận lợi ­ Đại đa số học sinh trong lớp là con em của người dân trong địa bàn là   một thuận lợi lớn trong quá trình dạy học của thầy trò chúng tôi. ­ Được sự quan tâm, chỉ đạo sâu sát của các cấp lãnh đạo và sự ủng hộ  của đa số  cha mẹ học sinh cũng như  cộng đồng xã hội. Đó là động lực giúp  cho công tác dạy học và giáo dục của nhà trường nói chung và cá nhân tôi nói   riêng mang lại hiệu quả cao. b. Khó khăn Học sinh phổ  thông nói chung và học sinh tiểu học nói riêng hiện nay  kỹ  năng sống của các em còn rất nhiều hạn chế. Trong quá trình giáo dục   chúng ta thường mới chỉ quan tâm tới việc dạy chữ  và chưa quan tâm nhiều  tới việc dạy làm người cho học sinh. Vì vậy việc thích  ứng với xã hội, với  cuộc sống xung quanh là một vấn đề  khó với các em.   Học sinh chỉ  có học  kiến thức, khả  năng  ứng phó với các tình huống trong cuộc sống kém, thiếu  tự  tin, kỹ  năng giao tiếp hạn chế. Nhiều học sinh chưa biết tự học, tự phục  vụ cũng như chưa có tinh thần hợp tác để hoàn thành nhiệm vụ trong học tập  và các hoạt động giáo dục.  Trường nằm trong vùng nông thôn, đa số  người dân làm nghề  nông,   điều kiện kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn. Nhiều học sinh phải ở nhà với  ông bà vì bố mẹ đi làm ăn xa, thiếu sự quan tâm chăm sóc, dạy dỗ của bố mẹ.   Đây chính là điều kiện tốt để  các tệ  nạn xã hội xâm nhập vào các em nếu  không có sự quản lý tốt của nhà trường, gia đình, xã hội.  Phụ huynh học sinh  chỉ khuyến khích các con tìm hiểu kiến thức mà quên hướng cho con em mình   làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử với người thân   trong gia đình và với mọi người xung quanh. Phần lớn phụ  huynh giao tiếp   trong gia đình thiếu gương mẫu, xưng hô chưa chuẩn mực nên dễ làm cho các  em bắt chước, lâu ngày thành thói quen. Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, nhà trường thường xuyên tổ  chức cho giáo viên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo  hướng phát huy tính tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới phương   pháp dạy học phù hợp với nội dung chương trình và đặc biệt chú trọng đến   việc rèn kỹ  năng sống cho học sinh. Nhà trường coi đây là một trong những  yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Chính vì  thế  ngay sau khi Bộ  Giáo dục đào tạo đưa nội dung giáo dục kỹ  năng sống  lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ  lên lớp, nhà  5
  6. trường tiến hành triển khai đồng bộ  đến toàn thể  cán bộ  giáo viên về  việc   tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, đẩy mạnh thực hiện phong  trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, yêu cầu mỗi  thầy, cô giáo cần tâm huyết, trách nhiệm hơn trong việc giáo dục đạo đức,  nhân cách cho học sinh. Mỗi giáo viên trong nhà trường không chỉ  nâng cao  chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời  sống, tâm tư tình cảm của học sinh. Yêu cầu là như vậy nhưng  kết quả của  việc rèn kỹ  năng sống cho học sinh chưa thực sự  đáp  ứng với yêu cầu như  mong muốn. Qua thời gian tìm hiểu  ở lớp chủ nhiệm vào đầu năm học 2016 ­2017,   tôi ghi nhận kết quả đánh giá một số kỹ năng như sau: Kết quả đánh giá Tổng số  Các kỹ năng Tốt Đạt Chưa đạt học sinh SL TL% SL TL% SL TL% Kỹ năng giao tiếp 7 26,9 16 61,5 3 11,5 Kỹ năng tự chăm sóc  9 34,6 13 50 4 15,4 bản thân 26 Kỹ năng giải quyết  5 19,2 11 42,3 10 38,5 vấn đề Kỹ năng làm việc  6 23,1 12 46,1 8 30,8 nhóm Đa số học sinh còn nhút nhát, rụt rè, chưa tự  tin khi giao tiếp hay trình  bày ý kiến cá nhân. Nhiều em chưa chăm sóc tốt cho bản thân, ăn mặc chưa   sạch sẽ, gọn gàng, đi học thường để  quên sách vở, đồ  dùng học tập  ở  nhà.   Một số  em chưa biết tự  học, tự giải quyết vấn đề, khi gặp những việc khó  thường lúng túng, e ngại. Có những em không thích làm việc nhóm, hay làm  theo ý kiến cá nhân, ít lắng nghe ý kiến của các bạn,… 2. Nội dung cần giải quyết Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học gồm nhiều nội dung,   được thực hiện mọi lúc, mọi nơi, thông qua nhiều hình thức, nhiều hoạt  động. Trong đề tài này, tôi đi sâu tìm hiểu một số nội dung, biện pháp và hình  thức giáo dục như sau: * Nội dung: 6
  7. ­ Giáo dục các kỹ năng sống: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn   đề, kỹ năng tự chăm sóc bản thân, kỹ năng làm việc nhóm. * Biện pháp và hình thức giáo dục: ­ Giáo dục kỹ năng sống thông qua các môn học. ­ Giáo dục kỹ năng sống thông qua công tác chủ nhiệm. ­ Giáo dục kỹ  năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ  lên  lớp. 3. Các giải pháp cụ thể 3.1. Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học thông qua các   môn học. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua các môn học là   một nội dung thiết yếu mà bất cứ  nhà trường nào cũng phải quan tâm đến.  Thông qua nội dung bài học, cách tổ  chức các hoạt động dạy học giáo viên   hình thành và xây dựng cho các em các kỹ năng sống như: quan sát, nhận xét,  giao tiếp, phân tích, hợp tác, giải quyết vấn đề, ....Việc Giáo dục kỹ  năng  sống cho học sinh tiểu học được thực hiện thông qua dạy học các môn học và  tổ  chức các hoạt động giáo dục, nhưng không phải là lồng ghép, tích hợp  thêm kinh nghiệm sống vào nội dung các môn học và hoạt động giáo dục một  cách quá tải, mà theo một cách tiếp cận mới: đó là sử dụng các phương pháp  và kỹ thuật dạy học tích cực để tạo điều kiện, cơ hội cho học sinh thực hành,   trải nghiệm kỹ năng sống trong quá trình học tập. Từ đó lồng ghép một cách  nhẹ nhàng những kinh nghiệm sống vào bài học đến từng đối tượng học sinh.  Trong quá trình dạy lồng ghép kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua  các môn học cần phải khơi gợi và phát huy sự tham gia của các em bên cạnh   sự  hướng dẫn của giáo viên. Tuyệt đối không nên áp dụng ý kiến hay suy   nghĩ chủ quan của giáo viên. Tuyệt đối không được phê bình hay đánh giá khi  các em làm gì đó chưa tốt. Bởi nếu vậy sẽ làm mất sự chủ động, tự tin và hoà  nhập cùng bạn bè vì  ở  lứa tuổi này các em rất muốn thể  hiện mình.Trong   chương trình giáo dục lớp 4,5 vấn đề  giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh   được thể  hiện rõ nhất trong một số  phân môn như: Tiếng Việt, Đạo đức,  Khoa học, Lịch sử và Địa lý. * Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học qua môn Tiếng  Việt. Môn Tiếng Việt  ở  trường tiểu học có nhiệm vụ  hình thành và phát  triển  ở  học sinh các kỹ  năng: nghe, nói, đọc, viết để  học tập và giao tiếp   trong các môi trường hoạt động. Thông qua hoạt động dạy và học môn Tiếng   Việt góp phần rèn luyện thao tác tư  duy, góp phần mở  rộng hiểu biết về tự  nhiên, xã hội và con người. Kỹ năng sống đặc thù, thể  hiện ưu thế của môn  Tiếng Việt là kỹ  năng giao tiếp, sau đó là kỹ  năng nhận thức, kỹ  năng hợp   7
  8. tác, kỹ năng giải quyết vấn đề,…. Trong sách giáo khoa Tiếng Việt tiểu học   có nhiều bài học mà tên gọi của nó đã nói rõ mục tiêu giáo dục các kỹ  năng  giao tiếp xã hội như: lập danh sách học sinh, lập thời gian biểu, viết đơn, làm   biên bản cuộc họp, ... Khả  năng giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh của môn Tiếng Việt   không chỉ  thể  hiện  ở  nội dung môn học mà còn được thể  hiện qua phương   pháp của giáo viên. Để hình thành các kiến thức và kỹ năng mà chương trình   môn Tiếng Việt đặt ra với học sinh tiểu học, người giáo viên phải vận dụng   nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ  động, sáng tạo của học  sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải   quyết vấn đề, phương pháp tổ  chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi ­  đáp...Thông qua các hoạt động học tập, học sinh được trải nghiệm, rèn kỹ  năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai... học sinh có cơ hội rèn luyện,  thực hành nhiều kinh nghiệm sống cần thiết. Chẳng hạn: Khi dạy phân môn Tập đọc giáo viên cho các em đọc to, trả  lời câu hỏi tròn câu, chia sẻ ý kiến trước lớp, nêu cảm nhận của bản thân qua  bài học,… để  rèn kỹ  năng giao tiếp; trao đổi nhóm đôi hay nhóm lớn để  rèn  kỹ  năng làm việc nhóm, phân công công việc (bạn nào nêu ý kiến, bạn nào   ghi,…) để hoàn thành nhiệm vụ. Khi học phân môn Tập làm văn, việc luyện nói theo dàn ý cũng là cách   để các em rèn kỹ năng diễn đạt bằng lời một cách mạch lạc, rõ ý. Giáo viên  cho mỗi em tự  đọc đề  bài, xác định xem đề  bài yêu cầu gì, cần thực hiện  những nội dung gì, yêu cầu học sinh tìm ý để lập dàn ý hay viết thành bài văn  hoàn chỉnh, giúp các em biết tự  giải quyết vấn đề. Hoặc cho các em lập kế  hoạch tổ chức một hoạt động chào mừng các ngày lễ  lớn nhằm giúp các em  rèn kỹ năng phân công công việc, kỹ năng hợp tác.   Khi dạy phân môn Kể  chuyện giáo viên cho các em kể  theo cách phân   vai vừa rèn kỹ năng giao tiếp vừa phát huy tinh thần hợp tác. * Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học qua môn Đạo đức. Bản thân nội dung môn Đạo đức đã chứa đựng nhiều nội dung liên  quan đến kỹ năng sống như: kỹ năng giao tiếp, ứng xử (với ông, bà, cha, mẹ,   anh chị em, bạn bè, thầy cô giáo và mọi người xung quanh), kỹ năng bày tỏ ý  kiến của bản thân, kỹ  năng ra quyết định và giải quyết vấn đề  phù hợp với   lứa tuổi, kỹ năng giữ  gìn vệ sinh cá nhân, kỹ  năng tự  phục vụ  và tự  quản lý  thời gian, kỹ  năng thu thập và xử  lý thông tin về  các vấn đề  trong thực tiễn  đời sống ở nhà trường, ở cộng đồng có liên quan đến chuẩn mực hành vi đạo  đức. Việc giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học trong môn Đạo đức   nhằm bước đầu trang bị cho học sinh các kỹ năng sống cần thiết, phù hợp với  lứa tuổi tiểu học, giúp các em biết sống và  ứng xử  phù hợp trong các mối  quan hệ  với những người thân trong gia đình, với thầy cô giáo, bạn bè và  8
  9. những người xung quanh, với cộng đồng, quê hương, đất nước và với môi  trường tự nhiên; giúp các em bước đầu biết sống tích cực, chủ động, có mục  đích, có kế  hoạch, tự  trọng, tự  tin, có kỷ  luật, biết hợp tác, tiết kiệm, gọn   gàng, ngăn nắp, vệ  sinh,...để  trở  thành người con ngoan trong gia đình, học   sinh tích cực của nhà trường và công dân tốt của xã hội. Để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tình cảm, niềm  tin, hành vi và thói quen của học sinh, phương pháp dạy học môn Đạo đức đã   được đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học  sinh. Quá trình dạy học tiết Đạo đức là quá trình tổ  chức cho học sinh thực   hiện các hoạt động học tập phong phú đa dạng như: kể  chuyện theo tranh,  quan sát tranh ảnh, phân tích, xử lý tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm,  múa, hát, đọc thơ, vẽ  tranh....Thông qua các hoạt động đó sự  tương tác giữa   giáo viên – học sinh, học sinh – học sinh được tăng cường và học sinh có thể  tự  phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới. Các phương pháp và kỹ  thuật dạy  học môn Đạo đức rất đa dạng, bao gồm nhiều phương pháp và kỹ thuật dạy   học tích cực như: học theo nhóm, theo dự án, giải quyết vấn đề, đóng vai, trò  chơi, động não, ....Và chính thông qua việc sử  dụng các phương pháp, kỹ  thuật dạy học tích cực đó, học sinh đã được tạo cơ  hội để  thực hành, trải   nghiệm nhiều kỹ  năng sống cần thiết, phù hợp với lứa tuổi. Tuỳ  từng bài  học, chúng ta nên giáo dục kỹ năng phù hợp cho các em. Ví dụ: Khi dạy bài Hợp tác với những người xung quanh (Đạo đức lớp  5), giáo viên giao một nhiệm vụ, quy định thời gian hoàn thành, cho các nhóm  thi đua. Nhóm nào hoàn thành trước sẽ  được tuyên dương. Nhóm trưởng sẽ  phân công công việc cho các bạn, cùng nhau bàn bạc và thực hiện nhiệm vụ.  Như  vậy các em rèn được kỹ  năng làm việc nhóm. Dạy bài Em là học sinh  lớp 5, giáo viên cho học sinh đóng vai làm phóng viên. Các em sẽ hỏi đáp nhau  một số câu hỏi như:  ­ Theo bạn học sinh lớp 5 cần làm những gì?  ­ Bạn cảm thấy thế nào khi mình là học sinh lớp 5?  ­ Hãy nêu những điểm mà bạn thấy mình xứng đáng là học sinh lớp 5.  ­ Hãy hát, đọc thơ, …về chủ đề trường em. Qua đó rèn cho các em sự tự tin, khả năng nói trước đám đông giúp phát  triển kỹ năng giao tiếp. Hay khi dạy bài Kính già yêu trẻ, giáo viên cho học sinh đóng vai xử lý  các tình huống:  ­ Em sẽ làm gì khi thấy hai em nhỏ đánh nhau để tranh giành đồ chơi? ­ Lan đang chơi nhảy dây cùng bạn thì có một cụ  già đến hỏi thăm  đường. Nếu là Lan, em sẽ làm gì? 9
  10.   Qua việc tham gia đóng vai xử  lý tình huống, học sinh rèn được kỹ  năng giao tiếp, ứng xử.           Do các đặc trưng trên nên có thể  khẳng định Đạo đức là môn học có  tiềm năng to lớn trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học. * Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học qua các môn Khoa   học, Lịch sử và Địa lý. Các môn Khoa học, Lịch sứ và Địa lý là những môn học giúp học sinh   có một số kiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khoẻ, về một số sự  vật, hiện tượng đơn giản trong tự  nhiên ­ xã hội. Chú trọng đến việc hình   thành và phát triển các kỹ  năng trong học tập như: quan sát, nêu nhận xét,   thắc mắc, đặt câu hỏi và diễn đạt hiểu biết của bản thân về các sự vật, hiện   tượng đơn giản trong tự nhiên và trong xã hội. Đặc biệt môn Khoa học giúp   học sinh xây dựng các quy tắc giữ  vệ  sinh, an toàn cho bản thân, gia đình và  cộng đồng; yêu gia đình, quê hương, trường học và có thái độ  thân thiện với  thiên nhiên.  Ví dụ: Dạy bài Phòng tránh bị xâm hại – Khoa học lớp 5 Học sinh tự phân tích các tình huống có nguy cơ bị xâm hại, cách tự bảo   vệ  khi gặp những tình huống đó, cách ghi nhớ  các số  điện thoại của người   thân, của trường,…giúp các em biết tự bảo vệ mình khi không có cha mẹ bên  cạnh. Hoặc khi dạy bài Vệ sinh tuổi dậy thì (Khoa học lớp 5), giáo viên cho  học sinh liên hệ  bản thân về  việc giữ  vệ  sinh tốt hay chưa tốt. Qua đó giúp   các em biết tự chăm sóc mình tốt hơn. Khi dạy bài Châu Âu (Địa lý lớp 5), trong hoạt động thực hành, giáo   viên cho học sinh thực hiện hoạt  động làm hướng dẫn viên du lịch, dùng  những tranh  ảnh, thông tin đã sưu tầm về  châu Âu để  giới thiệu về  thiên  nhiên, con người  ở châu Âu, tạo cơ hội để  các em thể  hiện năng khiếu, phát  triển kỹ năng thuyết trình, giao tiếp. Cùng với kiến thức cơ  bản về  con người, về tự nhiên và xã hội, việc   giáo dục kỹ năng sống cho học sinh qua các môn Khoa học, Lịch sứ và Địa lý   sẽ góp phần không chỉ khắc sâu thêm các kiến thức của môn học mà còn hình  thành thái độ và hành vi tích cực, phù hợp, cần thiết giúp học sinh có thể ứng   xử có hiệu quả các tình huống thực tế trong cuộc sống. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua các môn học đã  giúp các em hình thành, xây dựng và rèn các kỹ năng sống cần thiết để các em   tự  giải quyết được các vấn đề  trong học tập, hoạt động và trong cuộc sống   hàng ngày. 3.2. Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học thông qua công  tác chủ nhiệm lớp. 10
  11. Mỗi thầy giáo, cô giáo muốn hoàn thành nhiệm vụ của người giáo viên  chủ nhiệm trước hết phải có tình yêu thương con người, có sự độ lượng, bao  dung, đồng thời phải hiểu về  tâm lý lứa tuổi, phải có cái nhìn tinh tế. bên   cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm cần am hiểu và biết cách tổ  chức giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh. Đối với học sinh có những biểu hiện lệch lạc về  nhân cách, giáo viên chủ  nhiệm chính là người cùng với gia đình có những  biện pháp “kéo” em về  với “cái thiện”. Thầy, cô giáo chủ  nhiệm là cầu nối   quan trọng để kết nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Làm chủ nhiệm là một nghệ thuật, đòi hỏi người giáo viên phải là tấm  gương sáng cho học sinh noi theo về lời ăn, tiếng nói, tác phong làm việc cho  đến trình độ  chuyên môn; quan hệ  với trò như  người thân để  trò cảm thấy   vừa gần gũi, vừa đáng tin cậy; kiên trì giáo dục học sinh theo kiểu mưa dầm   thấm đất. Trước đây, giáo viên chủ  nhiệm chủ  yếu là định hướng, hướng dẫn  hành vi đạo đức cho học sinh. Hiện nay giáo viên chủ  nhiệm không chỉ  làm  công tác  chuyên  môn mà  còn  phải  có  tình  cảm  để  giải quyết  những tình  huống phát sinh của học sinh trong lớp. Vì thế ngoài việc phải đảm bảo nội  dung lên lớp vừa tạo sự hấp dẫn, sáng tạo, mới mẻ, gây hứng thú học tập cho   học sinh. Và điều không thể thiếu là người giáo viên chủ nhiệm phải có tâm  huyết với nghề và tình yêu thương đối với học sinh. Vì vậy, để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua công   tác chủ nhiệm lớp thì mỗi người giáo viên chủ nhiệm cần: ­ Tăng cường giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh thông qua các hình  thức dạy học của mình, qua các giờ sinh hoạt tập thể để giáo dục đạo đức và   nhân cách cho học sinh. ­ Xây dựng hành vi giao tiếp giữa thầy với thầy, trò với trò, thầy với  trò, rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hoá, lên án mọi hành vi bạo lực học đường   và xã hội. ­ Thường xuyên liên hệ  với cha mẹ  học sinh, kịp thời nắm bắt thông  tin, cùng kết hợp với cha mẹ  học sinh rèn cho học sinh kỹ  năng  ứng xử văn  hoá, rèn luyện sức khoẻ, phòng chống bạo lực. ­ Nâng cao ý thức tự  nguyện, tự  giác, tự  chủ  phát huy được tính tích  cực trong việc rèn luyện kỹ năng sống của thầy cô giáo và học sinh. Giáo dục  cho học sinh nhận biết được lợi ích của việc rèn luyện kỹ năng về mọi mặt:  cho bản thân, gia đình, xã hội và đất nước, đồng thời biết quan tâm chia sẻ  đến mọi người xung quanh. ­ Tổ chức lớp theo hướng đổi mới: chủ tịch hội đồng tự quản, phó chủ  tịch hội đồng tự quản, trưởng ban, nhóm trưởng,…  thay đổi theo từng tháng  để từng học sinh biết được các công việc của người lãnh đạo, các khó khăn  11
  12. gặp phải và xử lí ra sao. Đồng thời biết cảm thông với công việc của người   chỉ huy. Qua đó, rèn cho các em những kỹ năng chỉ huy, lãnh đạo cần thiết. ­ Giáo viên chủ  nhiệm phải thực sự  đổi mới phương pháp trong việc  thực hiện công tác chủ  nhiệm lớp: thường xuyên tổ  chức các hoạt động vui  chơi, tạo sự  gần gũi, thân thiện giữa thầy và trò, giữa trò với trò; tâm sự,  động viên các em vượt qua khó khăn để  vươn lên; khuyến khích các em làm  việc tốt bằng những lời khen,… tạo điều kiện để  học sinh rèn luyện và tự  rèn luyện.  Vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn cần đến vốn sống, tình  thương và nhân cách của người thầy. Học kiến thức  ở  thầy trước hết là  ở  tấm gương sống của thầy. Vì vậy để giáo dục kỹ năng sống cho học sinh học   sinh đạt hiệu quả cao, trước hết cần thực hiện “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm  gương đạo đức, tự học và sáng tạo” mà ngành Giáo dục đã phát động. 3.3. Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt   động ngoài giờ lên lớp. Nhân cách học sinh được hình thành qua hai con đường cơ  bản: con  đường học trên lớp và con đường hoạt động ngoài giờ lên lớp. Hoạt động ngoài giờ  lên lớp là một hoạt động quan trọng, góp phần   nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà   trường. Chính từ  những hoạt động như: lao động, sinh hoạt tập thể, hoạt   động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cách của học sinh.  Giúp em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiện mình. Có thể nói việc tổ  chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựng cho các em các mối quan hệ  phong phú,  đa dạng một  cách có mục  đích, có kế  hoạch, có nội dung và   phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộng đồng, tạo sự thân thiện trong  mọi tình huống. Biến các nhu cầu khách quan của xã hội thành những nhu cầu  của bản thân học sinh. Nhân cách trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động có   ý thức. Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơi giải   trí... con người đã tự hình thành và phát triển nhân cách của mình. Ví dụ: Tổ chức cho học sinh làm báo tường chào mừng Ngày Nhà giáo  Việt Nam 20­11. Để hoàn thành nhiệm vụ, các nhóm sẽ phân công công việc   theo điểm mạnh của từng bạn và trong quá trình thực hiện các em sẽ hợp tác,  hỗ  trợ  lẫn nhau, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ  năng làm việc nhóm được  phát triển. Hay tổ  chức các chuyến tham quan, dã ngoại, qua chuyến đi các em   được trải nghiệm, chia sẻ, trao đổi với nhau và với những người xung quanh.  Từ đó năng giao tiếp sẽ của các em sẽ phát triển. 12
  13. Việc tổ  chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ  lên lớp trong trường   tiểu học là điều kiện tốt nhất giúp học sinh tích luỹ  và rèn kỹ  năng sống có  hiệu quả. Thông qua các hoạt động ngoài giờ  lên lớp các em được hợp tác,  trải nghiệm các kỹ  năng sống. Vậy giáo viên cần thiết kế  và tổ  chức thực   hiện các hoạt động ngoài giờ  lên lớp sao cho học sinh có cơ  hội thể  hiện ý  tưởng cá nhân, tự  trải nghiệm và biết phân tích kinh nghiệm sống của chính  mình và người khác. 3.4. Giáo dục kỹ  năng sống thông qua các tiết dạy thực hành kỹ  năng sống. Dạy thực hành kỹ  năng sống cho học sinh tiểu học giúp các em vừa  củng cố hiểu biết của mình về các kỹ năng đã được học ở các môn học như  Tiếng Việt, Đạo đức, Tự  nhiên và Xã hội, Khoa học,…vừa thực hành, vận  dụng các kỹ năng ấy vào cuộc sống. Ví dụ: Dạy bài Tinh thần hợp tác (Thực hành kỹ  năng sống dành cho   học sinh lớp 5) giúp các em củng cố kỹ năng giao tiếp, hợp tác và vận dụng   vào cuộc sống. Thông qua câu chuyện “Chuyện của Minh” học sinh hiểu được vì sao  nhóm của Minh không hoàn thành bài tập, nêu được việc cần làm để  nhóm  mình hoàn thành bài tập. Qua hoạt động trải nghiệm, học sinh xác định được những việc làm thể  hiện tinh thần hợp tác với những người xung quanh: học nhóm, động viên,  khích lệ bạn, cùng anh (chị, em) làm việc nhà. Khi rút ra bài học, học sinh biết được tinh thần hợp tác là phát huy điểm  mạnh của từng người, tích cực tham gia thảo luận, phát biểu đóng góp ý kiến,  chia sẻ, giúp đỡ  bạn bè, hoàn thành tốt công việc được giao; tránh tìm điểm   xấu của bạn, phản bác, chê bai ý kiến của bạn, tạo bè phái đánh nhau. Sau mỗi bài học các em tự đánh giá về kỹ  năng đạt được trước và sau   khi học bài này là tốt hay chưa tốt bằng cách tô màu vào số  bông hoa tương   ứng (tốt: 5 bông hoa, chưa tốt: 3 bông hoa). Từ  đó các em tự  điều chỉnh, rèn   luyện để tốt hơn. 4. Kết quả chuyển biến của đối tượng Qua quá trình áp dụng đề  tài, tôi nhận thấy học sinh có những chuyển  biến rõ rệt: các em tự  tin hơn, mạnh dạn trình bày ý kiến của mình; biết tự  chăm sóc bản thân thể hiện qua việc ăn mặc sạch sẽ, gọn gàng, tự  chuẩn bị  đồ dùng học tập và sắp xếp ngăn nắp; biết tự học; biết phân công công việc  cho từng thành viên trong nhóm, tích cực tham gia cùng các bạn để hoàn thành  nhiệm vụ được giao,... Kết quả  đánh giá một số  nội dung rèn kỹ  năng sống của lớp tôi qua  một năm học như sau: 13
  14. Kết quả đánh giá Tổng số  Các kỹ năng Tốt Đạt Chưa đạt học sinh SL TL% SL TL% SL TL% Kỹ năng giao tiếp 16 61,5 10 38.5 0 0 Kỹ năng tự chăm sóc  15 57,7 11 42.3 0 0 bản thân 26 Kỹ năng giải quyết  18 69.2 8 30,8 0 0 vấn đề Kỹ năng làm việc  19 73.1 7 26,9 0 0 nhóm So với đầu năm, số học sinh được đánh giá tốt ở các kỹ năng tăng lên rõ   rệt, cụ thể:  + Kỹ năng giao tiếp: số học sinh được đánh giá tốt tăng 34,6% + Kỹ  năng tự  chăm sóc bản thân: số  học sinh được đánh giá tốt tăng   23,1% + Kỹ năng giải quyết vấn đề: số học sinh được đánh giá tốt tăng 50% + Kỹ năng làm việc nhóm: số học sinh được đánh giá tốt tăng 50% Có các kỹ  năng sống cần thiết giúp các em học tập tốt hơn thể  hiện   qua kết quả học tập cuối năm học như sau: + Lớp duy trì sĩ số 100% + Hoàn thành chương trình tiểu học 26/26HS, đạt 100% + Tham gia đầy đủ  phong trào cấp trường, cấp huyện như vẽ tranh (2   em được chọn dự  thi cấp huyện), thi tìm hiểu kiến thức lịch sử  (giải nhất   cấp trường), kể  chuyện, hội khỏe Phù Đổng, giải toán qua mạng internet  (5em tham gia, 2 em đạt cấp trường), tiếng Anh (2 em tham gia, 1 em đạt cấp   huyện), + Tham gia cuộc thi sáng tạo: 1 mô hình + Tham gia hội thi tuyên truyền An toàn giao thông đạt giải nhì cấp   huyện. Dù không đạt giải cao nhưng các em rất tự  tin, hứng thú khi tham gia  các phong trào. 14
  15. PHẦN III: KẾT LUẬN 1. Tóm lược giải pháp Qua quá trình thực hiện đề tài tôi thấy rằng việc sử dụng các biện pháp   giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua các hoạt động trong nhà trường là  điều cần thiết, tác động tốt đến việc hình thành nhân cách của trẻ,  giúp trẻ  phát triển toàn diện trở thành những người công dân tốt phù hợp với quá trình   phát triển của xã hội hiện nay. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học   phải đảm bảo các yếu tố: giúp học sinh ý thức được giá trị của bản thân trong  mối quan hệ với mọi người xung quanh; biết điểm mạnh, điểm yếu của bản  thân; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hoá, … Muốn vậy, giáo viên cần:        ­ Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh thông qua các môn học và hoạt  động giáo dục, để  học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi  và từ  đó hình thành các kỹ  năng; thực hiện sự  phối hợp trong và ngoài nhà  trường làm tốt công tác xã hội hoá trong việc giáo dục kỹ năng sống cho học  sinh.        ­ Tạo mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa thầy, trò, sự hứng thú tự tin,   chủ  động sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng, hiệu quả  giáo dục.   Học sinh được giáo dục kỹ  năng sống xác định được bổn phận và nghĩa vụ  của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội.         ­ Giáo dục kỹ  năng sống còn cần đến vốn sống, tình thương và nhân   cách của người thầy. Học sinh học kiến thức  ở  thầy trước hết là  ở  tấm  gương sống của người thầy. Vì vậy, để học sinh không thất vọng vì thầy thì  trước hết “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự  học và sáng tạo”  mà ngành giáo dục đang vận động.        ­ Giáo dục kỹ  năng sống cho học sinh không phải là công việc “một  sớm, một chiều” mà đòi hỏi phải có quá trình, kiên nhẫn và bằng cả  tâm  huyết và ở mọi lúc, mọi nơi, thực hiện càng sớm càng tốt đối với trẻ em. Kỹ  năng sống rất đa dạng và mang đặc trưng vùng, miền đòi hỏi người giáo viên  phải vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với nhu cầu, trình độ  của học sinh và đặc điểm, hoàn cảnh của nhà trường, địa phương.         ­ Giáo dục kỹ năng sống không phải chỉ là công việc của giáo viên, nhà  trường mà của cả xã hội, cộng đồng, có như  vậy mới mong đào tạo ra được  những thế  hệ  trẻ  phát triển toàn diện, chuẩn bị  tốt cho việc thực hiện công   nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế. 2. Phạm vi áp dụng 15
  16. Đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5” đã  tạo cơ hội để học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển  hài hoà về  thể  chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức; trang bị  cho các em những   kiến thức, kỹ  năng và thái độ  phù hợp. Trên cơ  sở  đó hình thành  ở  học sinh  những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi, thói quen  tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống trong học tập, rèn luyện và  tham gia các hoạt động. Đề  tài cũng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục   của lớp nói riêng và của nhà trường nói chung.  Với những giải pháp và kết quả đạt được như trong đề tài đã trình bày,   tôi nghĩ đề tài này có thể  áp dụng cho học sinh  ở  tất cả các trường tiểu học  trong tỉnh. 16
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2