Phụ lục 3
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH
KHOA SƯ PHẠM
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY
GIAO TIẾP SƯ PHẠM
GV biên soạn: TS.GVC Nguyễn Trọng Lăng
Trà Vinh, 2022
Lưu hành nội bộ
Tài liệu giảng dạy Học phần Giao tiếp sư phạm
MỤC LỤC
Nội dung Trang
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO TIẾP………………….
1
CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO TIẾP SƯ PHẠM…….
12
CHƯƠNG 3 LAO ĐỘNG SƯ PHẠM CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC……….
31
CHƯƠNG 4
XỬ LÝ TÌNH HUỐNG TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC……….
42
TÀI LIỆU THAM KHẢO ………………………………………………………….. 55
Tài liệu giảng dạy học phần Giao tiếp sư phạm 1
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIAO TIẾP
1.Khái niệm giao tiếp, các thuyết giao tiếp
Giao tiếp là một trong những nhu cầu cơ bản của con người, là hoạt
động có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống con người. Do đó, giao tiếp
là một trong những vấn đề được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, hiện có rất
nhiều quan niệm khác nhau về giao tiếp:
+ Nhà Tâm lý học Xô Viết A.A.Leeonchev định nghĩa: giao tiếp là một
hệ thống những quá trình có mục đích và động cơ đảm bảo sự tương tác giữa
người này với người khác trong hoạt động tập thể, thực hiện các mối quan hệ xã
hội và nhân cách, các quan hệ tâm lý và sử dụng phương tiện đặc thù mà trước
hết là ngôn ngữ.
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn: Giao tiếp là sự tiếp xúc tâm lý giữa
người và người, thông qua đó con người trao đổi với nhau về thông tin, về cảm
xúc, tri giác lẫn nhau, ảnh hưởng tác động qua lại với nhau. Hay nói cách khác
giao tiếp xác lập và vận hành các quan hệ người – người, hiện thức hóa các
quan hệ xã hội giữa chủ thể này với chủ thể khác.
+ PGS Trần Trọng Thủy trong cuốn Nhập môn khoa học giao tiếp đã đưa
ra định nghĩa: giao tiếp của con người là một quá trình có chủ định, có ý thức
hay không có ý thức và trong đó các cảm xúc và tư tưởng được biểu đạt trong
các thông điệp bằng ngôn ngữ hoặc phi ngôn ngữ.
+ PGS.TS. Ngô Công Hoàn trong cuốn Giao tiếp sư phạm đã định nghĩa:
giao tiếp là hình thức đặc trưng cho mối quan hệ giữa con người với con người
Mục tiêu học tập: Sau khi học xong bài này, người học có thể:
-Trình bày khái niệm giao tiếp, đặc trưng của giao tiếp, phân loại giao tiếp
- Nhận biết các hình thức giao tiếp, các loại giao tiếp
- Phân tích vai trò của giao tiếp; quá trình giao tiếp
Tài liệu giảng dạy học phần Giao tiếp sư phạm 2
mà qua đó nảy sinh sự tiếp xúc tâm lý và được biểu hiện ở các trao đổi thông
tin, hiểu biết, rung cảm và tác động quan lại.
Theo tác giả Nguyễn Văn Đồng: “Giao tiếp là tiếp xúc tâm lý có tính đa
chiều và đồng chủ thể giữa người với người được quy định bởi các yếu tố văn
hóa, xã hội và đặc trưng tâm lý cá nhân. Giao tiếp có chức năng thỏa mãn các
nhu cầu vật chất và tinh thần của con người, trao đổi thông tin, cảm xúc định
hướng, điều chỉnh nhận thức, hành vi của bản thân và của nhau, tri giác lẫn
nhau, tạo dựng quan hệ với nhau và tác động qua lại lẫn nhau”.
Có rất nhiều khái niệm về giao tiếp.
“Giao tiếp là việc trao đổi thông tin giữa con người và thường dẫn tới
hành động tiếp theo”.
“Giao tiếp là sự tiếp xúc giữa hai hay nhiều người thông qua phương tiện
ngôn ngữ nhằm trao đổi thông tin, tình cảm, hiểu biết, tác động qua lại và điều
chỉnh lẫn nhau”,
“Giao tiếp là một quá trình trao đổi thông tin giữa các cá nhân thông qua
một hệ thống bao gồm các ký hiệu, dấu hiệu và hành vi. Giao tiếp cũng có thể
hiểu là các hình thức biểu lộ tình cảm, trò chuyện, diễn thuyết, trao đổi thư tín,
thông tin.”…
Như vậy giao tiếp xảy ra rất nhiều hàng ngày và dưới nhiều hình thức,
gián tiếp hoặc trực tiếp. Giao tiếp qua lời nói, ngôn ngữ không lời (cử chỉ, hành
vi, nét mặt, trang phục…), hỏi đáp, quan sát, nghe, trình bày, nói chuyện, qua
báo cáo, gửi thư, thư điện tử…Giao tiếp với người cùng nhóm, cơ quan hay
người ngoài, có chuẩn bị hay không chuẩn bị trước. Giao tiếp là hiện tượng tâm
lý của con người rất phức tạp. Mặc dù có nhiều định nghĩa, quan niệm khác
nhau về giao tiếp nhưng nói chung mọi người đều cho rắng giao tiếp là phải có
xây dựng một bản thông điệp sau đó gửi đi với hy vọng người nhận sẽ hiểu
thông điệp đó .
Theo quan niệm truyền thông tin này chúng ta thấy cấp độ giao tiếp hiệu