Tµi liÖu QTKD NHTM - Chuyªn ®Ò Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trung t©m Båi d−ìng vµ T− vÊn vÒ Ng©n hµng - Tµi chÝnh - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
1
Môc lôc
2.1 Môc ®Ých Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM............................................................2
2.2 Néi dung ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM ............................................................2
2.2.1 X¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu dµi h¹n cña ng©n hµng....................................... 2
2.2.2 C¸c chØ tiªu tµi chÝnh sö dông trong ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM.............. 4
2.3 Quy tr×nh ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM:.........................................................7
2.4 C¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña NHTM..................................................................9
2.4.1 B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n...................................................................................... 9
2.4.2 B¸o c¸o thu nhËp ( KÕt qu¶ kinh doanh)................................................... 21
2.4.3 C¸c b¸o c¸o tµi chÝnh quan träng kh¸c cña ng©n hµng............................ 27
2.4.3.1 B¸o c¸o vÒ nguån vèn vµ sö dông vèn......................................................... 27
2.4.3.2 B¸o c¸o vÒ vèn chñ së h÷u........................................................................... 28
2.5 C¸c m« h×nh ph©n tÝch kh¶ n¨ng sinh lêi trong ph©n tÝch
tµi chÝnh NHTM .................................................................................................................30
2.5.1 M« h×nh ®¸nh ®æi gi÷a rñi ro vµ thu nhËp ................................................ 30
2.5.2 Ph©n chia tû lÖ thu nhËp trªn vèn chñ së h÷u........................................... 32
2.5.3 T¸ch c¸c chØ sè ph©n tÝch lîi nhuËn trªn tµi s¶n ...................................... 36
2.6. Bµi tËp .......................................................................................................................38
Tµi liÖu QTKD NHTM - Chuyªn ®Ò Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trung t©m Båi d−ìng vµ T− vÊn vÒ Ng©n hµng - Tµi chÝnh - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
2
2.1 Môc ®Ých Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, c¸c ng©n hµng ngµy nay ®ang ph¶i chÞu nh÷ng
søc Ðp rÊt lín: mét mÆt ph¶i ®¸p øng c¸c môc tiªu cña cæ ®«ng, nh©n viªn, ng−êi
göi tiÒn vµ c¸c kh¸ch hµng vay vèn; mÆt kh¸c l¹i ph¶i ®¶m b¶o yªu cÇu cña c¸c nhµ
lËp ph¸p vÒ sù lµnh m¹nh cña nh÷ng n¨m gÇn ®©y, cïng víi sù ph¸t triÓn cña c¸c tæ
chøc ng©n hµng, ngµy cµng cã nhiÒu ng©n hµng ph¶i viÖn tíi thÞ tr−êng tiÒn tÖ vµ thÞ
tr−êng vèn ®Ó t¨ng c−êng kh¶ n¨ng huy ®éng vèn th«ng qua viÖc b¸n cæ phiÕu, tr¸i
phiÕu vµ c¸c c«ng cô nî ng¾n h¹n. Trong nhiÒu tr−êng hîp, thÞ tr−êng ®Þa ph−¬ng
kh«ng thÓ cung cÊp ®ñ vèn (chñ yÕu lµ d−íi h×nh thøc tiÒn göi) ®Ó ®¸p øng c¸c yªu
cÇu ngµy cµng t¨ng cña kh¸ch hµng vÒ tÝn dông vµ c¸c dÞch vô míi. Tuy nhiªn, viÖc
ng©n hµng gia nhËp thÞ tr−êng më ®Ó huy ®éng thªm vèn còng cã nghÜa lµ c¸c b¶n
b¸o c¸o tµi chÝnh cña ng©n hµng ®−îc giíi ®Çu t− vµ c«ng chóng xem xÐt kü l−ìng.
Thùc tÕ nµy ®· t¹o ra mét søc Ðp lín ®èi víi héi ®ång qu¶n trÞ trong viÖc ®Æt ra vµ
®¹t ®−îc c¸c môc tiªu trong ho¹t ®éng ng©n hµng.
Ph©n tÝch tµi chÝnh ng©n hµng víi viÖc sö dông c¸c chØ sè ®Þnh tÝnh vµ ®Þnh
l−îng ®−îc sö dông réng r·i sÏ ®−îc øng dông rÊt hiÖu qu¶ trong trong viÖc ®¸nh
gi¸ ho¹t ®éng ng©n hµng. Ph©n tÝch tµi chÝnh sÏ gióp nhµ l·nh ®¹o ng©n hµng thÊy
®−îc ®iÓm m¹nh, ®iÓm yÕu, c¬ héi vµ th¸ch thøc ®èi víi ho¹t ®éng tµi chÝnh cña
ng©n hµng, tõ ®ã cã nh÷ng chiÕn l−îc, kÕ ho¹ch kinh doanh thÝch hîp. PhÇn nµy tËp
trung vµo nh÷ng th«ng sè vÒ ho¹t ®éng quan träng nhÊt ®èi víi bÊt kú ng©n hµng
nµo - kh¶ n¨ng sinh lêi vµ rñi ro. VÒ b¶n chÊt, ng©n hµng th−¬ng m¹i còng ®¬n gi¶n
chØ lµ mét tËp ®oµn kinh doanh ®−îc tæ chøc v× môc tiªu tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ cña cæ
®«ng víi møc rñi ro cã thÓ chÊp nhËn. Sù gia t¨ng ®ét ngét vÒ c¸c vô ph¸ s¶n cña
ng©n hµng trªn toµn thÕ giíi gÇn ®©y cho thÊy râ rµng môc tiªu tèi ®a ho¸ lîi nhuËn
víi møc rñi ro cã thÓ chÊp nhËn lµ kh«ng dÔ g× ®¹t ®−îc. ViÖc theo ®uæi môc tiªu
nµy ®ßi hái ng©n hµng ph¶i kh«ng ngõng t×m kiÕm nh÷ng c¬ héi míi nh»m thóc
®Èy sù t¨ng tr−ëng, n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng, hiÖu qu¶ kÕ ho¹ch ho¸ vµ hiÖu
qu¶ kiÓm so¸t. PhÇn nµy nghiªn cøu c¸c c«ng cô ®o l−êng quan träng nhÊt vÒ thu
nhËp vµ rñi ro cña ng©n hµng.
2.2 Néi dung ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
2.2.1 X¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu dµi h¹n cña ng©n hµng
B−íc ®Çu tiªn trong qu¸ tr×nh ph©n tÝch b¸o c¸o tµi chÝnh cña ng©n hµng lµ
ph¶i x¸c ®Þnh nh÷ng môc tiªu mµ ng©n hµng ®ang hoÆc nªn theo ®uæi. Ho¹t ®éng
cña ng©n hµng ph¶i ®−îc ®Þnh h−íng theo nh÷ng môc tiªu cô thÓ. §Ó cã thÓ ®¸nh
Tµi liÖu QTKD NHTM - Chuyªn ®Ò Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trung t©m Båi d−ìng vµ T− vÊn vÒ Ng©n hµng - Tµi chÝnh - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
3
gi¸ c«ng b»ng t×nh h×nh ho¹t ®éng cña ng©n hµng, tr−íc hÕt chóng ta cÇn ph¶i ®¸nh
gi¸ kh¶ n¨ng cña ng©n hµng trong viÖc ®¹t ®−îc nh÷ng môc tiªu mµ Héi ®ång qu¶n
trÞ ®· ®Ò ra.
Ch¾c ch¾n mçi ng©n hµng cã c¸c môc tiªu ®éc t«n cña hä. Mét sè ng©n hµng
mong muèn t¨ng tr−ëng nhanh h¬n vµ ®¹t ®−îc c¸c môc tiªu t¨ng tr−ëng dµi h¹n.
Ng−îc l¹i, cã ng©n hµng thÝch sù æn ®Þnh - tèi thiÓu ho¸ rñi ro, ®¶m b¶o sù lµnh
m¹nh cho ng©n hµng nh−ng víi møc thu nhËp khiªm tèn cho c¸c cæ ®«ng.
Tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ c«ng ty: Môc tiªu then chèt cña bÊt kú ng©n hµng nµo
Trong khi tÊt c¶ c¸c môc tiªu nªu trªn ®Òu cã nh÷ng vÊn ®Ò cÇn xem xÐt, mäi
ng©n hµng nhËn thÊy r»ng hä ph¶i tËp trung cao ®é vµ gi¸ trÞ cæ phiÕu cña ng©n
hµng. ThËt vËy, cïng víi sù trî gióp cña khoa häc kü thuËt, nh÷ng nguyªn t¾c c¬
b¶n vÒ qu¶n trÞ tµi chÝnh ®· kh¼ng ®Þnh ch¾c ch¾n r»ng tèi ®a ho¸ gi¸ trÞ cæ phiÕu
cña ng©n hµng lµ mét môc tiªu then chèt cÇn ®−îc −u tiªn h¬n c¸c môc tiªu kh¸c.
Ng©n hµng còng lµ doanh nghiÖp vµ c¸c cæ ®«ng còng rÊt quan t©m tíi ®iÒu g× sÏ
x¶y ra víi gi¸ trÞ vµ thu nhËp cña cæ phiÕu. NÕu gi¸ trÞ cæ phiÕu kh«ng thÓ t¨ng nh−
mong ®îi, c¸c nhµ ®Çu t− hiÖn t¹i cã thÓ t×m c¸ch b¸n cæ phiÕu cña hä vµ ng©n hµng
sÏ gÆp ph¶i khã kh¨n trong viÖc huy ®éng thªm vèn míi ®Ó hç trî cho sù t¨ng
tr−ëng trong t−¬ng lai. Râ rµng lµ khi ®ã ng©n hµng nªn theo ®uæi môc tiªu tèi ®a
ho¸ gi¸ trÞ cæ phiÕu.
§iÒu g× dÉn tíi sù gia t¨ng trong gi¸ trÞ cæ phiÕu cña ng©n hµng? Gi¸ trÞ cæ
phiÕu cña tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ®Òu ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc:
Dßng cæ tøc mong ®îi trong t−¬ng
lai
E (D1)
Gi¸ trÞ cæ
phiÕu cña
ng©n hµng
(P0)
=
Tû lÖ chiÕt khÊu
=∑
(1 +
r)1
(1)
* Tû lÖ chiÕt khÊu ®−îc x¸c ®Þnh dùa trªn tû lÖ lîi nhuËn trªn vèn cæ phÇn tèi thiÓu
mµ thÞ tr−êng yªu cÇu t−¬ng øng víi møc rñi ro cña mçi ng©n hµng)
Trong ®ã E (D1) lµ cæ tøc mong ®îi trong t−¬ng lai ®−îc chiÕt khÊu theo tû lÖ
thu nhËp tèi thiÓu (r) x¸c ®Þnh trªn c¬ së møc ®é rñi ro dù tÝnh cña ng©n hµng. Gi¸
trÞ cæ phiÕu cña ng©n hµng sÏ cã xu h−íng t¨ng trong c¸c tr−êng hîp sau ®©y:
Tµi liÖu QTKD NHTM - Chuyªn ®Ò Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trung t©m Båi d−ìng vµ T− vÊn vÒ Ng©n hµng - Tµi chÝnh - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
4
1. Gi¸ trÞ dßng cæ tøc trong t−¬ng lai ®−îc dù tÝnh t¨ng lªn nhê sù t¨ng
tr−ëng gÇn ®©y cña mét vµi thÞ tr−êng do ng©n hµng phôc vô hoÆc do tiÒm n¨ng thu
nhËp tõ viÖc ng©n hµng mua c¸c tæ chøc kh¸c.
2. Møc rñi ro dù tÝnh cña ng©n hµng gi¶m nhê nh÷ng chÝnh s¸ch t¨ng c−êng
vèn chñ së h÷u hoÆc gi¶m tèn thÊt tÝn dông
3. C¸c nhµ ®Çu t− dù b¸o viÖc cæ tøc t¨ng vµ rñi ro gi¶m.
Nh÷ng nghiªn cøu trong thêi gian qua cho thÊy gi¸ trÞ cæ phiÕu cña ng©n
hµng rÊt nh¹y c¶m víi nh÷ng thay ®æi vÒ l·i suÊt, víi chu kú kinh tÕ vµ víi khu vùc
thÞ tr−êng cña ng©n hµng. Râ rµng héi ®ång qu¶n trÞ cã thÓ thùc hiÖn chÝnh s¸ch
t¨ng c−êng thu nhËp trong t−¬ng lai, h¹n chÕ rñi ro hoÆc theo ®uæi mét sù kÕt hîp
cña c¶ 2 môc tiªu nµy nh»m lµm t¨ng gi¸ trÞ cæ phiÕu.
2.2.2 C¸c chØ tiªu tµi chÝnh sö dông trong ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
C¸c tû lÖ ®o l−êng kh¶ n¨ng sinh lêi
C¸c chØ tiªu nµy ®¹i diÖn cho gi¸ trÞ cña cæ phiÕu. VÒ mÆt lý thuyÕt, gi¸ trÞ
thÞ tr−êng (hay thÞ gi¸) cña cæ phiÕu lµ chØ sè tèt nhÊt ph¶n ¸nh t×nh h×nh ho¹t ®éng
kinh doanh cña c«ng ty bëi v× nã thÓ hiÖn sù ®¸nh gi¸ cña thÞ tr−êng ®èi víi c«ng ty
®ã. Tuy nhiªn, chØ sè nµy th−êng kh«ng ®¸ng tin cËy trong lÜnh vùc ng©n hµng. Lý
do ë ®©y lµ hÇu hÕt cæ phiÕu ng©n hµng, ®Æc biÖt lµ cæ phiÕu cña c¸c ng©n hµng nhá
kh«ng ®−îc giao dÞch tÝch cùc trªn thÞ tr−êng quèc tÕ còng nh− thÞ tr−êng trong
n−íc. Thùc tÕ nµy buéc c¸c nhµ ph©n tÝch tµi chÝnh ph¶i sö dông c¸c tû lÖ vÒ kh¶
n¨ng sinh lêi ®Ó thay thÕ cho chØ sè gi¸ trÞ thÞ tr−êng.
C¸c tû lÖ chñ yÕu ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng sinh lêi trong ho¹t ®éng cña ng©n hµng.
C¸c tû lÖ quan träng nhÊt ®o l−êng kh¶ n¨ng sinh lêi cña ng©n hµng ®−îc sö dông
hiÖn nay gåm:
Thu nhËp sau
thuÕ
Tû lÖ thu nhËp trªn
vèn chñ së h÷u (ROE) =
Vèn chñ së h÷u
(2)
Thu nhËp sau
thuÕ
Tû lÖ thu nhËp trªn
tæng tµi s¶n (ROA) =
Tæng tµi s¶n
(3)
Tµi liÖu QTKD NHTM - Chuyªn ®Ò Ph©n tÝch tµi chÝnh NHTM
Trung t©m Båi d−ìng vµ T− vÊn vÒ Ng©n hµng - Tµi chÝnh - §¹i häc Kinh tÕ Quèc d©n
5
Thu l·i tõ c¸c kho¶n cho vay vµ
®Çu t− chøng kho¸n - ChÝ phÝ tr¶
l·i cho tiÒn göi vµ nî kh¸c
Tû lÖ thu nhËp l·i
cËn biªn (NIM)
=
Tæng tµi s¶n
(4)
Thu ngoµi l·i - Chi phÝ ngoµi
l·i
Tû lÖ thu nhËp ngoµi
l·i cËn biªn =
Tæng tµi s¶n
(5)
Tæng thu tõ ho¹t ®éng - Tæng
chi phÝ ho¹t ®éng
Tû lÖ thu nhËp ho¹t
®éng cËn biªn
=Tæng tµi s¶n
(6)
Thu nhËp sau thuÕ + L·i (lç) tõ
ho¹t ®éng kinh doanh chøng
kho¸n + C¸c kho¶n bÊt th−êng
kh¸c
Thu nhËp cËn biªn
tr−íc nh÷ng giao dÞch
®Æc biÖt (NRST)
=
Tæng tµi s¶n
(7)
Thu nhËp sau
thuÕ
Thu nhËp trªn cæ phiÕu
(EPS)
=
Tæng sè cæ phiÕu
th−êng hiÖn hµnh
(8)
Gièng nh− tÊt c¶ c¸c chØ sè tµi chÝnh kh¸c, mçi tû lÖ ®o l−êng kh¶ n¨ng sinh
lêi th−êng cã nh÷ng biÕn ®éng lín qua c¸c n¨m vµ phô thuéc vµo tõng thÞ tr−êng
ý nghÜa cña c¸c chØ tiªu ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng sinh lêi:
Nh÷ng khÝa c¹nh vÒ kh¶ n¨ng sinh lêi mµ c¸c tû lÖ nªu trªn ph¶n ¸nh kh«ng
kh¸c nhau ®¸ng kÓ. ROA lµ mét th«ng sè chñ yÕu vÒ tÝnh hiÖu qu¶ qu¶n lý. Nã chØ
ra kh¶ n¨ng cña héi ®ång qu¶n trÞ ng©n hµng trong qu¸ tr×nh chuyÓn tµi s¶n cña
ng©n hµng thµnh thu nhËp rßng. Ng−îc l¹i, ROE lµ mét chØ tiªu ®o l−êng tû lÖ thu
nhËp cho c¸c cæ ®«ng cña ng©n hµng. Nã thÓ hiÖn thu nhËp mµ c¸c cæ ®«ng nhËn
®−îc tõ viÖc ®Çu t− vµo ng©n hµng (tøc lµ ®Çu t− chÊp nhËn rñi ro ®Ó hy väng cã
®−îc thu nhËp ë møc hîp lý).
Tû lÖ thu nhËp ho¹t ®éng cËn biªn, tû lÖ thu nhËp l·i cËn biªn vµ tû lÖ l·i thu
nhËp ngoµi l·i cËn biªn lµ th−íc ®o tÝnh hiÖu qu¶ còng nh− kh¶ n¨ng sinh lêi.
Chóng chØ ra n¨ng lùc cña héi ®ång qu¶n trÞ vµ nh©n viªn ng©n hµng trong viÖc duy