intTypePromotion=1

Tài nguyên và môi trường với định hướng phát triển bền vững đất nước

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
50
lượt xem
3
download

Tài nguyên và môi trường với định hướng phát triển bền vững đất nước

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sự ô nhiễm và suy thoái môi trường, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên và môi trường với phát triển bền vững là những vấn đề trong bài viết "Tài nguyên và môi trường với định hướng phát triển bền vững đất nước". Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tài nguyên và môi trường với định hướng phát triển bền vững đất nước

X· héi häc sè 2 (90), 2005 3<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Tµi nguyªn vµ M«i tr−êng<br /> víi §Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc<br /> <br /> Ph¹m Kh«i Nguyªn<br /> T¹ §×nh Thi<br /> <br /> <br /> Tµi nguyªn vµ m«i tr−êng cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng ®èi víi con ng−êi vµ<br /> ph¸t triÓn. T¹o hãa ®· sinh ra chóng ta vµ hµnh tinh bÐ nhá ®Ó nu«i d−ìng chóng ta<br /> tõ bao ®êi nay. Hµng ngµy, chóng ta sö dông kh«ng khÝ, n−íc, thùc phÈm ®Ó tån t¹i<br /> vµ sö dông c¸c nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng ®Ó ®¸p øng c¸c nhu cÇu<br /> thiÕt yÕu cña m×nh. Mçi sù biÕn ®æi cña tù nhiªn, cña m«i tr−êng ®Òu liªn hÖ mËt<br /> thiÕt ®Õn chóng ta, sù ®e däa nµo ®èi víi thiªn nhiªn, m«i tr−êng còng chÝnh lµ sù ®e<br /> däa ®èi víi chóng ta.<br /> I. Sù « nhiÔm vµ suy tho¸i m«i tr−êng, c¹n kiÖt tµi nguyªn thiªn nhiªn<br /> Nh×n tõ gãc ®é ph¸t triÓn, ®Ó ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng cao cña m×nh, tµi<br /> nguyªn vµ m«i tr−êng lµ ®Çu vµo cña mäi nÒn kinh tÕ, mäi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Sù<br /> bÊt æn vÒ m«i tr−êng, c¹n kiÖt c¸c nguån tµi nguyªn tÊt yÕu sÏ dÉn ®Õn sù suy tho¸i<br /> cña mét nÒn v¨n minh, cña mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn. Mèi quan hÖ h÷u c¬ nµy ®·<br /> ®−îc chøng minh trong qu¸ khø vµ cµng ®−îc thÓ hiÖn râ h¬n trong thêi ®¹i ngµy<br /> nay, khi ph¸t triÓn ®ang tiÖm cËn c¸c giíi h¹n cña tù nhiªn.<br /> ViÖc më réng quy m« ho¹t ®éng cña con ng−êi trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®·<br /> g©y ra nh÷ng vÊn ®Ò « nhiÔm m«i tr−êng, buéc con ng−êi ph¶i thõa nhËn r»ng ph¸t<br /> triÓn kinh tÕ nh»m lµm cho cuéc sèng trë lªn thÞnh v−îng h¬n, nÕu kh«ng ®−îc qu¶n<br /> lý tèt cã thÓ huû ho¹i sù sèng cña con ng−êi. §· ®Õn lóc chóng ta ph¶i xem xÐt l¹i vÒ<br /> kh¸i niÖm ph¸t triÓn tõ quan ®iÓm m«i tr−êng. Tuy nhiªn, chóng ta còng ph¶i thõa<br /> nhËn r»ng, sù tån t¹i cña con ng−êi còng kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng t¸c ®éng lªn<br /> m«i tr−êng. B¶n th©n tù nhiªn kh«ng ph¶i lu«n lu«n ë tr¹ng th¸i tÜnh mµ tr¸i l¹i nã<br /> lu«n vËn ®éng. Chóng ta coi träng c«ng t¸c b¶o tån kh«ng cã nghÜa lµ chóng ta x¸c<br /> ®Þnh t×nh tr¹ng lý t−ëng mµ t¹i ®ã con ng−êi kh«ng t¸c ®éng g× ®Õn m«i tr−êng. §iÒu<br /> tèt nhÊt chóng ta cã thÓ lµm lµ gi¶m thiÓu ¶nh h−ëng tiªu cùc do c¸c ho¹t ®éng cña<br /> chóng ta lªn m«i tr−êng hiÖn nay còng nh− trong t−¬ng lai.<br /> Ph−¬ng ph¸p ph¸t triÓn nh− hiÖn nay cña chóng ta ®· vµ ®ang lµm suy tho¸i<br /> tµi nguyªn vµ m«i tr−êng nghiªm träng. Nh÷ng con sè thèng kª gÇn ®©y cho ta mét<br /> bøc tranh rÊt ®¸ng lo ng¹i vÒ t×nh tr¹ng suy tho¸i tµi nguyªn vµ m«i tr−êng trªn<br /> ph¹m vi toµn cÇu vµ ë n−íc ta.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 4 Tµi nguyªn vµ m«i tr−êng víi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc<br /> <br /> §Êt lµ nguån tµi nguyªn v« gi¸ ®ang bÞ x©m h¹i nÆng nÒ. Sè liÖu cña Liªn hîp<br /> quèc cho thÊy cø mçi phót trªn ph¹m vi toµn cÇu cã kho¶ng 10 ha ®Êt trë thµnh sa<br /> m¹c. DiÖn tÝch ®Êt canh t¸c trªn ®Çu ng−êi gi¶m nhanh tõ 0,5 ha/ng−êi xuèng cßn<br /> 0,2 ha/ng−êi vµ dù b¸o trong vßng 50 n¨m tíi chØ cßn kho¶ng 0,14 ha/®Çu ng−êi. ë<br /> ViÖt Nam, sè liÖu thèng kª cho thÊy sù suy gi¶m ®Êt canh t¸c, sù suy tho¸i chÊt<br /> l−îng ®Êt vµ sa m¹c hãa còng ®ang diÔn ra víi tèc ®é nhanh. Xãi mßn, röa tr«i, kh«<br /> h¹n, s¹t lë, mÆn hãa, phÌn hãa, v.v... ®ang x¶y ra phæ biÕn ë nhiÒu n¬i ®· lµm cho<br /> kho¶ng 50% trong sè 33 triÖu ha ®Êt tù nhiªn ®−îc coi lµ “cã vÊn ®Ò suy tho¸i”.<br /> N−íc lµ nguån tµi nguyªn kh«ng thÓ thay thÕ còng ®ang ®øng tr−íc nguy c¬<br /> suy tho¸i m¹nh trªn ph¹m vi toµn cÇu, trong ®ã n−íc th¶i lµ nguyªn nh©n chÝnh.<br /> Theo sè liÖu thèng kª, hµng n¨m cã kho¶ng h¬n 500 tû m3 n−íc th¶i (trong ®ã phÇn<br /> lín lµ n−íc th¶i c«ng nghiÖp) th¶i vµo c¸c nguån n−íc tù nhiªn vµ cø sau 10 n¨m th×<br /> chØ sè nµy t¨ng gÊp ®«i. Khèi l−îng n−íc th¶i nµy ®· lµm « nhiÔm h¬n 40% l−u l−îng<br /> n−íc æn ®Þnh cña c¸c dßng s«ng trªn tr¸i ®Êt. ë n−íc ta, hµng n¨m cã h¬n mét tû m3<br /> n−íc th¶i hÇu hÕt ch−a ®−îc xö lý th¶i ra m«i tr−êng. Dù b¸o n−íc th¶i sÏ t¨ng hµng<br /> chôc lÇn trong qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc. Khèi<br /> l−îng lín n−íc th¶i nµy ®ang vµ sÏ lµm nhiÒu nguån n−íc trªn ph¹m vi c¶ n−íc «<br /> nhiÔm nghiªm träng, ®Æc biÖt lµ c¸c s«ng, hå trong c¸c ®« thÞ lín.<br /> Rõng lµ chiÕc n«i sinh ra loµi ng−êi, cã ý nghÜa v« cïng quan träng ®èi víi con<br /> ng−êi còng ®ang ph¶i ®èi mÆt víi sù suy gi¶m nhanh vÒ sè l−îng vµ chÊt l−îng. Vµo<br /> thêi kú tiÒn sö diÖn tÝch rõng ®¹t tíi 8 tû ha (2/3 diÖn tÝch lôc ®Þa), ®Õn thÕ kû 19 cßn<br /> kho¶ng 5,5 tû ha vµ hiÖn nay chØ cßn kho¶ng 2,6 tû ha. Sè liÖu thèng kª cho thÊy<br /> diÖn tÝch rõng ®ang suy gi¶m víi tèc ®é chãng mÆt (mçi phót mÊt ®i kho¶ng 30 ha<br /> rõng) vµ theo dù b¸o víi tèc ®é nµy chØ kho¶ng 160 n¨m n÷a toµn bé rõng trªn tr¸i<br /> ®Êt sÏ biÕn mÊt. ë n−íc ta rõng còng ®· tõng suy gi¶m nhanh, ®Çu thÕ kû 20 ®é che<br /> phñ ®¹t kho¶ng 50% sau ®ã suy gi¶m m¹nh ®Õn cuèi nh÷ng n¨m 80 chØ cßn gÇn 30%.<br /> Do nç lùc trång rõng vµ b¶o vÖ rõng, ®é che phñ ®· ®−îc c¶i thiÖn. Sè liÖu thèng kª<br /> n¨m 2004 ë møc 36% vµ víi ®µ nµy môc tiªu 40% ®é che phñ cña rõng vµo n¨m 2010<br /> lµ cã thÓ ®¹t ®−îc.<br /> Cïng víi rõng, ®a d¹ng sinh häc còng ®ãng vai trß quan träng ®èi víi con<br /> ng−êi vµ thiªn nhiªn. Tõ nhiÒu thËp kû nay, ho¹t ®éng cña con ng−êi ®· t¸c ®éng<br /> m¹nh tíi thÕ giíi sinh vËt, ®−îc xem lµ t−¬ng ®−¬ng hoÆc thËm chÝ lín h¬n nhiÒu so<br /> víi c¸c ®ît tuyÖt chñng lín nhÊt trong thêi tiÒn sö. ViÖt Nam lµ n−íc cã møc ®é ®a<br /> d¹ng sinh häc ®øng thø 10 thÕ giíi nh−ng tèc ®é suy gi¶m ®−îc xÕp vµo lo¹i nhanh<br /> nhÊt. NhiÒu hÖ sinh th¸i tù nhiªn bÞ x©m ph¹m, suy gi¶m diÖn tÝch. Trong kh«ng<br /> ®Çy 50 n¨m, diÖn tÝch rõng ngËp mÆn suy gi¶m gÇn 3/4.<br /> Nh÷ng con sè thèng kª cho ta bøc tranh ¶m ®¹m vÒ t×nh tr¹ng suy tho¸i tµi<br /> nguyªn vµ m«i tr−êng ë quy m« toµn cÇu vµ ë n−íc ta: khai th¸c kho¸ng s¶n qu¸<br /> møc, xãi mßn ®Êt, « nhiÔm c¸c nguån n−íc, « nhiÔm m«i tr−êng c«ng nghiÖp, ®« thÞ<br /> vµ n«ng th«n, còng nh− thiªn tai th−êng xuyªn x¶y ra víi tÇn suÊt cao vµ diÔn biÕn<br /> phøc t¹p, sù suy gi¶m c¸c nguån tµi nguyªn ®a d¹ng sinh häc vµ vÊn ®Ò « nhiÔm<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> Ph¹m Kh«i Nguyªn & T¹ §×nh Thi 5<br /> <br /> xuyªn biªn giíi. Nh÷ng xu h−íng nµy sÏ tiÕp tôc diÔn ra trong nh÷ng n¨m tíi. §©y lµ<br /> mét trong nh÷ng th¸ch thøc lín nhÊt ®èi víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng trong thêi gian tíi.<br /> Trong nh÷ng n¨m qua, ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi n−íc ta chñ yÕu vÉn cßn dùa<br /> vµo viÖc khai th¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn; n¨ng suÊt lao ®éng cßn thÊp; c«ng nghÖ<br /> s¶n xuÊt, quy m« tiªu dïng cßn sö dông nhiÒu n¨ng l−îng, nguyªn liÖu vµ th¶i ra<br /> nhiÒu chÊt th¶i. D©n sè t¨ng nhanh, tû lÖ hé nghÌo cßn cao, c¸c dÞch vô c¬ b¶n vÒ<br /> gi¸o dôc vµ ý tÕ hiÖn cßn bÊt cËp, c¸c lo¹i tÖ n¹n x· héi ch−a ®−îc ng¨n chÆn triÖt<br /> ®Ó,... ®ang lµ nh÷ng vÊn ®Ò bøc xóc. NhiÒu nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn bÞ khai<br /> th¸c c¹n kiÖt, sö dông l·ng phÝ vµ kÐm hiÖu qu¶. M«i tr−êng thiªn nhiªn ë nhiÒu n¬i<br /> bÞ tµn ph¸ nghiªm träng, « nhiÔm vµ suy tho¸i ®Õn møc b¸o ®éng. HÖ thèng chÝnh<br /> s¸ch vµ c«ng cô ph¸p luËt ch−a ®ång bé ®Ó cã thÓ kÕt hîp mét c¸ch cã hiÖu qu¶ gi÷a<br /> ba mÆt cña sù ph¸t triÓn: kinh tÕ, x· héi vµ b¶o vÖ m«i tr−êng. Trong c¸c chiÕn l−îc,<br /> quy ho¹ch tæng thÓ vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi cña ®Êt n−íc còng nh− cña<br /> c¸c ngµnh vµ ®Þa ph−¬ng, ba mÆt quan träng trªn ®©y cña sù ph¸t triÓn còng ch−a<br /> thùc sù ®−îc kÕt hîp vµ lång ghÐp chÆt chÏ víi nhau.<br /> 2. Tµi nguyªn vµ m«i tr−êng víi ph¸t triÓn bÒn v÷ng<br /> Häc thuyÕt M¸c ®· cã quan ®iÓm rÊt biÖn chøng vÒ mèi quan hÖ gi÷a con<br /> ng−êi vµ giíi tù nhiªn, con ng−êi lµ mét bé phËn kh«ng thÓ t¸ch rêi cña giíi tù nhiªn.<br /> ChÝnh ¡ngghen ®· c¶nh b¸o vÒ “sù tr¶ thï cña giíi tù nhiªn” khi bÞ tæn th−¬ng.<br /> Trªn thÕ giíi, trong nh÷ng n¨m cña thËp kû 1960 vµ 1970, c¸c vÊn ®Ò m«i<br /> tr−êng ®· ®−îc nhËn thøc. Sù b¸o tr−íc vÒ mét hµnh tinh kh«ng thÓ sinh sèng do sù<br /> më réng quy m« c«ng nghiÖp ®· ®−îc kÕt hîp b»ng sù tiªn ®o¸n cña nh÷ng ng−êi<br /> theo chñ nghÜa Malthus míi (neo-Malthusian) vÒ sù bïng næ d©n sè ë c¸c n−íc ®ang<br /> ph¸t triÓn. C¸c cuèn s¸ch "Mïa xu©n im lÆng" (1962), "Bïng næ d©n sè" (1970), vµ<br /> "Giíi h¹n t¨ng tr−ëng" (1972) ®· nhÊn m¹nh c¸c viÔn c¶nh ngµy tËn thÕ do sù c¹n<br /> kiÖt c¸c nguån tµi nguyªn, sù gia t¨ng d©n sè vµ « nhiÔm m«i tr−êng, g©y ra sù lo ©u<br /> cña c«ng chóng ë c¸c n−íc c«ng nghiÖp nãi chung. §Õn Héi nghÞ cña Liªn hîp quèc<br /> (LHQ) vÒ M«i tr−êng con ng−êi (n¨m 1972 t¹i Stockholm), tÇm quan träng cña m«i<br /> tr−êng ®· ®−îc thõa nhËn.<br /> ThuËt ng÷ "ph¸t triÓn bÒn v÷ng" lÇn ®Çu tiªn ®−îc sö dông trong cuèn “ChiÕn<br /> l−îc b¶o tån thÕ giíi” do Tæ chøc b¶o tån thiªn nhiªn thÕ giíi (IUCN) xuÊt b¶n n¨m<br /> 1980 víi môc tiªu tæng qu¸t lµ ®¹t ®−îc sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng th«ng qua b¶o tån<br /> c¸c nguån tµi nguyªn sèng. Tuy nhiªn, kh¸i niÖm vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng phæ biÕn<br /> nhÊt lµ kh¸i niÖm ®−îc tr×nh bµy trong b¸o c¸o “T−¬ng lai chung cña chóng ta” (cßn<br /> ®−îc gäi lµ B¸o c¸o Brundtland) cña ñy ban thÕ giíi vÒ m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn<br /> (WCED) n¨m 1997, theo ®ã thõa nhËn mèi liªn kÕt chÆt chÏ gi÷a m«i tr−êng vµ ph¸t<br /> triÓn: “Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ sù ph¸t triÓn võa ®¸p øng ®−îc nhu cÇu cña c¸c thÕ hÖ<br /> hiÖn t¹i mµ kh«ng lµm tæn h¹i ®Õn c¸c thÕ hÖ t−¬ng lai trong viÖc ®¸p øng c¸c yªu<br /> cÇu cña hä”.<br /> §iÒu ®¸ng l−u ý lµ trong khi ChiÕn l−îc b¶o tån thÕ giíi nhÊn m¹nh ®Õn sù<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 6 Tµi nguyªn vµ m«i tr−êng víi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc<br /> <br /> thèng nhÊt c¸c gi¸ trÞ/c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng vµ b¶o tån trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn<br /> th× WCED l¹i tËp trung vµo tÝnh bÒn v÷ng vÒ kinh tÕ vµ x· héi. ViÖc thõa nhËn kh¸i<br /> niÖm vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña WCED ®· gãp phÇn lµm giµu thªm t− liÖu vÒ ph¸t<br /> triÓn bÒn v÷ng vµ cã lÏ ®©y thùc sù lµ mét kh¸i niÖm râ rµng nhÊt vµ ®−îc sö dông<br /> réng r·i nhÊt. Kh¸i niÖm nµy ®· ®−a ra khu«n khæ ®Ó lång ghÐp gi÷a c¸c chÝnh s¸ch<br /> m«i tr−êng vµ c¸c chiÕn l−îc ph¸t triÓn; vµ c¸c chiÕn l−îc nµy cÇn ph¶i cã tÇm nh×n<br /> dµi h¹n.<br /> Trong cuèn “Cøu lÊy tr¸i ®Êt: ChiÕn l−îc v× sù sèng bÒn v÷ng”, kh¸i niÖm<br /> ph¸t triÓn bÒn v÷ng tiÕp tôc ®−îc hoµn thiÖn, theo ®ã viÖc b¶o tån m«i tr−êng, c¸c<br /> khÝa c¹nh kinh tÕ vµ x· héi ®−îc lång ghÐp víi nhau, vµ c¸c nguyªn t¾c lång ghÐp<br /> còng ®−îc cô thÓ hãa.<br /> Ch−¬ng tr×nh nghÞ sù 21, bao gåm c¸c tho¶ −íc vµ quy −íc ®¹t ®−îc t¹i Héi<br /> nghÞ Th−îng ®Ønh Tr¸i ®Êt (n¨m 1992) lµ mét ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng toµn cÇu<br /> nh»m gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn. Kh¸i niÖm vÒ ph¸t triÓn bÒn<br /> v÷ng - mét chñ ®Ò chÝnh cña Héi nghÞ Liªn hîp quèc vÒ M«i tr−êng vµ Ph¸t triÓn ®·<br /> ®−îc chÊp thuËn mét c¸ch réng r·i. Cuéc tranh luËn vÒ mèi quan hÖ gi÷a m«i tr−êng<br /> vµ ph¸t triÓn ®−îc héi tô t¹i Nguyªn t¾c 4 cña Tuyªn bè Rio: “®Ó ®¹t ®−îc sù ph¸t<br /> triÓn bÒn v÷ng, b¶o vÖ m«i tr−êng ph¶i lµ mét phÇn kh«ng thÓ t¸ch rêi cña qu¸ tr×nh<br /> ph¸t triÓn vµ kh«ng thÓ t¸ch biÖt khái qu¸ tr×nh ®ã”. ñy ban cña Liªn hîp quèc vÒ<br /> ph¸t triÓn bÒn v÷ng (CDS) ®· bæ sung mét khÝa c¹nh thø t− cña ph¸t triÓn bÒn v÷ng,<br /> ®ã lµ thÓ chÕ. Bèn khÝa c¹nh nµy hiÖn nay lµ khu«n khæ b¸o c¸o vÒ thùc hiÖn Ch−¬ng<br /> tr×nh nghÞ sù 21<br /> M−êi n¨m sau Héi nghÞ Th−îng ®Ønh Tr¸i ®Êt 1992, n¨m 2002, Héi nghÞ<br /> th−îng ®Ønh thÕ giíi vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng víi sù tham gia cña 109 vÞ nguyªn thñ<br /> quèc gia vµ h¬n 45 000 ®¹i biÓu cña h¬n 190 n−íc vµ c¸c tæ chøc quèc tÕ, tæ chøc x·<br /> héi… ®· diÔn ra t¹i Johannesburg, Nam Phi. Trong xu thÕ ®· kh¼ng ®Þnh, t¹i Héi<br /> nghÞ nµy, quan ®iÓm vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®−îc chó träng víi néi dung cô thÓ lµ<br /> thu hÑp kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c n−íc giµu vµ c¸c n−íc nghÌo trªn thÕ giíi, xo¸ bá<br /> nghÌo ®ãi, nh−ng kh«ng lµm ¶nh h−ëng ®Õn m«i sinh. Héi nghÞ ®· th«ng qua hai v¨n<br /> kiÖn quan träng: Tuyªn bè chÝnh trÞ Johannesburg 2002 vµ KÕ ho¹ch thùc hiÖn. Hai<br /> v¨n kiÖn nµy kh¼ng ®Þnh sù cÊp thiÕt ph¶i thùc hiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ trong t−¬ng<br /> quan chÆt chÏ víi b¶o vÖ m«i tr−êng vµ b¶o ®¶m c«ng b»ng x· héi ë tÊt c¶ c¸c quèc<br /> gia, khu vùc vµ toµn cÇu. B¶o vÖ vµ qu¶n lý c¬ së tµi nguyªn thiªn nhiªn phôc vô<br /> ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi lµ mét néi dung quan träng trong KÕ ho¹ch thùc hiÖn, ®©y<br /> lµ tiÒn ®Ò vµ nÒn t¶ng b¶o ®¶m sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng.<br /> ë ViÖt Nam, do nhËn thøc ®−îc tÇm quan träng vµ tÝnh bøc thiÕt cña vÊn ®Ò<br /> m«i tr−êng, ngay sau Tuyªn bè Rio, Nhµ n−íc ta ®· ban hµnh LuËt B¶o vÖ m«i<br /> tr−êng n¨m 1993; sau ®ã ®· h×nh thµnh mét hÖ thèng c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p<br /> luËt vµ hÖ thèng qu¶n lý nhµ n−íc vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng. §Æc biÖt, ngµy 26 th¸ng 8<br /> n¨m 1998, Bé ChÝnh trÞ ®· ban hµnh ChØ thÞ sè 36-CT/TW vÒ t¨ng c−êng c«ng t¸c<br /> b¶o vÖ m«i tr−êng trong thêi kú c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc; ®Æc biÖt gÇn<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> Ph¹m Kh«i Nguyªn & T¹ §×nh Thi 7<br /> <br /> ®©y lµ NghÞ quyÕt sè 41-NQ/TW ngµy 15 th¸ng 11 n¨m 2004 vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng<br /> trong thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc, trong ®ã nhÊn<br /> m¹nh: “B¶o vÖ m«i tr−êng lµ mét néi dung c¬ b¶n kh«ng thÓ trong ®−êng lèi, chñ<br /> tr−¬ng vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña tÊt c¶ c¸c cÊp, c¸c ngµnh, lµ c¬ së<br /> quan träng b¶o ®¶m ph¸t triÓn bÒn v÷ng, thùc hiÖn th¾ng lîi sù nghiÖp c«ng nghiÖp<br /> hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc”; "B¶o vÖ m«i tr−êng võa lµ môc tiªu, võa lµ mét trong<br /> nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña ph¸t triÓn bÒn v÷ng... Kh¾c phôc t− t−ëng chØ chó träng<br /> ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi mµ coi nhÑ b¶o vÖ m«i tr−êng. §Çu t− cho b¶o vÖ m«i<br /> tr−êng lµ ®Çu t− cho ph¸t triÓn bÒn v÷ng".<br /> NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng lÇn thø IX, ChiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 10<br /> n¨m (2001-2010) vµ KÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ 5 n¨m (2001-2005) ®· kh¼ng ®Þnh<br /> “ph¸t triÓn nhanh, hiÖu qu¶ vµ bÒn v÷ng, t¨ng tr−ëng kinh tÕ ®i ®«i víi thùc hiÖn<br /> tiÕn bé, c«ng b»ng x· héi vµ b¶o vÖ m«i tr−êng"; “Ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi g¾n víi<br /> b¶o vÖ vµ c¶i thiÖn m«i tr−êng, b¶o ®¶m sù hµi hßa gi÷a m«i tr−êng nh©n t¹o víi m«i<br /> tr−êng thiªn nhiªn, gi÷ g×n ®a d¹ng sinh häc”.<br /> Ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®· trë thµnh ®−êng lèi, quan ®iÓm cña §¶ng vµ chÝnh<br /> s¸ch cña Nhµ n−íc. §Ó thùc hiÖn môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng, nhiÒu chØ thÞ, nghÞ<br /> quyÕt kh¸c cña §¶ng, nhiÒu v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt cña Nhµ n−íc ®· ®−îc ban<br /> hµnh; nhiÒu ch−¬ng tr×nh, ®Ò tµi nghiªn cøu vÒ lÜnh vùc nµy ®· ®−îc tiÕn hµnh vµ<br /> thu ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ b−íc ®Çu; nhiÒu néi dung c¬ b¶n vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®·<br /> ®i vµo cuéc sèng vµ dÇn dÇn trë thµnh xu thÕ tÊt yÕu trong sù ph¸t triÓn cña ®Êt<br /> n−íc. Qu¶ vËy, trong B¸o c¸o cña §oµn ®¹i biÓu ViÖt Nam t¹i Héi nghÞ Th−îng ®Ønh<br /> thÕ giíi vÒ ph¸t triÓn bÒn v÷ng - Ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam - M−êi n¨m nh×n<br /> l¹i vµ con ®−êng phÝa tr−íc ®· nªu bËt c¸c thµnh tùu ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi vµ<br /> b¶o vÖ m«i tr−êng, còng nh− kÕ ho¹ch cña ViÖt Nam trong thêi gian s¾p tíi, ph¶n<br /> ¸nh kÕt qu¶ thùc hiÖn cam kÕt cña ViÖt Nam khi tham dù c¸c Héi nghÞ Th−îng ®Ønh<br /> vµ c¸c DiÔn ®µn quèc tÕ trong 10 n¨m qua.<br /> §Ó thùc hiÖn môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc nh− c¸c v¨n kiÖn cña<br /> §¶ng ®· ®Ò ra vµ thùc hiÖn cam kÕt quèc tÕ, ngµy 17 th¸ng 8 n¨m 2004 Thñ t−íng<br /> ChÝnh phñ ®· ban hµnh QuyÕt ®Þnh sè 153/2004/Q§-TTg vÒ §Þnh h−íng chiÕn l−îc<br /> ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam (Ch−¬ng tr×nh nghÞ sù 21 cña ViÖt Nam). Tr−íc ®ã,<br /> ngµy 02 th¸ng 12 n¨m 2003, Thñ t−íng ChÝnh phñ còng ®· ban hµnh QuyÕt ®Þnh sè<br /> 256/2003/Q§-TTg vÒ viÖc phª duyÖt ChiÕn l−îc B¶o vÖ m«i tr−êng quèc gia ®Õn n¨m<br /> 2010 vµ ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020; th¸ng 5 n¨m 2002 ®· ban hµnh ChiÕn l−îc toµn<br /> diÖn vÒ t¨ng tr−ëng vµ xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo. Víi nh÷ng môc tiªu, néi dung, nhiÖm vô<br /> vµ gi¶i ph¸p ®−îc nªu trong c¸c v¨n b¶n nµy, th× ®©y thùc sù lµ kim chØ nam ®Ó thùc<br /> hiÖn ph¸t triÓn bÒn v÷ng n−íc ta trong nh÷ng n¨m ®Çu cña thÕ kû 21.<br /> Ch−¬ng tr×nh nghÞ sù 21 cña n−íc ta ®· ®Æt ra môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng<br /> vÒ kinh tÕ lµ “®¹t ®−îc sù t¨ng tr−ëng æn ®Þnh víi c¬ cÊu kinh tÕ hîp lý”, vÒ m«i<br /> tr−êng lµ “khai th¸c hîp lý, sö dông tiÕt kiÖm vµ cã hiÖu qu¶ tµi nguyªn thiªn nhiªn;<br /> phßng ngõa, ng¨n chÆn, xö lý vµ kiÓm so¸t cã hiÖu qu¶ « nhiÔm m«i tr−êng, b¶o vÖ<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 8 Tµi nguyªn vµ m«i tr−êng víi ®Þnh h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc<br /> <br /> tèt m«i tr−êng sèng; b¶o vÖ ®−îc c¸c v−ên quèc gia, khu b¶o tån thiªn nhiªn, khu dù<br /> tr÷ sinh quyÓn vµ b¶o tån ®a d¹ng sinh häc; kh¾c phôc suy tho¸i vµ c¶i thiÖn m«i<br /> tr−êng”. Qu¶n lý tµi nguyªn vµ b¶o vÖ m«i tr−êng lµ mét trong ba trô cét cña ph¸t<br /> triÓn bÒn v÷ng.<br /> Qu¸n triÖt c¸c quan ®iÓm chØ ®¹o cña §¶ng, c¸c nguyªn t¾c vµ môc tiªu ph¸t<br /> triÓn bÒn v÷ng ®Êt n−íc, cÇn tËp trung qu¸n triÖt vµ tæ chøc thùc hiÖn tèt c¸c môc<br /> tiªu vµ néi dung nhiÖm vô trong c¸c v¨n kiÖn nªu trªn; ®Æc biÖt ph¶i chó träng tiÕp<br /> tôc hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vÒ ®Êt ®ai, tµi nguyªn n−íc, kho¸ng s¶n, m«i<br /> tr−êng vµ triÓn khai ®−a c¸c quy ®Þnh cña LuËt §Êt ®ai, LuËt tµi nguyªn n−íc, LuËt<br /> kho¸ng s¶n vµ LuËt B¶o vÖ m«i tr−êng vµo cuéc sèng ®Ó qu¶n lý tèt, sö dông hîp lý<br /> vµ tiÕt kiÖm tµi nguyªn thiªn nhiªn, h¹n chÕ tiÕn tíi ng¨n chÆn møc ®é gia t¨ng «<br /> nhiÔm, suy tho¸i m«i tr−êng, b¶o vÖ ®a d¹ng sinh häc. Bªn c¹nh ®ã, cÇn coi träng<br /> c«ng t¸c gi¸o dôc, ®µo t¹o nh»m n©ng cao nhËn thøc, ý thøc tr¸ch nhiÖm ®èi víi<br /> thiªn nhiªn vµ m«i tr−êng trong x· héi, ¸p dông tiÕn bé khoa häc, thóc ®Èy héi nhËp<br /> kinh tÕ, v.v... nh»m n©ng cao h¬n n÷a chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c qu¶n lý<br /> tµi nguyªn vµ b¶o vÖ m«i tr−êng phôc vô ®¾c lùc cho sù nghiÖp ph¸t triÓn bÒn v÷ng<br /> ®Êt n−íc.<br /> Qu¶n lý tèt tµi nguyªn vµ b¶o vÖ m«i tr−êng ph¶i trªn quan ®iÓm chung v× sù<br /> ph¸t triÓn vµ phån vinh, sù bÒn v÷ng cña ®Êt n−íc. Chóng t«i cho r»ng chóng ta ph¶i<br /> thèng nhÊt quan ®iÓm tõ c¸c phÝa “b¶o vÖ m«i tr−êng ph¶i v× ph¸t triÓn, thóc ®Èy<br /> ph¸t triÓn” vµ ng−îc l¹i chóng ta còng ph¶i kh¾c phôc t− t−ëng “chØ chó träng ph¸t<br /> triÓn kinh tÕ mµ Ýt quan t©m hoÆc coi nhÑ vÊn ®Ò tµi nguyªn vµ m«i tr−êng”. Quan<br /> ®iÓm, môc tiªu ph¸t triÓn bÒn v÷ng ph¶i ®−îc ®i vµo cuéc sèng, ph¶i lµ ph−¬ng ch©m<br /> hµnh ®éng cña tõng c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n; ph¶i tõ kh©u ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch,<br /> chiÕn l−îc ®Õn tæ chøc thùc hiÖn, trong c¶ ®Çu t− c¬ së h¹ tÇng ®Õn kinh doanh, ph¸t<br /> triÓn. §iÒu ®ã sÏ gióp chóng ta cïng nhau thùc hiÖn thµnh c«ng môc tiªu cña §Þnh<br /> h−íng ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam.<br /> Ng−êi ViÖt Nam cã truyÒn thèng sèng v× con, v× ch¸u. Suèt cuéc ®êi dï sung<br /> s−íng hay cùc khæ nh÷ng bËc lµm cha, lµm mÑ mang trong m×nh dßng m¸u ViÖt<br /> Nam ®Òu mong muèn cho con ch¸u cña hä ®−îc h¹nh phóc h¬n chÝnh hä. Ng−êi x−a<br /> dÆn chóng ta “§êi cha ¨n mÆn ®êi con kh¸t n−íc”, “Con h¬n cha lµ nhµ cã phóc”.<br /> Ph¶i ch¨ng ®©y lµ mét c¸ch diÔn ®¹t kh¸c cña nguyªn lý ph¸t triÓn bÒn v÷ng. ThÕ hÖ<br /> h«m nay kh«ng muèn m¾c nî thÕ hÖ t−¬ng lai?, thÕ hÖ h«m nay mong cho thÕ hÖ<br /> t−¬ng lai ®−îc h¹nh phóc h¬n?<br /> <br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> 1. Ban Khoa gi¸o Trung −¬ng, Liªn hiÖp c¸c Héi khoa häc vµ kü thuËt ViÖt Nam, §¹i<br /> häc Quèc gia Hµ Néi, Trung t©m nghiªn cøu gi¸o dôc, m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn: “B¶o<br /> vÖ m«i tr−êng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam”.Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia.<br /> Hµ Néi - 2003.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> Ph¹m Kh«i Nguyªn & T¹ §×nh Thi 9<br /> <br /> 2. Côc M«i tr−êng: Hµnh tr×nh v× sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ Quèc gia.<br /> Hµ Néi - 2002.<br /> 3. ViÖn Nghiªn cøu Con ng−êi, Hµ Néi, 2004: LuËn cø khoa häc x©y dùng tiªu chÝ x· héi<br /> nh©n v¨n vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng trong hÖ thèng c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë<br /> ViÖt Nam.<br /> 4. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam: c¸c V¨n kiÖn §¹i héi IX, NghÞ quyÕt sè 41-NQ/TW ngµy 15<br /> th¸ng 11 n¨m 2004 cña Bé ChÝnh trÞ vÒ b¶o vÖ m«i tr−êng trong thêi kú ®Èy m¹nh c«ng<br /> nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc; ChØ thÞ sè 36-CT/TW ngµy 26 th¸ng 8 n¨m 1998 cña<br /> Bé ChÝnh trÞ vÒ t¨ng c−êng c«ng t¸c b¶o vÖ m«i tr−êng trong thêi kú c«ng nghiÖp hãa, hiÖn<br /> ®¹i hãa ®Êt n−íc.<br /> 5. C¸c QuyÕt ®Þnh sè 153/2004/Q§-TTg ngµy 17 th¸ng 8 n¨m 2004 cña Thñ t−íng ChÝnh<br /> phñ vÒ viÖc ban hµnh §Þnh h−íng chiÕn l−îc ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam (Ch−¬ng<br /> tr×nh nghÞ sù 21 cña ViÖt Nam); sè 256/2003/Q§-TTg ngµy 02 th¸ng 12 n¨m 2004 cña<br /> Thñ t−íng ChÝnh phñ vÒ viÖc phª duyÖt ChiÕn l−îc B¶o vÖ m«i tr−êng quèc gia ®Õn n¨m<br /> 2010 vµ ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020.<br /> 6. Mét sè t− liÖu kh¸c b»ng tiÕng Anh nh− Carew- Reid, Jeremy; Prescott- Allen, Robert;<br /> Bass, Stephan; Dalal- Clayton, Barry (1994): Strategies for Sustainable Development. A<br /> Handbook for Their Implementation. London: Nxb Earthscan Publications; Keating,<br /> Michael (1992). The Earth Summit's Agenda for Change. A plain Language Version of<br /> Agenda 21 and the other Rio Agreements do Centre for Our Common Future Ên hµnh.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2