i
MỤC LỤC
MỤC LỤC ...................................................................................................................... I
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP ............................. 1
1.1. KHÁI LƢỢC ........................................................................................................ 1
1.1.1. Khái niệm quản trị doanh nghiệp .................................................................. 1
1.1.2. Bản chất của quản trị doanh nghiệp .............................................................. 1
1.2. CÁC TRƢỜNG PHÁI QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP ........................................ 2
1.2.1. Trƣờng phái quản trị khoa học cổ điển ......................................................... 2
1.2.2. Trƣờng phái lý thuyết quản trị hành chính .................................................... 3
1.2.3. Trƣờng phái tâm lý xã hội ............................................................................. 5
1.2.4. Trƣờng phái hệ thống trong quản trị doanh nghiệp ....................................... 7
1.2.5. Trƣờng phái quản trị Nhật Bản...................................................................... 7
1.2.5.1. Nội dung của Lý thuyết Z của Gouchi ................................................... 7
1.2.5.2. Nội dung của Lý thuyết Kaizen của Massakiimai .................................. 8
1.3. PHÂN LOẠI DOANH NGHIỆP .......................................................................... 9
1.3.1. Khái niệm doanh nghiệp ................................................................................ 9
1.3.2. Phân loại doanh nghiệp ............................................................................... 10
1.3.2.1. Căn cứ vào hình thức pháp lý ............................................................... 10
1.3.2.2. Căn cứ vào hình thức sở hữu ................................................................ 16
1.3.2.3. Căn cứ vào mục tiêu hoạt động chủ yếu .............................................. 17
1.3.2.4. Căn cứ vào chức năng hoạt động ......................................................... 17
1.3.2.5. Căn cứ vào ngành và ngành kinh tế - kĩ thuật ...................................... 18
1.3.2.6. Căn cứ vào quy mô của doanh nghiệp ................................................ 18
1.4. NHÀ QUẢN TRỊ ................................................................................................ 19
1.4.1. Khái niệm .................................................................................................... 19
1.4.2. Các kỹ năng quản trị .................................................................................... 19
1.4.3. Phong cách quản trị ..................................................................................... 20
1.4.3.1. Khái niệm và thực chất ......................................................................... 20
1.4.3.2. Các phong cách quản trị chủ yếu .......................................................... 20
1.4.4. Nghệ thuật quản trị ...................................................................................... 21
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 1 .............................................................................. 22
CHƢƠNG 2: HOẠCH ĐỊNH CHƢƠNG TRÌNH QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
....................................................................................................................................... 23
2.1. HOẠCH ĐỊNH MỤC TIÊU CỦA DOANH NGHIỆP ....................................... 23
2.1.1. Hệ thống mục tiêu của doanh nghiệp .......................................................... 23
2.1.2. Phân tích hệ thống mục tiêu ........................................................................ 23
2.1.3. Hoạch định mục tiêu .................................................................................... 24
ii
2.2. HOẠCH ĐỊNH KẾ HOẠCH .............................................................................. 24
2.2.1. Khái niệm và vai trò của hoạch định kế hoạch............................................ 24
2.2.1.1. Khái niệm ............................................................................................. 24
2.2.1.2. Vai trò ................................................................................................... 24
2.2.2. Các loại hoạch định kế hoạch ...................................................................... 25
2.2.2.1. Theo phạm vi hoạt động có hoạch định kế hoạch chiến lƣợc và hoạch
định kế hoạch tác nghiệp ................................................................................... 25
2.2.2.2. Theo thời gian có hoạch định kế hoạch dài hạn, hoạch định kế hoạch
trung hạn và hoạch định kế hoạch ngắn hạn ..................................................... 26
2.2.2.3. Theo tính chất công việc có hoạch định kế hoạch sử dụng một lần và
hoạch định kế hoạch thƣờng dùng ..................................................................... 27
2.2.3. Những yếu tố ảnh hƣởng đến hoạch định kế hoạch .................................... 27
2.3. HOẠCH ĐỊNH KẾ HOẠCH CHIẾN LƢỢC CHO DOANH NGHIỆP ............. 28
2.3.1. Khái niệm chiến lƣợc .................................................................................. 28
2.3.2. Các cấp chiến lƣợc....................................................................................... 28
2.3.3. Một số chiến lƣợc điển hình ........................................................................ 29
2.3.3.1. Chiến lƣợc cấp doanh nghiệp ............................................................... 29
2.3.3.2. Chiến lƣợc cấp kinh doanh ................................................................... 30
2.3.4. Khái niệm hoạch định kế hoạch chiến lƣợc ................................................ 31
2.3.5. Quá trình hoạch định kế hoạch chiến lƣợc .................................................. 31
2.4. MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP VÀ CÔNG CỤ SỬ DỤNG TRONG HOẠCH ĐỊNH
KẾ HOẠCH ............................................................................................................... 33
2.4.1. Phƣơng pháp kế hoạch từ việc phân tích các nhân tố tác động ................... 33
2.4.2. Phƣơng pháp lợi thế vƣợt trội ...................................................................... 34
2.4.3. Mô hình năm lực lƣợng cạnh tranh của M.Porter ....................................... 34
2.4.4. Ma trận SWOT ............................................................................................ 36
2.4.5. Ma trận BCG ............................................................................................... 37
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 2 ............................................................................... 39
CHƢƠNG 3: QUẢN TRỊ NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP ........................ 40
3.1. TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ......................................................... 40
3.1.1. Khái niệm và vai trò của quan trị nhân sự ................................................... 40
3.1.1.1. Khái niệm ............................................................................................. 40
3.1.1.2. Vai trò ................................................................................................... 40
3.1.2. Những nguyên tắc cơ bản của quản trị nhân sự .......................................... 41
3.1.3. Những nhân tố ảnh hƣởng đến quản trị nhân sự trong doanh nghiệp ......... 42
3.1.3.1. Nhân tố môi trƣờng kinh doanh ............................................................ 42
3.1.3.2. Nhân tố con ngƣời ................................................................................ 43
iii
3.1.3.3. Nhân tố nhà quản trị ............................................................................. 44
3.1.4. Nội dung cơ bản của quản trị nhân sự trong doanh nghiệp ......................... 45
3.2. HOẠCH ĐỊNH NHU CẦU NHÂN SỰ .............................................................. 45
3.2.1. Khái niệm và vai trò .................................................................................... 45
3.2.1.1. Khái niệm ............................................................................................. 45
3.2.1.2. Vai trò của hoạch định nhu cầu nhân sự .............................................. 45
3.2.2. Quy trình hoạch định nhu cầu nhân sự ........................................................ 46
3.3. TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC ............................................................................. 47
3.3.1. Khái quát về quá trình tuyển dụng nhân lực ............................................... 47
3.3.1.1. Khái niệm, mục đích của tuyển dụng nhân lực .................................... 47
3.3.1.2. Tác dụng và ý nghĩa của tuyển dụng nhân lực ..................................... 48
3.3.1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tuyển dụng nhân lực .................................. 48
3.3.2. Tuyển mộ nhân lực ...................................................................................... 49
3.3.2.1. Khái niệm tuyển mộ nhân lực .............................................................. 49
3.3.2.2. Quá trình tuyển mộ ............................................................................... 49
3.3.3. Tuyển chọn nhân lực ................................................................................... 51
3.3.3.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tuyển chọn nhân lực ....................... 51
3.3.3.2. Quá trình tuyển chọn nhân lực ............................................................. 51
3.4. ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NHÂN SỰ .......................................................... 55
3.4.1. Khái niệm đào tạo và phát triển nhân sự ..................................................... 55
3.4.2. Mục đích, vai trò của đào tạo và phát triển nhân sự .................................... 55
3.4.3. Các phƣơng pháp đào tạo và phát triển nhân sự ......................................... 56
3.4.3.1. Đào tạo trong công việc ........................................................................ 56
3.4.3.2. Đào tạo ngoài công việc ....................................................................... 57
3.4.4. Tổ chức thực hiện chƣơng trình đào tạo và phát triển nhân sự ................... 59
3.4.4.1. Các vấn đề về mặt chiến lƣợc ............................................................... 59
3.4.4.2. Trình tự xây dựng một chƣơng trình đào tạo và phát triển .................. 60
3.5. TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP ............................ 61
3.5.1. Động lực và các yếu tố tạo động lực ........................................................... 61
3.5.2. Các học thuyết tạo động lực trong lao động ................................................ 61
3.5.2.1. Thuyết cấp bậc nhu cầu của Abraham Maslow .................................... 61
3.5.2.2. Thuyết nhu cầu E.R.G của R.Alderfert ................................................ 62
3.5.2.3. Thuyết nhu cầu thúc đẩy của David Mc Clelland ................................ 63
3.5.2.4. Thuyết hai nhân tố của Herzberg.......................................................... 63
3.5.2.5. Thuyết công bằng của J. S. Adams ...................................................... 64
3.5.2.6. Thuyết động cơ thúc đẩy của V.H.Vroom............................................ 64
3.6. CÔNG TÁC TIỀN LƢƠNG, TIỀN THƢỞNG TRONG DOANH NGHIỆP ..... 64
iv
3.6.1. Khái niệm và vai trò của tiền lƣơng ............................................................ 64
3.6.1.1. Khái niệm tiền lƣơng ............................................................................ 64
3.6.1.2. Vai trò của tiền lƣơng ........................................................................... 65
3.6.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến tiền lƣơng .......................................................... 66
3.6.3. Các hình thức tiền lƣơng trong doanh nghiệp ............................................. 67
3.6.3.1. Tiền lƣơng trả theo thời gian ................................................................ 68
3.6.3.2. Tiền lƣơng trả theo sản phẩm ............................................................... 68
3.6.4. Tiền thƣởng ................................................................................................. 69
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 3 ............................................................................... 70
CHƢƠNG 4: QUẢN TRỊ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP
....................................................................................................................................... 71
4.1. KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN TRỊ CÔNG NGHỆ ............................. 71
4.1.1. Khái niệm và các thành phần của công nghệ .............................................. 71
4.1.1.1. Khái niệm ............................................................................................. 71
4.1.1.2. Các thành phần của công nghệ ............................................................. 72
4.1.2. Quản trị công nghệ ...................................................................................... 74
4.1.2.1. Khái niệm ............................................................................................. 74
4.1.2.2. Các vấn đề chiến lƣợc và tác nghiệp của MOT .................................... 75
4.2. CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ ......................................................................... 80
4.2.1. Khái niệm .................................................................................................... 80
4.2.2. Phân loại chuyển giao công nghệ ................................................................ 80
4.2.2.1. Căn cứ chủ thể tham gia chuyển giao ................................................... 81
4.2.2.2. Theo loại hình công nghệ chuyển giao ................................................. 81
4.2.2.3. Theo hình thái công nghệ đƣợc chuyển giao ........................................ 81
4.2.3. Các nguyên nhân của chuyển giao công nghệ ............................................. 82
4.2.3.1. Công nghệ nội sinh ............................................................................... 82
4.2.3.2. Công nghệ ngoại sinh ........................................................................... 83
4.2.3.3. Những nguyên nhân khách quan dẫn đến chuyển giao công nghệ ...... 83
4.2.3.4. Những lý do khiến bên giao công nghệ muốn chuyển giao công nghệ 84
4.2.3.5. Những lý do khiến bên nhận muốn chuyển giao công nghệ ................ 84
4.2.4. Các phƣơng thức chuyển giao công nghệ ................................................... 84
4.2.5. Lựa chọn phƣơng án công nghệ tối ƣu ........................................................ 85
4.3. ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ ..................................................................................... 90
4.3.1. Thực chất của đổi mới công nghệ ............................................................... 90
4.3.2. Sự cần thiết phải đổi mới công nghệ ........................................................... 92
4.3.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến đổi mới công nghệ ............................................ 94
4.3.3.1. Các yếu tố từ môi trƣờng bên ngoài ..................................................... 94
v
4.3.3.2. Các yếu tố nội tại của doanh nghiệp ..................................................... 95
4.4. ĐÁNH GIÁ CÔNG NGHỆ ................................................................................. 96
4.4.1. Thực chất và nội dung đánh giá công nghệ ................................................. 96
4.4.1.1. Thực chất .............................................................................................. 96
4.4.1.2. Nội dung của đánh giá công nghệ ........................................................ 97
4.4.2. Mục đích của đánh giá công nghệ .............................................................. 99
4.4.3. Các chỉ tiêu đánh giá công nghệ .................................................................. 99
4.4.3.1. Các chỉ tiêu đánh giá trình độ của công nghệ....................................... 99
4.4.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả đổi mới công nghệ............................. 102
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 4 ............................................................................. 104
CHƢƠNG 5: QUẢN TRỊ CUNG ỨNG NGUYÊN VẬT LIỆU ............................ 106
5.1. KHÁI QUÁT .................................................................................................... 106
5.1.1. Vị trí của hoạt động cung ứng nguyên vật liệu ......................................... 106
5.1.2. Nội dung quản trị cung ứng nguyên vật liệu ............................................. 106
5.2. XÁC ĐỊNH CẦU VÀ LƢỢNG ĐẶT HÀNG TỐI ƢU .................................... 107
5.2.1. Xác định cầu nguyên vật liệu (hàng hóa) trong kì kế hoạch ..................... 107
5.2.2. Xác định lƣợng đặt hàng và dự trữ tối ƣu ................................................. 109
5.2.3. Xác định lƣợng dự trữ tối thiểu cần thiết .................................................. 111
5.2.3.1. Lƣợng dự trữ thƣờng xuyên ............................................................... 111
5.2.3.2. Lƣợng dự trữ bảo hiểm ....................................................................... 112
5.2.3.3. Lƣợng dự trữ tối thiểu cần thiết .......................................................... 113
5.2.4. Xác định lƣợng thông báo hay khoảng cách đặt hàng ............................... 113
5.3. LỰA CHỌN NGƢỜI CUNG CẤP ................................................................... 115
5.3.1. Sự cần thiết ................................................................................................ 115
5.3.2. Quan điểm và nhân tố ảnh hƣởng .............................................................. 116
5.3.3. Tìm kiếm và lựa chọn ngƣời cấp hàng ...................................................... 116
5.4. XÂY DỰNG VÀ QUẢN TRỊ HỆ THỐNG KHO TÀNG ................................ 117
5.4.1. Xây dựng hệ thống kho tàng ..................................................................... 117
5.4.2. Quản trị nguyên vật liệu (hàng hóa) trong kho ......................................... 122
5.4.2.1. Phân loại nguyên vật liệu (hàng hóa) ................................................. 122
5.4.2.2 Quản trị nguyên vật liệu ( hàng hóa) trong kho .................................. 123
5.5. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG VẬN CHUYỂN...................................................... 126
5.5.1. Khái quát về hoạt động vận chuyển .......................................................... 126
5.5.2. Quản trị hoạt động vận chuyển trong doanh nghiệp ................................. 126
CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 5 ............................................................................. 129
BÀI TẬP CHƢƠNG 5 ............................................................................................. 129
CHƢƠNG 6: QUẢN TRỊ TIÊU THỤ ..................................................................... 132