1
MỘT SỐ THẮNG LỢI QUÂN SỰ TRONG CUỘC KHÁNG
CHIẾN CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC GIAI ĐOẠN 1961-1975
I. Đặt vấn đề.
Như chúng ta đã biết, lịch sử là những gì thuộc về quá khứ nó ở xa chúng ta ,
những sự kiện lịch sử , những nhân vật , những trận đánh oai hùng không ở
trước mắt chúng ta. Vì vậy để giúp học sinh hiểu nhận thức được những kiến
thức lịch sử thì giáo viên phải kết hợp nhiều hình thức dạy học khác nhau.Trong
đó phải kể đến những chuyên đề. Ví như để hiểu được những thắng lợi oai hùng
của cha ông ta trong kháng chiến chống Mỹ , giáo viên sẽ dạy dưới dạng
chuyên đề.
Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước toàn thắng là thiên anh hùng ca vĩ
đại của chiến tranh Việt Nam trong thế kỷ XX. Là một trong những trang chói
lọi trong lịch sử của nhân dân cách mạng thế giới chống chủ nghĩa đế quốc ở
thời đại ngày nay. Các chiến lược chiến tranh “chống nổi dậy” với âm mưu vô
cùng thâm độc, hiểm ác mà chỉ có Mĩ mới nghĩ ra,kết hợp với những phương
tiện chiến tranh tiên tiến nhất, hiện đại nhất,vũ khí có khả năng hủy diệt nhằm
đè bẹp các lực lượng cách mạng của ta. Nhưng với một quyết tâm sắt đá và khí
thế cách mạng hào hùng”thà hi sinh tất cả ,chứ nhất định không chịu mất nước
,nhất định không chịu làm nô lệ” “không có gì quý hơn độc lập tự do”. Để
giành được những thắng lợi cả dân tộc đã trãi qua những thử thách gian truân
,có những lúc tưởng chừng như khó vượt qua nổi,và chịu hy sinh tổn thất lớn
lao chưa từng thấy trong lịch sử. Chiến tranh chống ngoại xâm của dân tộc cả
dân tộc kháng chiến thần thánh đến toàn thắng.
Trong 21 năm chống Mỹ gian lao, anh dũng và thông minh,cách mạng và
chiến tranh cách mạng Việt Nam có hai thời điểm được coi là đỉnh cao.
Một là ,thời điểm đánh thắng chiến lược “ chiến tranh cục bộ”với trên nửa
triệu quân viễn chinh Mỹ trực tiếp tham chiến,tạo ra bước ngoặt chiến lược lớn
cho cuộc kháng chiến, đánh dấu bằng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy tết Mậu
Thân 1968 lịch sử.
Hai là,thời điểm đánh thắng chiến lược chiến tranh cuối cùng của đế quốc
Mỹ,chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” đánh dấu bằng cuộc tổng tiến công
và nổi dậy mùa Xuân 1975 đại thắng, đánh thắng hoàn toàn cuộc chiến tranh
xâm lược thực dân kiểu mới của đế quốc Mỹ,giải phóng miền nam thống nhất
Tổ quốc, đưa cả nước tến lên chủ nghĩa xã hội.
Với chuyên đề này tôi chỉ trình bày những thắng lợi quân sự trong cuộc
kháng chiến chống Mỹ giai đoạn từ năm( 1961-1975). Thông qua những thắng
2
lợi quân sự để thấy được một quá khứ hào hùng của một dân tộc , nhằm ôn lại
truyền thống đấu tranh giữ nước của cha ông ta. Qua đó làm nổi bật tầm quan
trọng của Đảng cộng sản trong việc lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành lại độc
lập ,và hơn nũa là sự hy sinh anh dũng ,khát khao giành độc lập của quân dân ta
trong kháng chiến chống ngoại xâm.
II. Cơ sở lý luận.
Sinh thời chủ tịch Hồ chí Minh đã từng day:
“Dân ta phải biết sử ta.
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”
Câu nói trên trải qua hơn nữa thế kỷ nhưng ý nghĩa của nó vẫn còn in đậm
trong lòng mỗi dân tộc Việt Nam . Đồng thời với mục tiêu đặt ra cho ngành
giáo dục là phải đào tạo nên những con người với sự hội tụ của “ đức, trí, thể,
mĩ” thì môn lịch sử cũng chiếm một vị trí quan trọng . Tuy nhiên hiện nay dưới
sự phát triển của khoa học kỹ thuật thì vai trò môn lịch sử trong trường học đã
dần dần bị mờ nhạt bởi các môn khoa học tự nhiên khác. Sở dĩ có điều đó vì
trong ý nghĩ của nhiều người thì môn lịch sử thực sự không cần thiết, mà chỉ là
môn học phụ , đa số học sinh không thích học , xem nhẹ môn này, các em tiếp
thu kiến thức một cách hờ hợt , thiếu tính chính xác, thiếu hệ thống. Nhiều ý
kiến cho rằng lịch sử phải ghi nhở các sự kiện khô khan , chỉ tìm hiểu về quá
khứ, mà quá khứ là những cái đã qua nên chỉ học cho qua.
Tất nhiên tình trạng trên cũng do nhiều nguyên nhân , trong đó nguyên nhân
chủ yếu vẫn là người thầy. Vậy phải làm thế nào để khắc phục tình trạng trên
góp phần nâng cao hơn nưã chất lượng dạy và học của bộ môn lịch sử. Đó là
vấn đề được đặt ra không chỉ đối với mỗi thầy giáo mà còn đối với các em học
sinh và các ban ngành khác.
Là thầy giáo dạy bộ môn lịch sử trước hết chúng ta cần phải đầu tư thật kỹ
bài dạy, phải đổi mới phương pháp tạo hứng thú cho học sinh. Tất nhiên đó là
đối với học sinh không chuyên , còn đối với các em chuyên sử thì ít nhiều các
em cũng yêu sử nên người thầy phải thiết kế một bài day hoàn toàn khác mang
tính chuyên sâu để phù hợp với các em. Vì thế tôi viết chuyên đè này chủ yếu
phục vụ cho việc dạy chuyên.
III. Cơ sở thực tiễn.
Thực tế hai năm qua trường tôi đã tuyển được 2 lớp sử, tuy với số lượng
học sinh không nhiều, nhưng cũng đủ để thầy và trò chúng tôi phấn đấu. Và
qua hai năm dạy chuyên , mặc dù tôi không đứng dạy chính nhưng cũng được
phân công dạy một số chuyên đề. Trong đó có chuyên đề “Một số thắng lợi
quân sự trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước giai đoạn 1961-1975” Với
chuyên đề này chỉ dành riêng cho việc dạy chuyên, với những kiến thức chuyên
3
sâu giúp các em hiểu đầy đủ về những thắng lợi quân sự trong kháng chiến
chống Mỹ cứu nước
Cũng thông qua bài học lịch sử giúp các em thấy một quá khứ hào hùng
của cha ông. Qua đó giáo dục cho các em lòng yêu nước và lòng tự hào dân tộc
chính đáng.
IV.Nội dung.
Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn
mới với đặc điểm lớn là đất nước chia làm 2 miền. Miền Bắc hoàn toàn giải
phóng, bắt đầu chuyển sang cách mạng xã hội chủ nghĩa. Nhưng kinh tế còn
nghèo nàn ,lạc hậu ,hàng vạn thôn xóm tiêu điều xơ xác ,hàng chục héc ta ruộng
đất hoang hóa ,đời sống nhân bị thiếu thốn mọi bề. Miền Nam tạm thời do đối
phương kiểm soát cách mạng từ chổ có chính quyền,có quân đội ,có vùng giải
phóng trở thành không có chính quyền không có quân đội vùng giải phóng bàn
giao cho quân đội liên hiệp pháp tiếp quản, sau 2 năm sẽ tổ chức tổng tuyển cử,
thống nhất nước nhà. Ngay khi hội nghị Giơ-ne-vơ đang họp ,Mỹ đã ép pháp
đưa Ngô Đình Diệm về làm thủ tướng,chuẩn bị thay chân Pháp áp đặt chủ nghĩa
thực dân kiểu mới hòng chia cắt thống trị lâu dài nước ta.
Tình thế quốc tế có lợi cho cách mạng thế giới .Ba dòng thác cách mạng ở
thế tiến công.Tuy nhiên các nước xã hội chủ nghĩa phong trào công nhân và
cộng sản lại có sự bất đồng gây nên sự chia rẽ ngày càng sâu sắc giữa lực lượng
quốc tế ,nhất là Liên Xô và Trung Quốc.
Tình hình trên đã tác động trực tiếp đến tiến trình cách mạng và chiến tranh
cách mạng nước ta. Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của ta bắt đầu từ sau
hiệp định Giơ-ne-vơ.
A. Thắng lợi trên mặt trận quân sự giai đoạn 1961-1965.
- Từ giữa thập kỷ 60 Miền Bắc chuyển sang thời kỳ phát triển mới theo
quyết định của đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9-1960). Thì
Miền Nam từ cuối năm 1960 hình thức thống trị bằng chính quyền tay sai độc
quyền Ngô Đình Diệm bị thất bại , đế quốc Mỹ buột phải thay đổi chiến lược
chuyển sang tiến hành “ chiến tranh đặc biệt” một trong ba loại hình chiến tranh
trong chiến lược quân sự toàn cầu “phản ứng linh hoạt” của Mỹ hòng đối phó
với cách mạng miền Nam.
Để đối phó với âm mưu chiến lược mới của Mỹ trên cơ sở thế và lực mới do
cao trào Đồng Khởi tạo ra. Hội nghị bộ chính trị trung ương Đảng(tháng 1-
1961đến 2-1962)đã quyết định chuyển cách mạng miền Nam lên giai đoạn mới,
phát triển cuộc khởi nghĩa từng phần thành cuộc chiến tranh cách mạng trên qui
mô toàn miền Nam, kết hợp chặt chẽ chiến tranh cách mạng với khởi nghĩa của
quần chúng. Thực hiện chủ trương trên ở miền Nam cuộc đấu tranh chống càn
quét và phá ấp chiến lược diễn ra cực kỳ quyết liệt. Cuối cùng hệ thống ấp
4
chiến lược do Mỹ Diệm xây dựng trên toàn miền Nam về cơ bản bị nhân dân ta
phá vỡ bằng sức mạnh tổng hợp của phương pháp đánh địch bằng “hai chân ba
mũi”
Tháng 1-1963 tại chiến trường Ấp Bắc tổ chức thắng lợi trận chống càn qui
mô lớn. Ấp Bắc là một ấp nhỏ ,thuộc xã Tân Phú Trung,quận Cai Lậy tỉnh Mỹ
Tho. Xung quanh Ấp Bắc là cánh đồng rộng lớn có hệ thống đường đất kênh
rạch nối liền các thôn nên việc đi lại khá thuận lợi . Nhân dân xây dựng ấp
thành một hệ thống phòng thủ gồm hệ thống hầm hào chiến đấu cho bộ đội và
du kích thực hành tác chiến thắng lợi. Đây là nơi có phong trào quần chúng
mạnh ,trở thành một trong những xã căn cứ của tỉnh Mỹ tho . Tại đây địch huy
động một lực lượng lớn với 3 tiểu đoàn thuộc sư đoàn 7 bộ binh,1 tiểu đoàn dù
2 đại đội biệt động, 3 đại đội bảo an,3 đại đội dân vệ và biệt kích với 2000 tên ,
13 xe M111,13 tàu chiến 6 máy bay khu trục ,20 máy bay lên thẳng,4 máy bay
trinh sát,6 máy bay vận tải. Viên tướng tư lệnh vùng 4 chiến thuật ,và 2đại tá
Mỹ trực tiếp chỉ huy cuộc càn quét.Bên ta chỉ có 1 đại đội thuộc tiểu đoàn chủ
lực quân khu VIII ,một đại đội tiểu đoàn thuộc tỉnh Mỹ Tho và một số bộ đội
địa phương,du kích. Tỉ lệ quân số địch ta 10-1. Theo đúng chiến thuật “bủa lưới
phóng lao” địch cho không quân,pháo binh bắn phá dọn đường,các mũi bộ
binh,linh dù,xe bọc thép tàu chiến trên sông đồng loạt tiến công vào Ấp Bắc.
Với hàng tấn bom đạn ,trên 4000 quả đạn pháo 200 lính thủy lục –không quân
tấn công vào một Ấp Bắc nhỏ bé,hi vọng đè bẹp được sự chống cự của quân ta
hòng gây thanh thế .Nhưng chúng đã vấp sự chống trả vô cùng lợi hại của chiến
tranh nhân dân. Lực lượng bộ đội chủ lực kết hợp với bộ đội địa phương dân
quân du kích ,đánh trận địa kết hợp đánh du kích ,tiến công với phản công và
phòng ngự buộc chúng phải chấm dứt cuộc hành quân với những tổn thất nặng
nề. 450 tên địch (có 9 cố vấn Mỹ) bị tiêu diệt ,16 máy bay lên thẳng ,3 xe bọc
thép 1 tàu chiến địch bị tiêu diệt . Giữa đồng bằng lần đầu tiên quân giải phóng
với lực lượng ít hơn địch 10 lần,đã đập tan cuộc càn quét lớn của địch có sức cơ
động cao. Phối hợp chặt chẽ với những cuộc chống càn ở Ấp Bắc,bộ đội địa
phương và dân quân du kích trong xã Cai Lậy (Châu Thành) thị xã Mỹ Tho
đồng loạt tấn công địch. Trong 2 ngày (mùng 2 và mùng 3 tháng 1 năm 1963)
đã có gần 130.000 lượt người khắp đô thị, nông dân đấu tranh bất hợp pháp với
địch .
Tiêu biểu là trưa ngày 2-1-1963 hơn 700 quần chúng thuộc các xã Mỹ Hạnh
Đông Mỹ Hạnh Tây đã “tản cư ngược” lên khu trù mật phước Mỹ Tây bao vây
không cho pháo binh địch bắn phá làng xóm. Cùng lúc 200 gia đình con em
binh sĩ ngụy kéo đến bệnh viện thị xã Mỹ Tho đòi chồng con, đưa yêu sách làm
cho đối phương lúng túng tạo điều kiện cho quân dân Ấp Bắc chiến đấu thắng
lợi.
5
Chiến thắng Ấp bắc đã gây tiếng vang lớn, đánh dấu sự phát triển cả về chất
lượng của cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam. Kết hợp ba lực lượng: chủ
lực, địa phương,dân quân du kích, kết hợp ba hình thức đấu tranh chính trị
,quân sự, binh vận của dân quân Mỹ Tho ,đã dánh bại chiến thuật “trực thăng
vận” “ thiết xa vận” của đối phương, mở ra khả năng mới cho quân dân ta tiến
lên đánh bại hoàn toàn “chiến tranh đặc biệt” của chúng, đẩy chúng vào tình
trạng khủng hoảng về chiến thuật. Chiến thắng Ấp Bắc đã làm nức lòng quân
dân miền Nam, mở ra phong trào “thi dua Ấp Bắc, giết giặc lập công”, trên toàn
miền Nam.
Sau chiến thắng Ấp Bắc quân ta mở chiến dịch tấn công địch ở miền Đông
Nam Bộ với trận mở màn đánh vào Bình Giã (Bà Rịa ). Đây là lần đầu tiên ta
tập trung một lực lượng lớn nhất (khoảng 7000 quân) để mở cuộc tập kích dài
ngày trên địa bàn rộng thuộc 4 tỉnh Bà Rịa ,Long Khánh ,Biên Hòa, Bình
Thuận, trọng điểm là Bình Long ,Bình Phước. Sau 1 tháng chiến đấu bộ đội ta
tiêu diệt gọn 2 tiểu đoàn chủ lực quân Sài Gòn và 1 chi đoàn xe bọc thép. Ta
tiêu diệt 1755 tên bắt 293 tên (có 60 cố vấn Mỹ) phá hủy 45 xe tăng bắn rơi 56
máy bay thu nhiều súng .Thắng lợi Bình Giã có ý nghĩa lớn mở ra thời kỳ mới
thời kỳ kết hợp chiến tranh du kích với chiến tranh chính quy,tiến công quân sự
với nổi dậy của quần chúng.
Tiếp đó quân ta giành thắng lợi ở An Lão (Bình Định) Ba Gia (Quảng Ngãi)
Đồng Xoài (Bình Phước) gây cho quân đội Sài Gòn những thiệt hại nặng nề, có
nguy cơ tan rã làm phá sản hoàn toàn chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ.
Bước vào năm 1965 nguy cơ thất bại của chiến lược “chiến tranh đặc biệt”
đặt đế quốc Mỹ trước một tình thế khó khăn cả ở Việt Nam và trong nước Mỹ.
Giới cầm quyền Mỹ đề ra và thực hiện một số quyết định chiến lược mới, đưa
quân viễn chinh Mỹ tham chiến trên quy mô lớn ở miền Nam ,tiến hành chiến
lược “chiến tranh cục bộ”.
B. Thắng lợi trên mặt trận quân sự giai đoạn 1965-1968.
Dưới ánh sáng của nghị quyết Trung Ương với ý chí “ không có gì quý
hơn độc lập tự do” “ quyết chiến thắng giặc Mỹ xâm lược” lại càng được sự
phối hợp và chi viện ngày càng lớn mạnh của miền Bắc,nhân dân ta ở miền
Nam đã chiến đấu anh dũng và liên tiếp giành thắng lợi.
Sau chiến thắng Núi Thành(Quảng Nam) là chiến thắng có ý nghĩa chiến
lược của quân dân ta ở Vạn Tường(Quảng Ngãi)
Mờ sáng ngày 18-8-1965 sau khi đã chiếm được Chu Lai ( Quảng Nam)
lính thủy đánh bộ Mỹ mở cuộc hành quân mang tên “Ánh sáng sao” vào thôn
Vạn Tường (Quảng Ngãi) nhằm tiêu diệt quân chủ lực của ta, tìm kiếm một
thắng lợi quân sự để gây uy thế cho lính thủy đánh bộ Mỹ, lấn chiếm vùng giải
phóng và mở rộng vùng an toàn cho căn cứ Chu Lai. Lực lượng Mỹ đã sử dụng
vào cuộc hành quân này 9000 tên ,gồm ban chỉ huy, trung đoàn 7, thuộc sư