Th tr ng PR, Ph n th ngị ườ ầ ắ
đang thu c v công ty trongộ ề
n cướ
N u nh đ i ph n 'chi c bánh' qu ng cáo hi n nay do 13 công ty qu ngế ư ạ ầ ế ả ệ ả
cáo n c ngoài chi ph i thì ng c l i, th tr ng 'PR-t ch c s ki n'ướ ố ượ ạ ị ườ ổ ứ ự ệ
hoàn toàn do các công ty trong n c cai qu n.ướ ả
K t qu thăm dò ý ki n m i đây t 140 giám đ c ti p th , nhãn hi u, s n ph mế ả ế ớ ừ ố ế ị ệ ả ẩ
hàng đ u cho th y đã đ n lúc c n m t cách nhìn m i v vai trò và hi u qu c aầ ấ ế ầ ộ ớ ề ệ ả ủ
ngành công nghi p còn khá m i m này.ệ ớ ẻ
PR (Public Relations) đ c hi u đúng nghĩa là 'quan h công chúng', 'quan hượ ể ệ ệ
c ng đ ng' ho c 'quan h đ i ngo i' đ phát tri n th ng hi u. Ngành này đ cộ ồ ặ ệ ố ạ ể ể ươ ệ ượ
b t đ u th c hành M t ... đ u th k tr c. Trên th gi i, PR đã không cònắ ầ ự ở ỹ ừ ầ ế ỷ ướ ế ớ
là khái ni m m i và các công ty t lâu đã coi PR nh m t công c h u hi u đệ ớ ừ ư ộ ụ ữ ệ ể
c ng c v th s n ph m, th ng hi u doanh nghi p trong lòng công chúng.ủ ố ị ế ả ẩ ươ ệ ệ
Nh n th c còn sai l chậ ứ ệ
Vi t Nam cũng đã qua cái th i doanh nghi p coi PR nh m t th công c quá lệ ờ ệ ư ộ ứ ụ ạ
l m và xa x khi có nh ng công ty đã dám dành cho PR t i 25-30% t ng chi phíẫ ỉ ữ ớ ổ
qu ng cáo c a mình. Tuy v y, đ hi u PR nh m t công ngh ti p th mang l iả ủ ậ ể ể ư ộ ệ ế ị ạ
hi u qu cao, thông tin đ n v i đ i t ng r ng h n v i chi phí th p thì khôngệ ả ế ớ ố ượ ộ ơ ớ ấ
ph i doanh nghi p khách hàng nào cũng th ng tr c trong nh n th c kinhả ệ ườ ự ậ ứ
doanh.
Nh n th c chung v PR Vi t Nam th ng ch gói g n trong vi c quan h báoậ ứ ề ở ệ ườ ỉ ọ ệ ệ
chí, t ch c s ki n, gi i quy t kh ng ho ng. Th m chí nhi u doanh nghi pổ ứ ự ệ ả ế ủ ả ậ ề ệ
còn đánh đ ng công vi c c a PR v i các s v l t v t nh in n, t ch c lồ ệ ủ ớ ự ụ ặ ặ ư ấ ổ ứ ễ
đ ng th , vi t thông cáo báo chí... Nhi u doanh nghi p Vi t Nam nh m l n choộ ổ ế ề ệ ệ ầ ẫ
r ng PR là qu ng cáo. Th m chí, có nh ng ng x ki u nh : 'Xin gi y phép nàyằ ả ậ ữ ứ ử ể ư ấ
h ? Đ tôi PR cho', hay 'Quan h r ng v i báo chí là làm PR đ c thôi'.ả ể ệ ộ ớ ượ
R i m t b ph n l n l i nghĩ PR là ch đ n thu n là 'giao t nhân s '. Th ngồ ộ ộ ậ ớ ạ ỉ ơ ầ ế ự ườ
ch các công ty liên doanh, 100% v n n c ngoài m i có m t b c tranh kháỉ ở ố ướ ớ ộ ứ
đ y đ v PR. M t s khách s n cao c p và công ty n c ngoài ho c liên doanhầ ủ ề ộ ố ạ ấ ướ ặ
l n Vi t Nam nh Caltex, Pepsi-IBC, Coca-Cola có riêng b ph n PR. Nh ngớ ở ệ ư ộ ậ ữ
công ty này hàng năm dành m t ngân sách đáng k cho ho t đ ng PR bao g mộ ể ạ ộ ồ
gi i thi u s n ph m, l tân, tài tr , t thi n, h p báo, tham quan nhà máy, in nớ ệ ả ẩ ễ ợ ừ ệ ọ ấ
tài li u...ệ
Theo TS Nguy n Qu c Th nh, tr ng Đ i h c th ng m i, thì hi u m t cáchễ ố ị ườ ạ ọ ươ ạ ể ộ
đ y đ ho t đ ng PR trong phát tri n th ng hi u ph i bao g m nh ng n iầ ủ ạ ộ ể ươ ệ ả ồ ữ ộ
dung: quan h báo chí đ t ch c h p báo gi i thi u s n ph m m i và lĩnh v cệ ể ổ ứ ọ ớ ệ ả ẩ ớ ự
ho t đ ng c a doanh nghi p; so n th o các thông cáo báo chí...; ti p theo là tạ ộ ủ ệ ạ ả ế ổ
ch c các s ki n nh khai tr ng, đ ng th , khánh thành, các l k ni m ...; r iứ ự ệ ư ươ ộ ổ ễ ỷ ệ ồ
đ i phó, kh c ph c các khi u n i ho c s c c a khách hàng, th m chí có th làố ắ ụ ế ạ ặ ự ố ủ ậ ể
c nh báo v nguy c hàng gi .ả ề ơ ả
Và cu i cùng là các ho t đ ng tài tr , t thi n cũng nh các ho t đ ng phiố ạ ộ ợ ừ ệ ư ạ ộ
th ng m i tr c ti p v i khách hàng nh hu n luy n v s d ng và v n hànhươ ạ ự ế ớ ư ấ ệ ề ử ụ ậ
s n ph m, ch ng trình s d ng th hàng hoá và l y ý ki n ng i tiêu dùng, tả ẩ ươ ử ụ ử ấ ế ườ ổ
ch c các tri n lãm, showroom...ứ ể
Khi chi phí qu ng cáo là n i loả ỗ
B t đ u t đ u năm 2005, phù h p v i ti n trình h i nh p WTO, AFTA, đápắ ầ ừ ầ ợ ớ ế ộ ậ
ng tiêu chí 'm t giá' thì giá qu ng cáo trên truy n hình gi a các công ty trongứ ộ ả ề ữ
n c và n c ngoài ti n t i b ng nhau. Nh ng đi u này là m i lo ng i th c sướ ướ ế ớ ằ ữ ề ố ạ ự ự
cho các công ty trong n c.ướ
Theo d đoán, qu ng cáo trên tivi s ch là sân ch i c a nh ng đ i gia 'đ u đ yự ả ẽ ỉ ơ ủ ữ ạ ầ ầ
tóc' theo đúng nghĩa và không còn ch cho các doanh nghi p v a và nh . M tỗ ệ ừ ỏ ặ
khác, khi tivi tràn ng p các phim qu ng cáo, báo ph i l t m i tay x p qu ng cáoậ ả ả ậ ỏ ấ ả
thì ng i tiêu dùng d ng nh b quá t i thông tin. M t s nhà qu ng cáo l nườ ườ ư ị ả ộ ố ả ớ
nh Unilever, Tiger/Heineken, Ford... b t đ u c t b t 'h u bao' qu ng cáo ngàyư ắ ầ ắ ớ ầ ả
càng đ t đ và chuy n h ng qua các ho t đ ng ti p th khác.ắ ỏ ể ướ ạ ộ ế ị
Trong khi đó, đ n nay Vi t Nam v n là n c duy nh t trên th gi i ch tr ngế ệ ẫ ướ ấ ế ớ ủ ươ
kh ng ch m c tr n qu ng cáo, ti p th trong Lu t thu thu nh p doanh nghi p.ố ế ứ ầ ả ế ị ậ ế ậ ệ
Con s 10% dành cho qu ng cáo và ti p th trong t ng chi phí h p lý đ tínhố ả ế ị ổ ợ ể
thu đã bu c các doanh nghi p ph i co kéo 't m chăn' này sao cho hi u quế ộ ệ ả ấ ệ ả
nh t.ấ
Đ i v i các doanh nghi p có chi n l c ti p th l n thì v i m t b ng qu ng cáoố ớ ệ ế ượ ế ị ớ ớ ặ ằ ả
đ n thu n hi n nay, ngân sách dành cho qu ng cáo b kh ng ch c a h ch 'tiêu'ơ ầ ệ ả ị ố ế ủ ọ ỉ
trong 1, 2 quý đ u năm là... h t veo. Đi u đó càng thúc đ y doanh nghi p đ nầ ế ề ẩ ệ ế
v i các lo i hình ti p th khác v i chi phí d tính toán h n.ớ ạ ế ị ớ ễ ơ
Theo h , nh ng ho t đ ng này cũng ti p c n tr c ti p đ n khách hàng và thôngọ ữ ạ ộ ế ậ ự ế ế
tin chuy n t i khách quan h n và d ti p nh n h n.ể ả ơ ễ ế ậ ơ
"Chi c bánh" PR ngày càng l nế ớ
Trong nh ng năm g n đây, th tr ng Vi t Nam d n hình thành m t n n côngữ ầ ở ị ườ ệ ầ ộ ề
nghi p PR đích th c v i s quan tâm ngày càng l n c a gi i doanh nghi p và sệ ự ớ ự ớ ủ ớ ệ ự
ra đ i c a nhi u lo i hình d ch v . Ngoài các công ty liên doanh, công ty n cờ ủ ề ạ ị ụ ướ
ngoài, h th ng các doanh nghi p t nhân, các công ty nhà n c và th m chí cácệ ố ệ ư ướ ậ
c quan qu n lý b t đ u quan tâm đ n vi c s d ng d ch v c a các công ty PR.ơ ả ắ ầ ế ệ ử ụ ị ụ ủ
Có l ch a bao gi , công chúng l i s ng trong m t th gi i đ y p các s ki nẽ ư ờ ạ ố ộ ế ớ ầ ắ ự ệ
có bàn tay c a PR.ủ
S l ng các công ty PR, r i 'bán PR' bùng n nh n m sau m a trong th i gianố ượ ồ ổ ư ấ ư ờ
v a qua. Th tr ng PR/t ch c s ki n theo c tính tăng tr ng trung bìnhừ ị ườ ổ ứ ự ệ ướ ưở
30% v i h n 20 công ty chuyên nghi p và h n 200 công ty qu ng cáo khác 'c iớ ơ ệ ơ ả ơ
n i' thêm d ch v 'ngon ăn' này.ớ ị ụ
Có th nói, John Baily & Associates (Australia) là công ty PR n c ngoài đ u tiênể ướ ầ
đ t tr s t i Vi t Nam (hi n đã đóng c a). Nh ng ch đ n khi Maxặ ụ ở ạ ệ ệ ử ư ỉ ế
Communications, r i đ n Galaxy và Pubcom, Vi t Nam m i có nh ng công tyồ ế ệ ớ ữ
PR chuyên nghi p đ u tiên. Đi u đó phù h p v i nhu c u c a th tr ng khi cácệ ầ ề ợ ớ ầ ủ ị ườ
doanh nghi p khách hàng ngày càng h ng t i vi c thuê nh ng công ty bênệ ướ ớ ệ ữ
ngoài th c hi n nh ng ho t đ ng PR/t ch c s ki n thay vì 't biên t di n'ự ệ ữ ạ ộ ổ ứ ự ệ ự ự ễ
nh tr c đây. Đi n hình nh Kinh Đô, Vinamilk.... là nh ng công ty r t năngư ướ ể ư ữ ấ
đ ng trong nh ng ho t đ ng này. Theo h , các ho t đ ng PR/t ch c s ki n đãộ ữ ạ ộ ọ ạ ộ ổ ứ ự ệ
góp ph n không nh trong vi c xây d ng th ng hi u trong th tr ng ngàyầ ỏ ệ ự ươ ệ ị ườ
càng c nh tranh gay g t.ạ ắ
Theo b n nghiên c u th tr ng m i nh t c a Công ty nghiên c u th tr ngả ứ ị ườ ớ ấ ủ ứ ị ườ
FTA, d ch v PR hi n t i đang là m ng mà các công ty trong n c chi m thị ụ ệ ạ ả ướ ế ị
ph n l n nh t, trong đó, các công ty hàng đ u đang ti p t c kh ng đ nh v tríầ ớ ấ ầ ế ụ ẳ ị ị
v ng ch c c a mình. Không gói g n đ n thu n ch là các ho t đ ng quan h báoữ ắ ủ ọ ơ ầ ỉ ạ ộ ệ
chí, t ch c s ki n nh th i gian đ u m i ra đ i Vi t Nam, ngành công nghổ ứ ự ệ ư ờ ầ ớ ờ ở ệ ệ
PR đã m ra các lo i hình d ch v ph c t p và đòi h i trình đ chuyên môn caoở ạ ị ụ ứ ạ ỏ ộ
c p h n nhi u nh t v n chi n l c, chi n l c truy n thông, quan h kháchấ ơ ề ư ư ấ ế ượ ế ượ ề ệ
hàng cho các t p đoàn doanh nghi p. Tính chi n l c xuyên su t trong t t cậ ệ ế ượ ố ấ ả
các d ch v mà công ty PR cung c p cho khách hàng, y u t 'sáng t o' và kị ụ ấ ế ố ạ ỹ