Ti u lu n môn Khoa h c qu n lý, lãnh đo
L I NÓI ĐU
Ngày nay v i khoa h c, công ngh hi n đi, các nhà khoa h c đã ch ng
minh ngu n l c con ng i thu c lo i ngu n l c đc bi t, ngu n l c quý giá ườ
nh t trong các ngu n l c. B i ch con ng i m i có năng l c sáng t o vô t n, ườ
sáng t o trong m i lĩnh v c, tác đng vào m i lĩnh v c làm thay đi các lĩnh
v c và trong ch ng m c nh t đnh thay đi m t s m t c a chính con ng i. ườ
Th c t cũng đã di n ra và minh ch ng thuy t ph c cho nh n đnh trên đây. ế ế
Đó là, các qu c gia phát tri n nh t c a th gi i đng đi, đu là các qu c ế ươ
gia có ngu n nhân l c ch t l ng. đó, h u h t các lĩnh v c c a đi s ng ượ ế
kinh t , xã h i, đi u ki n và môi tr ng v a cho phép con ng i phát huy h tế ườ ườ ế
kh năng sáng t o cao nh t, v a t o c h i đ m i đn v , t ch c, các nhà ơ ơ
lãnh đo, qu n lý khai thác ti m năng con ng i m t cách h u hi u, thi t ườ ế
th c nh t, t đó đ h c k t n i và xây d ng lên m t đn v , t ch c, qu c ế ơ
gia m nh.
M t đn v , m t t ch c đc hình thành b i c ng đng con ng i, ơ ượ ườ
đó là các th c th có tính xã h i cao, m t ngu n l c đc bi t c a s phát
tri n. Con ng i luôn có ý th c, tri th c trong khai thác, s d ng các ngu n ườ
l c khác nhau vì l i ích chính mình và l i ích cho c ng đng, cho xã h i.
Th c t phát tri n xã h i loài ng i cho th y, trong tr ng thái đn th ng ế ườ ơ ươ
đc mã, con ng i đi di n v i nhi u r i ro và khó đt đc l i ích ườ ượ
mong mu n. Vì v y trong quá trình phát tri n, con ng i đã t t phát tri n ườ
t i t giác hình thành t ch c c a chính mình. Con ng i trong m i đn v , ườ ơ
m i t ch c c n và ph i đc nhìn nh n t hai phía, cá nhân và t ch c, ượ
trong m i quan h ràng bu c l n nhau, ti n đ c a nhau trong t n t i và
phát tri n.
Tùy t ng lĩnh v c mà các nhà lãnh đo, qu n lý có ph ng th c huy ươ
đng năng l c sáng t o c a con ng i m t cách phù h p, thi t th c và hi u ườ ế
qu . Khó có th quy v ph ng th c chung cho các lĩnh v c riêng, đc thù, ươ
trong đó có nh ng con ng i khác nhau v i tính ch t ho t đng khác nhau. ườ
Ng i lao đng trong nông nghi p tr c đây hay hi n nay, hay ng i nôngườ ướ ườ
dân th c th , g n v i ru ng đng luôn có nhi u sáng t o trong tr ng tr t,
chăn nuôi, thích ng v i đi thay c a th i ti t, khí h u,... Có th nói, không ế
thi u con ng i có kh năng sáng t o mà là thi u cách th c, ph ng th cế ườ ế ươ
huy đng năng l c sáng t o c a con ng i m t cách thi t th c, phù h p, hi u ườ ế
qu . Nói cách khác, c n có và đt t i ngh thu t lãnh đo, qu n lý đi v i
con ng i.ườ
Ti u lu n môn Khoa h c lãnh đo, qu n lý
Vì th i gian nghiên c u không dài và s hi u bi t c a em còn h t s c ế ế
khiêm t n nên ch c ch n bài làm không tránh kh i nh ng thi u sót, em r t mong ế
đc s h ng d n c a cô ch b o đ em hoàn thi n ti u lu n này đc t tượ ướ ượ
h n.ơ
LÝ DO Đ TÀI
Ng i th c hi n s m nh d n d t, đi u hành m t c ng đng, m t đn vườ ơ
theo đnh h ng đc l a ch n v i m c tiêu c n đt. c p đ khác nhau, ướ ư
ngành, lĩnh v c khác nhau, m i đn v v i quy mô khác nhau, ho t đng h ng ơ ướ
đích hay m c tiêu c n đt t i cũng khác nhau.
Vì v y, ho t đng c a m i nhà lãnh đo, qu n lý n u không g n v i m c ế
tiêu c n đt c a t ch c, c a đn v s tr thành lo i ho t đng t thân. Cho ơ
nên m i nhà lãnh đo, qu n lý, v i t cách ng i có th m quy n, nhi m v , ư ườ
c n xác đnh đúng đn nh ng m c tiêu cho đn v và t ch c, d n d t c ng ơ
đng d i quy n h ng t i m c tiêu đã đc l a ch n. ướ ướ ượ
Mà, đi t ng h ng đính c a lãnh đo, qu n lý là con ng i xã h i, con ượ ướ ườ
ng i l i là m t th c th đa d ng v tâm lý, tính cách, nhu c u l i ích, thói quenư
do v y lãnh đo, qu n lý cũng đa d ng, phong phú, năng đng, linh ho t;
không đc máy móc, c ng nh c, r p khuôn; đòi h i ph i có văn hóa ng x ,ượ
văn hóa chính tr , văn hóa dân ch cao c a ng i lãnh đo và ng i b lãnh đo, ườ ườ
qu n lý.
Ng i lãnh đo, qu n lý ph i chú ý, bi t k t h p hài hòa gi a phong cáchườ ế ế
lãnh đo, qu n lý khác nhau t ng ng v i t ng tình hu ng, t ng đi t ng ươ ượ
trong quá trình lãnh đo, qu n lý. Vi c áp d ng m t ki u phong cách lãnh đo
nào đó vào trong ho t đng lãnh đo, qu n lý trong th c ti n không đn gi n, ơ
mà đòi h i ng i qu n tr ph i v n d ng m t cách linh ho t, sáng t o đ tìm ra ườ
ki u phong cách thích h p tùy vào đi u ki n, tình hu ng c th c a đn v , c ơ ơ
quan.
Ng i lãnh đo, qu n lý c n n m v ng khoa h c và ngh thu t trong giaoườ
ti p đ th c hi n ho t đng gián ti p nhi m v c a ng i lãnh đo, qu n lý làế ế ườ
d n d t, đnh h ng; huy đng, ph i h p s c m nh c a m i ng i và t p th ướ ườ
đ th c hi n m c tiêu c a t ch c; vì có tính gián ti p nên ho t đng lãnh đo, ế
qu n lý th ng ti n hành ch y u thông qua ho t đng giao ti p. Giao ti p là ườ ế ế ế ế
m t ho t đng quan tr ng trong lãnh đo, qu n lý; đó là m t v n đ mang tính
khoa h c và ngh thu t. M t v n đ quan tr ng n a trong lãnh đo, qu n lý là
cách dùng ng i đ th c thi m c tiêu c a đn v , t ch c, vì lãnh đo, qu n lýườ ơ
không th làm t t c , thành công là nh dùng ng i. Nó đòi h i ph i hi u c p ườ
H c viên: Tr n Ti n H ng ế ư 2
Ti u lu n môn Khoa h c lãnh đo, qu n lý
d i, bi t phân công, phân c p công vi c cho phù h p v i s tr ng, s đo nướ ế ườ
c a t ng đi t ng; bi t phát hi n, s d ng ng i; đào t o, b i d ng, đng ượ ế ườ ư
viên, khích l th hi n đúng nh m t ng i nh c tr ng trong ch huy dàn ư ườ ưở
nh c giao h ng. T đó, ta th y lãnh đo, qu n lý không còn là m t v n đ đn ưở ơ
thu n n a, mà đã tr thành m t khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo qu n lý.
T t t c d n d t trên em ch n nghiên c u Chuyên đ: “Khoa h c và ngh
thu t trong lãnh đo, qu n lý, v n d ng vào th c ti n c a c quan” ơ .
Ph n 1
C S LÝ LU N V KHOA H C VÀ NGH THU TƠ
TRONG LÃNH ĐO, QU N LÝ
1. Khái ni m khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n lý
Khoa h c và ngh thu t lãnh đo, qu n lý là các k năng v n d ng tri
th c, ki n th c khoa h c lãnh đo, qu n lý m t cách ch đng, sáng t o, phù ế
h p và hi u qu trong vi c huy đng ngu n l c con ng i và m i ngu n l c ườ
nh m đt m c tiêu đã đ ra.
Khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n lý, suy đn cùng là ngh ế
thu t làm vi c, ng x , phát huy ti m năng con ng i cho s phát tri n. ườ
Đi t ng tác đng t ch c, đi u hành trong lãnh đo, qu n lý là con ượ
ng i, là các ngu n l c và ph ng ti n mà con ng i s d ng đ t o raườ ươ ườ
s n ph m cho nhu c u c a xã h i, trong đó con ng i là trung tâm. Do đó, ườ
th c ch t c a khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n lý là ngh
thu t ng x v i con ng i trong t ch c, trong đn v sao cho con ng i ườ ơ ườ
làm vi c h t mình, say mê sáng t o cao nh t, đóng góp nhi u nh t cho s ế
phát tri n nói chung, t ng đn v nói riêng. Thi u v ng con ng i v i v trí ơ ế ườ
trung tâm c a đi t ng lãnh đo, qu n lý thì khái ni m khoa h c và ngh ượ
thu t lãnh đo, qu n lý tr nên vô nghĩa, tr ng r ng, không có lý do xu t
hi n khái ni m này.
2. Đc đi m khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n lý
“Ngh thu t làm vi c v i con ng i, m t m t con ng i v a là đi ườ ườ
t ng, m t khác l i v a là trung tâm c a s lãnh đo, qu n lý, do đó nhàư
lãnh đo, qu n lý c n: bi t l ng nghe nguy n v ng th c s m i ng i và ế ườ
c ng đng ng i; bi t phát huy, khai thác, s d ng đúng năng l c sáng ườ ế
t o, s tr ng, s đo n t ng ng i. ườ ườ
H c viên: Tr n Ti n H ng ế ư 3
Ti u lu n môn Khoa h c lãnh đo, qu n lý
Trên c s đó quy t , c k t, đnh h ng m i ng i vào m c tiêu c nơ ế ướ ườ
đt c a m i đn v và t o đi u ki n, môi tr ng đ m i ng i làm vi c “say ơ ườ ườ
mê sáng t o” cao nh t.
T đó, có th th y đc đi m c a ngh thu t lãnh đo, qu n lý g m:
M t, mang tính th c ti n. Th c ti n ngành, lĩnh v c, trình đ đi ngũ
con ng i trong t ch c, trong đn v quy đnh cách th c, ph ng th c ngườ ơ ươ
x , lãnh đo, qu n lý thích h p, h u hi u.
Hai, mang tính sáng t o, năng đng. Không d p khuôn, máy móc, c ng
nh c v m t ph ng th c lãnh đo, qu n lý cho dù thành công và hi u qu . ươ
3. Vai trò c a khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n lý con
ng iườ
Khoa h c và Ngh thu t lãnh đo, qu n lý con ng i có vai trò to l n và ườ
ngày càng có v trí quan tr ng. B i th i đi xã h i thông tin, tri th c đã và
đang tr thành ngu n l c c b n, hàng đu c a m i s phát tri n. Tri th c ơ
t n t i trong con ng i và khai thác tri th c trong con ng i cho phát tri n l i ườ ườ
tùy thu c vào ngh thu t khích l , đng viên sao cho con ng i làm vi c “say ườ
mê sáng t o”.
Vai trò c a ngh thu t lãnh đo, qu n lý con ng i th hi n trên các ườ
m t ch y u sau: ế
- G n k t, th ng nh t m i ng i thành m t kh i, t o s c m nh đng ế ườ
thu n to l n;
- Khai thác, phát huy t i đa năng l c sáng t o m i ng i và c a c ng ườ
đng t ch c, đn v ; ơ
- T o s th ng nh t, đoàn k t, tin t ng gi a các nhà lãnh đo, qu n lý ế ưở
v i m i ng i trong m i t ch c, m i đn v ; ườ ơ
- Là ph ng th c, cách th c đt m c tiêu h u hi u nh t.ươ
B i nhà lãnh đo, qu n lý là ng i xác đnh m c tiêu c n đt c a m i t ườ
ch c, đn v , song không t hành đng đ đt m c tiêu, vì đó là ng i lãnh ơ ườ
đo, qu n lý y u kém, t bi n thành ng i th a hành. H đt m c tiêu thông ế ế ườ
qua c ng đng d i quy n, thông qua nh ng ng i trong đn v , trong t ướ ườ ơ
ch c mà lãnh đo, qu n lý có quy n l c chi ph i, tác đng, d n d t theo
nh ng cách th c, ph ng th c thích h p, hi u qu . C ng đng c a đn v , ươ ơ
n u thi u s lãnh đo, qu n lý, đnh h ng đúng đn, s ho t đng m t cáchế ế ướ
th đng, vô h ng, phân tán, phi m c tiêu. Vì v y ngh thu t lãnh đo, ướ
H c viên: Tr n Ti n H ng ế ư 4
Ti u lu n môn Khoa h c lãnh đo, qu n lý
qu n lý là ph ng th c, cách th c d n d t c ng đng ti n t i m c tiêu m t ươ ế
cách thi t th c, hi u qu .ế
Ph n 2
PHÂN TÍCH V KHOA H C VÀ NGH THU T
TRONG LÃNH ĐO, QU N LÝ
1. N i dung ch y u khoa h c và ngh thu t trong lãnh đo, qu n ế
lý
Ngh thu t lãnh đo, qu n lý con ng i th hi n nhi u n i dung, ườ
v i nhi u giác đ khác nhau. Đc g i là ngh thu t lãnh đo, qu n lý đi ượ
v i con ng i b i tính đa d ng, phong phú v n i dung, v hình th c ng ườ
x , lôi cu n c ng đng.
Có th nêu ra m t s n i dung ch y u v ngh thu t lãnh đo, qu n lý ế
sau:
M t là, bi t coi tr ng con ng i, l ng nghe nguy n v ng th c sế ườ
h và phát huy, khai thác, s d ng đúng năng l c sáng t o, s tr ng, s ườ
đo n c a t ng ng i. ườ
Ph i tuân th , coi tr ng và đ cao con ng i, b i đó là lý do t n t i, c n ườ
thi t và hi n di n c a lãnh đo, qu n lý. Coi tr ng con ng i, đ cao conế ườ
ng i và và phát huy, khai thác, s d ng đúng năng l c sáng t o, s tr ng,ườ ườ
s đo n c a t ng ng i c hai giác đ ti p c n: Th nh t, v i nh ng ườ ế
ng i trong t ch c, trong đn v , h là ng i t o ra s n ph m d ch v , hàngườ ơ ườ
hóa cho nhu c u xã h i - t ch c công quy n nhà n c, h cung c p d ch ướ
v công đi v i công dân, đn v s n xu t hàng hóa, d ch v , h cung c p ơ
s n ph m hàng hóa, d ch v cho th tr ng. Ch t l ng s n ph m hàng hóa, ườ ượ
d ch v ph thu c nhi u vào tinh th n, ý th c, năng l c và s sáng t o c a
ng i lao đng. H s làm vi c h t mình n u nhà lãnh đo, qu n lý luôn coiườ ế ế
tr ng h , lo toan, chăm sóc đi v i h và h s n sàng nh các s i t vàng. Vì ơ
v y lãnh đo, qu n lý ph i quý tr ng đi ngũ nhân l c trong t ch c, đn v ; ơ
Th hai, đi v i nh ng ng i ngoài t ch c, ngoài đn v . Đây là nh ng ườ ơ
ng i ho c tr c ti p ho c gián ti p s d ng, tiêu dùng các hàng hóa, d ch vườ ế ế
mà t ch c, đn v cung c p thông qua th tr ng. Đó là y u t là lý do qui ơ ườ ế
đnh s xu t hi n và c n thi t đi v i t ch c, đn v cung c p s n ph m ế ơ
hàng hóa, d ch v . Vì v y, theo nh m t nhà kinh doanh n i ti ng Nh t B n, ư ế
chúng ta ph i bi t n ng i tiêu dùng. Đó chính là m t n i dung quan tr ng ế ơ ườ
H c viên: Tr n Ti n H ng ế ư 5