0
ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
ĐẠI HỌC KINH TẾ - LUẬT
-----XoOoW----
ĐỀ TÀI
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Luân
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS. Nguyễn Văn Luân
Sinh viên thực hiện đề tài:
Nguyễn Hữu Trường K084010091
TP.HCM, Tháng 06/2011
MỐI QUAN HỆ GIỮA BỘI CHI NGÂN
SÁCH VÀ LẠM PHÁT NHÌN TỪ LÝ
THUYẾT VÀ THỰC TIỄN VIỆT NAM
GIAI ĐOẠN 2004-2008
1
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU....................................................................................................................................2
1. Cơ sở lý luận........................................................................................................3
1.1. Ngân sách nhà nước và vấn đề bội chi ngân sách nhà nước.....................3
1.1.1. Ngân sách Nhà nước..............................................................................3
1.1.2. Bội chi ngân sách nhà nước..................................................................3
1.1.2.1. Thế nào là bội chi ngân sách nhà nước...............................................3
1.1.2.2. Nguyên nhân bội chi ngân sách nhà nước...........................................4
1.1.2.3. Các giải pháp xử lý bội chi ngân sách nhà nước.................................4
1.2. Lạm phát .......................................................................................................6
1.2.1. Khái niệm lạm phát.................................................................................6
1.2.2. Cách tính lạm phát..................................................................................6
1.2.3. Nguyên nhân lạm phát ...........................................................................7
1.3. Mối quan hệ giữa bội chi ngân sách và lạm phát ......................................8
2. Thực tiễn tại Việt Nam giai đoạn 2004-2008.....................................................9
2.1. Thực trạng lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 2004-2008...........................9
2.2. Tình hình bội chi ngân sách tại Việt Nam giai đoạn 2004-2008...............9
2.3. Mối quan hệ giữa bội chi ngân sách và lạm phát ....................................13
3. Những vấn đề đặt ra về xử lý bội chi NSNN nhằm kiềm chế lạm phát tại
Việt Nam ...................................................................................................................16
KẾT LUẬN.......................................................................................................................................20
DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO..............................................................................21
2
MỐI QUAN HỆ GIỮA BỘI CHI NGÂN SÁCH VÀ LẠM PHÁT NHÌN TỪ LÝ
THUYẾT VÀ THỰC TIỄN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2004-2008
-----F×G-----
LỜI MỞ ĐẦU
Trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của các quốc gia trên thế giới và ở
Việt Nam, lạm phát nổi lên là một vấn đề đáng quan tâm về vai trò của nó đối với sự
nghiệp phát triển kinh tế. Nghiên cứu lạm phát, kiềm chế và chống lạm phát được thực
hiện bởi nhiều nàh kinh tế trên nhiều nước. Càng ngày cùng với sự phát triển đa dạng
và phong phú của nền kinh tế, nguyên nhân của lạm phát cũng ngày càng phức tạp.
Tình hình lạm phát năm 2010 (11,75%) và bốn tháng đầu năm 2011 (9,64%) ở nước ta
đã và đang đặt ra đòi hỏi làm thế nào để kiểm soát được lạm phát, đưa tỷ lệ lạm phát
xuống thấp ở mức có thể chấp nhận được. Nguyên nhân gây ra lạm phát thì có nhiều,
nhưng trong bài viết này chỉ tập trung vào phân tích mối quan hệ giữa bội chi ngân
sách nhà nước (NSNN) với lạm phát ở nước ta hiện nay, nhằm tìm ra một lời giải nhỏ
trong lời giải tổng thể cho kiềm chế lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô của nền kinh tế.
3
1. Cơ sở lý luận
1.1. Ngân sách nhà nước và vấn đề bội chi ngân sách nhà nước
1.1.1. Ngân sách Nhà nước
Căn cứ luật ngân sách số 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002, được sửa đổi và có
hiệu lực từ 01/01/2004 thì Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà
nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong
một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
1.1.2. Bội chi ngân sách nhà nước
1.1.2.1. Thế nào là bội chi ngân sách nhà nước
Bội chi Ngân sách Nhà nước trong một thời kỳ (1 năm, 1 chu kỳ kinh tế) là số
chênh lệch giữa chi lớn hơn thu của thời kỳ đó.
Bội chi ngân sách Nhà nước có thể do ngoài tầm kiểm soát nhưng cũng có thể nằm
trong chiến lược phát triển kinh tế của chính phủ nhằm thực hiện chính sách kinh tế vĩ
mô.
Theo thông lệ quốc tế, có thể tóm tắt báo cáo về Ngân sách Nhà nước hằng năm
như sau:
Bảng: Tóm tắt nội dung cân đối ngân sách nhà nước hằng năm
Tổng Thu Tổng Chi
A. Thu thường xuyên (thuế, phí, lệ phí).
B. Thu về vốn (bán tài sản nhà nước).
D. Chi thường xuyên.
E. Chi đầu tư.
F. Cho vay thuần (= cho vay mới - thu nợ
gốc).
C. Bù đắp thâm hụt
- Viện trợ.
- Lấy từ nguồn dự trữ.
- Vay thuần (= vay mới - trả nợ gốc).
4
Nguyên tắc cân bằng ngân sách là: A + B +C = D + E + F
Công thức tính bội chi Ngân sách Nhà nước của một năm sẽ như sau:
Bội chi Ngân sách Nhà nước = Tổng chi - Tổng thu = (D + E + F) - (A + B) = C
(khoản bù đắp thâm hụt).
1.1.2.2. Nguyên nhân bội chi ngân sách nhà nước
Có 2 nhóm nguyên nhân cơ bản gây ra bội chi NSNN:
- Do tác động của chu kỳ kinh doanh:
Khủng hoảng làm cho thu nhập của Nhà nước co lại, nhưng nhu cầu chi lại tăng
lên nhằm giải quyết những khó khăn mới về kinh tế và xã hội. Điều đó làm cho mức
bội chi NSNN tăng lên. Ở giai đoạn kinh tế phồn thịnh, thu của Nhà nước sẽ tăng lên,
trong khi chi không phải tăng tương ứng. Điều đó làm giảm mức bội chi NSNN. Mức
bội chi do tác động của chu kỳ kinh doanh gây ra được gọi là bội chi chu kỳ.
- Do tác động của chính sách cơ cấu thu chi của Nhà nước. Khi Nhà nước thực
hiện chính sách đẩy mạnh đầu tư, kích thích tiêu dùng sẽ làm tăng mức bội chi NSNN.
Ngược lại, thực hiện chính sách giảm đầu tư và tiêu dùng của Nhà nước thì mức bội
chi NSNN sẽ giảm bớt. Mức bội chi do tác động của chính sách cơ cấu thu chi gây ra
được gọi là bội chi cơ cấu.
Trong điều kiện bình thường (không có chiến tranh, không có thiên tai lớn,...),
tổng hợp của bội chi chu kỳ và bội chi cơ cấu sẽ là bội chi NSNN.
1.1.2.3. Các giải pháp xử lý bội chi ngân sách nhà nước
Để duy trì sự phát triển bền vững và duy trì được tốc độ tăng trưởng của nền kinh
tế thì chắc chắn cần có sự can thiệp của nhà nước bằng các chính sách, trong đó chính
sách tài khóa. Tuy nhiên do nguồn lực có hạn vì vậy đòi hỏi phải có chính sách tài
khóa phù hợp với yêu cầu phát triển thực tế và sự phát triển trong tương lai. Từ sự lựa
chọn này sẽ đưa ra mức bội chi "hợp lý", bảo đảm nhu cầu tài trợ cho chi tiêu cũng
như đầu tư phát triển kinh tế, đồng thời bảo đảm cho nợ quốc gia ở mức hợp lý.
Có nhiều cách để chính phủ bù đắp thiếu hụt ngân sách như tăng thu từ thuế, phí,
lệ phí; giảm chi ngân sách; vay nợ trong nước, vay nợ nước ngoài; phát hành tiền để
bù đắp chi tiêu;... Sử dụng phương cách nào, nguồn nào tùy thuộc vào điều kiện kinh