1
Tr−êng ®¹i häc v¨n ho¸ Hμ Néi
Khoa b¶o tμng
********
TRẦN THỊ THU HIỀN
CH¦¥NG TR×NH GI¸O DôC CñA B¶O
TμNG D¢N TéC HäC ( 2005-2008)
Kho¸ luËn tèt nghiÖp
NGÀNH BẢO TÀNG
Ng−êi h−íng dÉn : Th S. NguyÔn Toμn ThÞnh
Hμ Néi- 2009
2
Môc lôc
PhÇn më ®Çu .............................................................................................. 1
1. Lý do chän ®Ò tμi ........................................................................................ 4
2. Môc ®Ých nghiªn cøu .................................................................................. 5
3. §èi t−îng nghiªn cøu ................................................................................. 6
4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu ............................................................................ 6
5. Bè côc ......................................................................................................... 6
Ch−¬ng 1: Kh¸i qu¸t vÒ c«ng t¸c gi¸o dôc vÒ b¶o
tμng d©n téc häc viÖt nam ............................................................ 8
1.1 Kh¸i niÖm ............................................................................................... 8
1.1.1 Kh¸i niÖm b¶o tμng .................................................................................. 8
1.1.2 Chøc n¨ng cña b¶o tμng. ........................................................................ 11
1.1.2.1 Chøc n¨ng nghiªn cøu khoa häc ......................................................... 11
1.1.2.2 Chøc n¨ng gi¸o dôc ............................................................................. 12
1.1.2.3 Chøc n¨ng b¶o qu¶n di s¶n v¨n ho¸ .................................................... 12
1.1.2.4 Chøc n¨ng tμi liÖu ho¸ khoa häc ......................................................... 13
1.1.2.5 Chøc n¨ng th«ng tin, gi¶i trÝ vμ th−ëng thøc ....................................... 13
1.1.3 C«ng t¸c gi¸o dôc cña b¶o tμng. ............................................................. 13
1.1.4 Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña b¶o tμng. ...................................................... 15
1.2 C«ng t¸c gi¸o dôc cña b¶o tμng D©n téc häc ViÖt
Nam. ............................................................................................................... 16
1.2.1 S¬ l−îc vÒ qu¸ tr×nh h×nh thμnh vμ ph¸t triÓn cña B¶o tμng D©n téc häc
ViÖt Nam. ........................................................................................................ 16
1.2.2 Kh¸i qu¸t néi dung tr−ng bμy cña b¶o tμng ........................................... 19
1.2.3 B¶o tμng D©n téc häc ViÖt Nam víi c«ng t¸c gi¸o dôc. ........................ 21
1.2.3.1 C«ng t¸c h−íng dÉn tham quan ........................................................... 21
1.2.3.1. C¸c h×nh thøc tuyªn truyÒn-gi¸o dôc cña B¶o tμng D©n téc häc 19
Ch−¬ng 2: ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña b¶o tμng d©n
téc häc viÖt nam (2005- 2008)........................................................... 25
2.1 §Þnh h−íng gi¸o dôc vμ ®èi t−îng gi¸o dôc trong
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña B¶o tμng ....................................... 25
2.1.1 §Þnh h−íng chung .................................................................................. 25
2.1.2 §èi t−îng gi¸o dôc trong ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña b¶o tμng ............. 28
3
2.2 C¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña B¶o tμng D©n téc häc
ViÖt Nam (2005 – 2008) ............................................................................ 33
2.2.1 C¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc thùc hiÖn g¾n víi c¸c tr−ng bμy chuyªn ®Ò,
tr×nh diÔn ......................................................................................................... 33
2.2.2 C¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc g¾n víi m«n häc, phèi hîp gi÷a b¶o tμng vμ
nhμ tr−êng. ....................................................................................................... 41
2.3 Quy tr×nh tæ chøc thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc. ............................................................................................................... 45
2.3.1 LËp kÕ ho¹ch: ......................................................................................... 45
2.3.1.1 Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc g¾n víi tr−ng bμy chuyªn ®Ò, tr×nh diÔn. ........ 45
2.3.1.2 Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc g¾n víi m«n häc: ............................................ 46
2.3.2 Giai ®o¹n triÓn khai: ............................................................................... 46
2.3.2.1 C¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc g¾n víi tr−ng bμy chuyªn ®Ò, tr×nh diÔn: . 46
2.3.2.2 C¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc g¾n víi m«n häc: ...................................... 47
2.3.3 §¸nh gi¸. ................................................................................................ 48
2.4 Mèi quan hÖ gi÷a b¶o tμng – nhμ tr−êng – x· héi
trong c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc .............................................. 49
2.4.1 Mèi quan hÖ gi÷a b¶o tμng vμ nhμ tr−êng: ............................................. 50
2.4.2 Vai trß gia ®×nh víi b¶o tμng: ................................................................. 54
2.4.3 B¶o tμng víi c¸c trung t©m dÞch vô du lÞch vμ c¸c c¬ quan b¸o chÝ ..... 54
Ch−¬ng 3: mét sè nhËn xÐt vμ ®Ò xuÊt nh»m n©ng cao
chÊt l−îng vμ vai trß cña c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o
dôc trong b¶o tμng. ......................................................................... 56
3.1 Mét sè nhËn xÐt vÒ ho¹t ®éng vμ triÓn khai c¸c
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trong b¶o tμng .................................. 56
3.2 ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m n©ng cao chÊt l−îng vμ vai trß
cña c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trong b¶o tμng ............... 61
3.2.1 VÒ tæ chøc............................................................................................... 61
3.2.2 VÒ c«ng t¸c ®¸nh gi¸ .............................................................................. 62
3.2.3 §Èy m¹nh ho¹t ®éng hîp t¸c gi÷a b¶o tμng, nhμ tr−êng, gia ®×nh, x· héi
......................................................................................................................... 62
3.2.4 VËn dông s¸ng t¹o c¸c quan ®iÓm b¶o tμng häc hiÖn ®¹i vμo thùc tiÔn
ho¹t ®éng gi¸o dôc cña b¶o tμng ..................................................................... 63
3.2.5 Tæ chøc qu¶ng b¸, giíi thiÖu vÒ c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc ................... 64
KÕt LuËn .......................................................................................................... 65
4
MỞ ĐẦU
1. Lý do chän ®Ò tμi
B¶o tμng víi t− c¸ch lμ mét thiÕt chÕ v¨n hãa, khoa häc vμ gi¸o dôc ®· vμ
®ang cã nh÷ng ®ãng gãp hÕt søc to lín vμo viÖc t¹o nªn diÖn m¹o ®êi sèng
v¨n hãa cña ®Êt n−íc. B¶o tμng kh«ng chØ thùc hiÖn viÖc b¶o tån, g×n gi÷ c¸c
di s¶n v¨n hãa cña d©n téc, mμ cßn ngμy cμng thÓ hiÖn vai trß quan träng
trong c«ng t¸c gi¸o dôc tri thøc khoa häc vμ ph¸t huy gi¸ trÞ c¸c di s¶n v¨n
hãa ®−îc b¶o tμng l−u gi÷ ®èi víi c«ng chóng cña b¶o tμng, ®Æc biÖt ®èi víi
thÕ hÖ trÎ, nhãm ®èi t−îng kh¸ch tham quan lμ häc sinh, sinh viªn. §ã lμ sù
hiÖn thùc hãa sinh ®éng chøc n¨ng gi¸o dôc khoa häc cña b¶o tμng th«ng qua
viÖc x©y dùng, triÓn khai c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trong b¶o tμng. C¸c
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña b¶o tμng cßn cho thÊy mèi quan hÖ g¾n bã vμ kh¶
n¨ng phèi hîp gi÷a b¶o tμng, nhμ tr−êng vμ x· héi trong viÖc ®−a b¶o tμng
tham gia s©u s¾c vμo c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trong nhμ tr−êng, trë thμnh
m«i tr−êng gi¸o dôc, c«ng cô gi¸o dôc sinh ®éng, hÊp dÉn vμ hiÖu qu¶ cña nhμ
tr−êng, c¸c tæ chøc gi¸o dôc, n©ng hiÖu qu¶ gi¸o dôc cña b¶o tμng lªn mét tÇm
cao míi, lμm giμu thªm kinh nghiÖm thùc tiÔn cho c«ng t¸c chuyªn m«n cña
b¶o tμng.
B¶o tμng D©n téc häc lμ mét trong c¸c b¶o tμng rÊt thμnh c«ng bëi hiÖu
qu¶ vμ tÝnh ®a d¹ng cña c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc. G¾n víi néi dung cña phÇn cè
®Þnh, g¾n víi c¸c tr−ng bμy chuyªn ®Ò, c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc ®· ph¸t huy
tèi ®a hiÖu qu¶ gi¸o dôc. §iÒu ®ã t¹o ra ®−îc mét h×nh ¶nh rÊt n¨ng ®éng,
cuèn hót cho b¶o tμng. Nh−ng nã ®Æt ra vÊn ®Ò tiÕp nèi, duy tr× vμ n©ng cao
chÊt l−îng cho c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña B¶o tμng.
VÒ phÝa c¸c b¶o tμng kh¸c th× c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc lμ “m¶ng
trèng” trong ho¹t ®éng gi¸o dôc cña b¶o tμng ®ã. Cã nhiÒu nguyªn nh©n nh−
nguån nh©n lùc, tæ chøc, kinh phÝ… nh−ng nguyªn nh©n mang tÝnh quyÕt ®Þnh
nhÊt lμ thiÕu mét nguån tiÕp cËn vÒ mÆt lý luËn, thiÕu sù trang bÞ c¬ së khoa
5
häc, sù chia sÎ kinh nghiÖm thùc tiÔn vÒ x©y dùng vμ tæ chøc c¸c ch−¬ng tr×nh
gi¸o dôc trong b¶o tμng. §iÒu ®ã ®Æt ra yªu cÇu nghiªn cøu mét c¸ch tæng thÓ,
chuyªn s©u vÒ c¬ së khoa häc, quy tr×nh tæ chøc c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc
trong c¸c b¶o tμng.
Chóng t«i lùa chän c¸c ho¹t ®éng thùc tiÔn cña b¶o tμng D©n téc häc trong
x©y dùng c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc ®Ó nh»m hÖ thèng ho¸ c¸c c¬ së lý luËn
vμ kinh nghiÖm thùc tiÔn cho viÖc tæ chøc c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, nh»m hÖ
thèng ho¸ c¸c c¬ së lý luËn vμ kinh nghiÖm thùc tiÔn cho viÖc tæ chøc c¸c
ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc, kh«ng chØ ®¸p øng nhu cÇu n©ng cao chÊt l−îng cña
c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc t¹i b¶o tμng D©n téc häc mμ cßn trang bÞ nh÷ng
c«ng cô, b−íc ®Çu ®Ó c¸c b¶o tμng kh¸c gÇn gòi vÒ mÆt lo¹i h×nh, ®¸p øng c¸c
®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, ph¸t triÓn c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc trong b¶o tμng m×nh
t¹o nªn sù n¨ng ®éng, t¹o nªn søc sèng míi cho c¸c b¶o tμng, n©ng cao hiÖu
qu¶ cña c«ng t¸c gi¸o dôc.
V× vËy em chän ®Ò tμi “Ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc cña b¶o tμng D©n téc häc
(2005 -2008)” víi mong muèn ®ãng gãp mét phÇn nhá cña m×nh vμo sù
nghiÖp ph¸t triÓn cña B¶o tμng D©n téc häc ViÖt Nam nãi riªng vμ c¸c b¶o
tμng kh¸c nãi chung.
2. Môc ®Ých nghiªn cøu
Khóa luận được thực hiện, tập trung giải quyết các vấn đề cơ bản về thiết
kế, thực hiện và đánh giá các chương trình giáo dục trong bảo tμng Dân tộc
học Việt Nam. Mục đích cụ thể là:
- HÖ thèng ho¸ c¬ së lý luËn vÒ c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc.
- §Ò xuÊt quy tr×nh tæ chøc c¸c ch−¬ng tr×nh gi¸o dôc.
- Nªu ra ®−îc tÇm quan träng cña sù hîp t¸c gi÷a b¶o tμng - nhμ tr−êng
vμ x· héi.
- §−a ra mét sè nhËn xÐt vμ kiÕn nghÞ nh»m n¨ng cao chÊt l−îng gi¸o
dôc cña b¶o tμng.
