Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Tập đoàn Hóa chất Việt Nam: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế

LI M U

1. Tính cp thit ca  tài

Nm 2009 trong ngành hoá cht nhà nc ã ký quyt nh

thành lp Tp oàn Hoá cht Vit Nam da trên cơ s sp xp li

Tng Công ty Hoá cht Vit Nam. Vi qui mô ln và hot ng a

ngành ngh thì vic phi thit lp mt HTKSNB  mnh  h tr

 h tr cho công tác qun lý là mt tt yu khách quan nhm m

bo cho tp oàn t c các mc tiêu nh: bo v tài sn, m

bo  tin cy ca thông tin, m bo thc hin các qui nh  ra,

m bo hiu qu hot ng. Tuy nhiên tp oàn c thành lp

không phi do quá trình tích t vn và phát trin qui mô dn tr

thành tp oàn nh các nc trên th gii nên trong quá trình hot

ng còn rt nhiu hn ch nh: vn còn da vào bao cp, c

quyn, kinh doanh t hiu qu thp cha tơng xng vi nhng li

th và s u t ca nhà nc, u t ra ngoài ngành kém hiu qu.

Cha tách bch c vai vai trò ch s hu vi chc nng qun lý

nhà nc. S tích t, tp trung vn và kim soát vn còn nhiu hn

ch. Mt s v trí qun lý ch cht c b nhim vì lý do chính tr

mà không da trên nng lc qun tr kinh doanh. H thng thông tin

tim n nhiu hn ch không thc s hu dng cho quá trình ra

quyt nh. Rt ít các ơn v thuc tp oàn có c nhng chính

sách và th tc KSNB riêng phù hp vi thc tin ca ơn v. Hơn

na mt trong by ni dung ch yu theo ch trơng tái cơ cu Tp

oàn giai on t nm 2012 n nm 2015 ca Th tng Chính

ph thì là phi tng c!ng công tác KSNB ti Tp oàn. Xut phát

t nhng lý do trên, hoàn thin h thng KSNB ti Tp oàn Hóa

cht Vit Nam tr thành vn  có tính cp bách trong qun lý, có ý

ngh"a c v lý lun và thc tin trong giai on hin nay. Nhn thc

c tm quan tr#ng ca vn  này, Tác gi ã la ch#n $ tài:

"Hoàn thin h thng kim soát ni b ti Tp oàn Hóa cht

Vit Nam" làm  tài Lun án tin s" ca mình.

2. Tng quan các nghiên cu v h thng kim soát ni b

Cho n nay, ã có rt nhiu nhà khoa h#c nghiên cu HTKSNB

trên nhng khía cnh và l"nh vc khác nhau:

+ Các lý lun v h thng KSNB trên th gii và ti Vit Nam ã

phát trin tp trung làm rõ các khái nim v h thng KSNB, vai trò ca

h thng KSNB trong doanh nghip, các tiêu chí và công c  ánh giá

h thng KSNB, các b phn cu thành ca h thng KSNB.

+ Ti Vit Nam nghiên cu ng dng h thng KSNB trong mt

ơn v c th  các ngành, các l"nh vc c%ng c nhiu tác gi quan

tâm  các lun vn cao h#c c th: trong hot ng tín dng ngân

hàng, trong các doanh nghip v a.

+ Trong th!i gian gn ây ã có mt s nghiên cu thuc Lun án

tin s" v h thng KSNB nhng không phi trong mt doanh nghip

c th mà phm vi nghiên cu rng hơn trong mt ngành, mt tng

công ty, B quc phòng

+ T chc hot ng kinh doanh di mô hình tp oàn còn là

vn  mi m&, trong quá trình hot ng hơn 10 nm qua còn bc l

khá nhiu m't hn ch. Tuy nhiên cha có nghiên cu nào  cp n

kim soát ni b ti Tp oàn c%ng nh xây dng nó tr thành h

thng. C%ng cha có công trình nghiên cu nào v “Hoàn thin h

thng kim soát ni b ti Tp oàn Hoá cht Vit Nam”

3. Mc tiêu và câu hi nghiên cu ca Lun án

Nghiên cu này c thc hin nhm phát trin lý lun v

HTKSNB trong Tp oàn kinh t. T ó ánh giá thc trng HTKSNB

ti Tp oàn Hoá cht Vit Nam   xut phơng hng và gii pháp

hoàn thin HTKSNB phù hp vi 'c thù hot ng ca Tp oàn.

Câu hi nghiên cu: $ t c mc tiêu nghiên cu trên, các

câu h(i nghiên cu c a ra tơng xng (khung nghiên cu)

4. i tưng và phm vi nghiên cu ca Lun án

Lun án tp trung nghiên cu HTKSNB ti Tp oàn Hoá cht

Vit Nam (công ty m) và các công ty thành viên)

5. Phương pháp nghiên cu ca Lun án

- Phng pháp lun duy vt bin chng, duy vt lch s ca ch

ngh"a Mác Lê Nin vào nghiên cu xã hi h#c. Lun án s* dng

phơng pháp khái quát hoá, tng hp và phân tích nhng nguyên lý

cơ bn v h thng KSNB qua các giáo trình, tài liu.

- Phng pháp iu tra, quan sát, phng vn: Tác gi ã thc hin

thit k bng câu h(i  iu tra kt hp vi ph(ng vn sâu

- Phng pháp x lý d liu: t kt qu iu tra, quan sát và

ph(ng vn sâu tác gi ã tng hp thành 14 bng  t ó mô t,

ánh giá, phân tích, tng hp, so sánh

- Ngun d liu s dng: Tác gi s* dng ngu+n d liu th cp

và sơ cp

6. Nhng óng góp mi ca Lun án

- V lý lun: xây dng mô hình t chc HTKSNB làm khung lý

thuyt nghiên cu HTKSNB ti Tp oàn Hoá cht Vit Nam. $ cp

nhng 'c im v t chc hot ng, 'c im v vn ca Tp oàn

chi phi n vic thit k và vn hành HTKSNB ti Tp oàn. Thông

qua thc trng t chc HTKSNB ca các Tp oàn kinh t trên th

gii nh : M,, Trung Quc, Nht Bn, Hàn Quc. Lun án ã nêu

ra mt s bài h#c kinh nghim mà Vit Nam.

- V thc tin: trên cơ s iu tra, phân tích ánh giá thc trng,

Lun án  xut nhóm các gii pháp hoàn thin HTKSNB ti Tp

oàn Hoá cht Vit Nam

7. Khung nghiên cu và kt cu ca  tài

Sơ  1.1. Khung nghiên cu ca Lun án

Tr li câu hi nghiên cu th 1:

$'c im ca Tp oàn kinh t vi

vic thit k và vn hành HTKSNB

Tp oàn? Các yu t cu thành

HTKSNB Tp oàn? Kinh nghim

quc t v HTKSNB ca các Tp

oàn ti mt s nc t ó rút ra bài

h#c kinh nghim cho Vit Nam?

Tr li câu hi nghiên cu th 2:

Thc trng vic thit k và vn

hành HTKSNB ti Tp oàn Hoá

cht Vit Nam?

Chương 3

Phơng hng và gii pháp

hoàn thin h thng kim soát

ni b ti Tp oàn Hóa cht

Vit Nam.

Tr li câu hi nghiên cu th 3:

Nhóm gii pháp nào cn c a ra

nhm hoàn thin HTKSNB ti Tp

oàn Hoá cht Vit Nam áp ng

c các mc tiêu ca Tp oàn?

Chương 2

Thc trng h thng kim soát

ni b ti Tp oàn Hóa cht

Vit Nam

Chương 1

Lý lun chung v h thng kim

soát ni b và h thng kim soát

ni b trong các tp oàn kinh t

CHƠNG 1: LÝ LUN CHUNG V H THNG KI M SOÁT

N!I B! VÀ H THNG KI M SOÁT N!I B! TRONG CÁC

TP OÀN KINH T"

1.1 Khái quát v kim soát và kim soát ni b trong qu#n lý.

1.1.1 Kim soát trong qun lý

Kim soát có liên quan mt thit vi qun lý, nó có vai trò quan

tr#ng trong vic ra quyt nh ca nhà qun lý, nó là mt trong nm

chc nng ca qun lý bao g+m: Xác nh mc tiêu và lp k hoch,

t chc thc hin, phi hp, kim soát. Thông qua kim soát nhà

qun lý nhìn nhn c nhng thiu sót trong h thng t chc  

ra các bin pháp iu ch-nh kp th!i. Khi có kim soát nhà qun lý s.

có y  thông tin  ra quyt nh thích hp nhm thích ng vi

môi tr!ng, t c mc tiêu  ra.

1.1.2 Các loi kim soát

Phân theo mc tiêu kim soát có: kim soát ngn ng a, kim soát

phát hin và kim soát iu ch-nh; Phân theo phm vi kim soát phân

thành: kim soát ni b và kim soát bên ngoài; Phân theo ni dung

kim soát phân thành: kim soát t chc và kim soát k toán; Phân theo

ch th qun lý phân thành: kim soát trc tip và kim soát gián tip.

1.1.3 Kim soát ni b

Cơ cu kim soát ni b ca COSO có th c khái quát bng sơ +

sau “Kim soát ni b là quá trình do ng!i qun lý, hi +ng qun tr

và các nhân viên ca ơn v chi phi, nó c thit lp  cung cp mt

s m bo hp lý nhm thc hin các mc tiêu: $m bo s tin cy ca

ca báo cáo tài chính; $m bo s tuân th các qui nh và lut l; $m

bo các hot ng c thc hin hiu qu [111,tr 186]

Sơ  1.3: Cơ cu kim soát ni b theo COSO

1.2 H thng kim soát ni b trong doanh nghip

1.2.1 Bn cht ca h thng kim soát ni b

Theo Liên oàn K toán quc t (IFAC), ã a ra nh ngh"a:

“H thng kim soát ni b là mt h thng chính sách, th tc c

thit lp nhm t c bn mc tiêu: bo v tài sn ca ơn v; bo

m  tin cy ca các thông tin; bo m vic thc hin các ch 

pháp lý; bo m hiu qu hot ng [72,82]. Vi nh ngh"a này ã

 cp tơng i y  các khía cnh ca HTKSNB và nhn mnh

n các mc tiêu m bo hiu qu hot ng trên cơ s tuân th

pháp lut và m bo  tin cy ca thông tin và  an toàn ca tài

sn. Khái nim này c%ng trùng vi quan im ca Alvin A.rens. Nó

có tính khái quát hoá cao và có th s* dng làm nghiên cu

HTKSNB trong các l"nh vc khác nhau. Khái nim này phù hp vi

bn cht ngh"a ca t “h thng” theo $i t Ting Vit là mt th

KSNB

$m bo s tin

cy ca ca báo

cáo tài chính

$m bo s tuân

th các qui nh

và lut l

$m bo các

hot ng c

thc hin hiu



Môi

tr!ng

kim

soát

$ánh

giá ri

Hot

ng

kim

soát

Thông

tin và

truyn

thông

Giám

sát

thng nht, bao g+m nhng t tng, nguyên tc, qui tc liên kt vi

nhau mt cách ch't ch.. Khái nim này c%ng c Tác gi ng dng

nhm nghiên cu HTKSNB ti Tp oàn Hoá cht Vit Nam.

1.2.2 Các yu t cu thành h thng kim soát ni b

Vi cách tip cn ca  tài ó là “h thng” KSNB nhm to lên

mt th thng nht các yu t cùng loi, cùng chc nng, có mi liên

h ch't ch. vi nhau, Tác gi ã la ch#n quan im theo Liên oàn

K toán quc t IFAC làm nh hng cho vic xác nh xác yu t

cu thành h thng KSNB ti các tp oàn kinh t nói chung và ti

Tp oàn Hoá cht Vit Nam, theo ó các yu t cu thành bao g+m:

môi trng kim soát, h thng thông tin (trong ó có h thng k

toán) và th tc kim soát. Mô hình t chc h thng kim soát ni

b c khái quát ti sơ + di ây

Sơ  1.4: Mô hình t chc h thng kim soát ni b

H thng

KSNB

Môi trư$ng kim soát

- $'c thù qun lý

- Cơ cu t chc

- Chính sách nhân s

- Công tác k hoch

- U/ ban kim soát

- B phn kim toán

ni b

- Môi tr!ng KS bên

ngoài

H thng thông tin

- H thng chng t

- H thng tài khon

- H thng s sách

- H thng báo cáo

Th tc kim

soát

- Phân công phân

nhim

- Bt kiêm nhim

- U/ quyn và phê

chun

Bo v tài sn

ca ơn v

$m bo  tin cy

ca thông tin

$m bo vic thc

hin ch  pháp lý

Bo m hiu

qu hot ng

Chính sách

kim soát

Th tc

kim soát

1.3 H thng kim soát ni b trong các tp oàn kinh t

1.3.1 Khái quát chung v tp oàn kinh t

1.3.1.1 Khái nim và vai trò ca tp oàn kinh t

T các khái nim khác nhau, theo quan im ca Tác gi có th

a ra mt khái nim v tp oàn kinh t nh sau: Tp oàn kinh t

là mt tp hp các ch th kinh t trong ó có công ty m và các

doanh nghip (n v) thành viên có t cách pháp nhân, có mi quan

h s hu hoc liên kt gn bó lâu dài v li ích kinh t, công ngh,

th trng, các dch v khác và chin lc kinh doanh hot ng

trong nhiu ngành, lnh vc khác nhau nhm tng cng tích t, tp

trung, tng kh nng cnh tranh và ti a hoá li ích.

Vai trò ca các tp oàn kinh t là rt l n c th hin: Tp

oàn cho phép huy ng c các ngu+n lc vt cht, lao ng và vn

trong xã hi; Liên kt bo v sn xut trong nc, m rng cng c

phát trin trên th tr!ng th gii; Khc phc kh nng hn ch vn

ca công ty cá bit; $y mnh nghiên cu, trin khai ng dng khoa

h#c công ngh mi; Nhng thông tin và kinh nghim s. c truyn

ti rng rãi to cơ hi cho nhng thành viên h#c h(i; Tng c!ng

hiu qu kinh t.

1.3.1.2. Phân loi tp oàn kinh t

Theo phng thc hình thành có: Liên kt ngang, liên kt d#c,

liên kt hn hp; Theo hình thc s hu chia thành: Tp oàn t

nhân, Tp oàn Nhà Nc, Tp oàn a s hu; Theo bn cht liên

kt: Liên kt mm, Liên kt cng; Theo tính cht chuyên môn hóa:

Tp oàn chuyên ngành h)p, Tp oàn kinh doanh tng hp a

ngành; Theo phm vi hot ng: Tp oàn quc gia, Tp oàn

xuyên quc gia

1.3.2 c im ca Tp oàn kinh t nh hưng n vic thit k

và vn hành ca h thng kim soát ni b ti Tp oàn

1.3.2.1 $'c im t chc và hot ng tp oàn vi thit k và vn

hành HTKSNB

- V a v pháp lý, tp oàn kinh t không có t cách pháp nhân

mà ch- là t! hp các công ty có t cách pháp nhân

- C cu t! chc tp oàn, a dng, không có khuôn mu thng

nht. Tuy nhiên các tp oàn u có 'c im chung v cơ cu t

chc qun lý là thc hin qun lý theo mô hình a khi trong ó có

mt doanh nghip gi mt vai trò tr ct.

- V qui mô và phm vi hot ng, hu ht các tp oàn u có qui

mô ln và phm vi hot ng rt rng

- V quan h liên kt và qun lý vn, s liên kt ch yu trong tp

oàn là thông qua quan h v u t vn.

- V ngành ngh, lnh vc kinh doanh, các tp oàn hot ng a

ngành, a l"nh vc  phân tán ri ro

- V ch  s hu, các tp oàn có tính cht a ch  s hu,

Công ty m) và các công ty con

1.3.2.2 $'c im v vn trong tp oàn kinh t vi thit k và vn

hành HTKSNB

- S hu vn trong tp oàn là rt a dng

- Trong tp oàn kinh t quyn s hu và quyn iu hành vn có

s tách bit nht nh.

- Vn công khai, minh bch, iu ch-nh cơ cu vn

- Vn chu s iu tit ca cơ ch qun lý tài chính

- Vn trong tp oàn hàm cha ri ro rt cao

1.3.3 Phân bit h thng kim soát ni b ti tp oàn kinh t vi

doanh nghip ơn l

- Phân bit Tp oàn kinh t vi doanh nghip ơn l&

- Phân bit kim soát ni b tp oàn kinh t vi doanh nghip

ơn l&

1.4 Kinh nghim v h thng kim soát ni b ti mt s Tp

oàn kinh t trên th gii

1.4.1 Khái quát chung v h thng KSNB ti mt s tp oàn kinh

t trên th gii

Ti M%, Cơ cu t chc ca các tp oàn ti M, g+m: công ty m)

thành lp mt H$QT, H$QT có quyn nhân danh công ty  quyt

nh m#i vn  liên quan n vic xác nh và thc hin mc tiêu,

nhim v và quyn li ca công ty. H$QT có cơ cu g+m thành viên

trong ni b và các thành viên c lp. H$QT th!ng thành lp mt

s ban do các thành viên H$QT ph trách bao g+m: U/ Ban tài

chính, U/ Ban t chc, U/ Ban kim toán. S kim soát ca các tp

oàn ti M, tp trung vào ba l"nh vc: Kim soát chi phí, kim soát vn

và kim soát vay n.

Ti Trung Quc, các tp oàn, công ty m) v a thc hin chc

nng qun lý vn, v a trc tip sn xut kinh doanh. Công ty m) trc

tip c* i din ca công ty vào b máy qun lý ca doanh nghip

thành viên tơng ng vi quyn chi phi, quyn iu phi. Kim toán

ni b là mt yu t quan tr#ng trong h thng giám sát tài chính ca

tp oàn. Tuy nhiên  nó phát huy hiu qu thì cn phi phân nh rõ

mi quan h và trách nhim ca b phn này vi BKS.

Ti Nht B#n, cơ cu t chc ti các tp oàn, công ty m) và các

công ty con có mi liên kt khá mt thit, trao i, thông tin, chin

lc, k hoch kinh doanh thông qua H$QT. Chính sách nhân s ti

tp oàn áp dng phơng thc qun lý “ch  làm vic sut !i” ã

to cho m#i ng!i trong tp oàn phi phn u ht mình cho s sinh

t+n và phát trin ca tp oàn.

Ti Hàn Quc, Ch tch tp oàn chu trách nhim tơng ơng

thành viên H$QT. Trong mi mt tp oàn u có vn phòng tp

oàn có chc nng lp k hoch, xây dng chin lc, iu phi hot

ng chung do ch tch tp oàn trc tip iu hành nhng vn phòng

này không phi là mt pháp nhân c lp. Trong h thng kim soát

ni b có 0y ban Kim toán có trách nhim báo cáo vi H$QT và

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại tập đoàn Hóa chất Việt Nam

Chủ đề:

Tài liệu liên quan

Tài liêu mới

AI tóm tắt

Giới thiệu tài liệu

Đối tượng sử dụng

Từ khoá chính

Nội dung tóm tắt

Hỗ trợ

Phương thức thanh toán

Theo dõi chúng tôi