intTypePromotion=1

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế Lâm nghiệp: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa

Chia sẻ: Tathimu Tathimu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
68
lượt xem
15
download

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế Lâm nghiệp: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án "Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa" với mục tiêu nghiên cứu xây dựng được cơ sở khoa học cho phục hồi rừng sau canh tác nương rẫy nhằm đề xuất các giải pháp cho phát triển rừng bền vững ở huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế Lâm nghiệp: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO<br /> Ƣ<br /> <br /> BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT<br /> ỌC<br /> <br /> LÊ HỒNG SINH<br /> <br /> NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC CHO VI C PHỤC HỒI<br /> RỪ<br /> <br /> SAU ƢƠ<br /> <br /> ẪY T I HUY<br /> THANH HÓA<br /> <br /> Ƣ NG LÁT, TỈNH<br /> <br /> TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾ SĨ<br /> <br /> Chuyên ngành: iều tra và Quy hoạch rừng<br /> Mã số: 62 62 02 08<br /> <br /> Hà Nội – 2017<br /> <br /> P<br /> <br /> Luận án được hoàn thành tại: Trường Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam<br /> <br /> Người hướng dẫn khoa học:<br /> GS.TS. Vũ Tiến Hinh – Hội Khoa học Lâm Nghiệp Việt Nam<br /> <br /> Phản biện 1: …………………………………………………………<br /> ………………………………………………………………………………<br /> Phản biện 2: …………………………………………………………<br /> ………………………………………………………………………………<br /> Phản biện 3: …………………………………………………………<br /> ………………………………………………………………………………<br /> <br /> Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Trường:<br /> - Thời gian: 08 giờ 30 phút, ngày …… tháng …… năm 2017<br /> - Địa điểm: Trường Đại học Lâm Nghiệp Việt Nam<br /> <br /> Có thể tìm hiểu luận án tại:<br /> - Thư Viện Quốc gia Việt Nam<br /> - Thư Viện Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam<br /> <br /> 1<br /> <br /> Ở ẦU<br /> Ở nước ta, canh tác nương rẫy (CTNR) thường xuyên luân canh, mở rộng diện tích mới<br /> là nguyên nhân trực tiếp làm mất rừng. Theo báo cáo của Ban chỉ đạo Trung ương về các<br /> vấn đề cấp bách trong bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng, đốt nương làm rẫy là<br /> nguyên nhân gây ra 60- 70% số vụ cháy rừng và khoảng 60% tổng diện tích rừng bị chặt<br /> phá trái phép hàng năm.<br /> Mường Lát là một huyện biên giới thuộc vùng sâu, vùng xa của tỉnh Thanh Hóa với<br /> diện tích rừng phục hồi gần 6,5 nghìn ha, chiếm khoảng 7,9% tổng diện tích rừng toàn<br /> huyện. Do điều kiện kinh tế khó khăn dẫn đến tình trạng chặt phá rừng để làm nương rẫy<br /> diễn ra khá phổ biến, đã làm cho diện tích rừng bị giảm sút, đất đai bị thoái hóa, xói mòn,<br /> rửa trôi, diện tích đất trống đồi núi trọc ngày càng tăng (đất trống gần 20,3 nghìn ha, trong<br /> đó nương rẫy lâm nghiệp hơn 9,2 nghìn ha). Quá trình phục hồi rừng ở đây đang phải đối<br /> mặt với nhiều thách thức, vừa có khả năng tiếp tục tăng thêm rừng, vừa có khả năng rừng<br /> tiếp tục bị suy thoái và mất rừng. Điều đó cho thấy những nỗ lực phục hồi và phát triển rừng<br /> chưa được phát huy có hiệu quả.<br /> Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng trên là do chưa có giải pháp đồng bộ cho hoạt<br /> động phục hồi và phát triển rừng bền vững như: chưa xác định được tiêu chuẩn phân loại<br /> đối tượng cần tác động; chưa xây dựng được hệ thống biện pháp kỹ thuật hoàn chỉnh cho<br /> hoạt động phục hồi và phát triển rừng; chưa xác định được tập đoàn cây phù hợp hoặc mô<br /> hình phục hồi rừng bền vững nhằm phát huy tiềm lực kinh tế và sinh thái cao của rừng<br /> khoanh nuôi; thiếu sự hỗ trợ cần thiết để đưa quy trình kỹ thuật vào thực tiễn kinh doanh rừng.<br /> Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả nghiên cứu thực hiện đề tài: “Nghiên cứu cơ sở<br /> khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa”<br /> là rất cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn.<br /> 2. ục tiêu nghiên cứu<br /> 2.1. Mục tiêu chung: Xây dựng được cơ sở khoa học cho phục hồi rừng sau CTNR nhằm đề<br /> xuất các giải pháp cho phát triển rừng bền vững ở huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.<br /> 2.2. Mục tiêu cụ thể<br /> - Đánh giá được thực trạng CTNR và động thái cấu trúc rừng phục hồi sau CTNR;<br /> - Đề xuất được các giải pháp cho phát triển rừng bền vững tại khu vực nghiên cứu.<br /> 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án<br /> 3.1. Ý nghĩa khoa học: Luận án đã xây dựng được một số cơ sở khoa học cho việc đề xuất<br /> các giải pháp phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.<br /> 3.2. Ý nghĩa thực tiễn: Luận án đề xuất được một số giải pháp có giá trị tham khảo để phục<br /> hồi rừng thứ sinh sau CTNR cho huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.<br /> 4. ối tƣợng và phạm vi nghiên cứu<br /> 4.1. Đối tượng nghiên cứu: Diện tích nương rẫy bỏ hóa và các trạng thái rừng phục hồi sau<br /> CTNR tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.<br /> 4.2. Phạm vi, giới hạn nghiên cứu<br /> - Về phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu tại 3 xã, gồm: Trung Lý, Quang Chiểu và<br /> Pù Nhi của huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hoá.<br /> - Về giới hạn nghiên cứu<br /> + Đề tài chỉ nghiên cứu một số cơ sở khoa học cho phục hồi rừng sau CTNR tại huyện<br /> Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa. Cơ sở khoa học cho khoanh nuôi phục hồi rừng sau nương rẫy<br /> bao gồm cơ sở kỹ thuật và kinh tế. Tuy nhiên, trong luận án này tác giả chủ yếu nghiên cứu<br /> về cơ sở kỹ thuật.<br /> <br /> 2<br /> <br /> + Đối tượng cần khảo sát nghiên cứu là thời gian bỏ hóa và phục hồi rừng sau CTNR từ<br /> 1 đến 18 năm và chia làm 6 cấp.<br /> 5. hững đóng góp mới của luận án<br /> * Về mặt học thuật: Bổ sung tài liệu phục vụ công tác nghiên cứu và giảng dạy ở bậc<br /> đại học và sau đại học thuộc lĩnh vực lâm nghiệp.<br /> * Về mặt lý luận: Bổ sung lý luận trong nghiên cứu về động thái cấu trúc rừng, phục hồi<br /> rừng, đặc biệt là đối tượng rừng phục hồi sau CTNR; đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho<br /> việc đề xuất các giải pháp phát triển rừng bền vững ở huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa.<br /> * hững luận điểm mới rút ra từ kết quả nghiên cứu của luận án<br /> - Đóng góp được một số cơ sở khoa học về động thái cấu trúc cho rừng sau nương rẫy<br /> tại khu vực nghiên cứu.<br /> - Xây dựng được bảng tra các tiêu chí thành rừng sau nương rẫy tại khu vực nghiên cứu.<br /> Chƣơng 1:<br /> Ổ<br /> QUA VẤ<br /> Ề<br /> Ê CỨU<br /> 1.1. rên thế giới<br /> Đã có một số công trình nghiên cứu về thực trạng CTNR, tái sinh, phục hồi rừng và cấu<br /> trúc rừng của các tác giả, như: Về thực trạng CTNR: Katherine Warner (1991), FAO (1978),<br /> (1980), Naprakabob et al (1975), Saplaco (1981). Về tái sinh, diễn thế sau nương rẫy:<br /> A.Obrevin (1938), Richards P.W (1952), Lamprecht. H (1989), Ramakrishnan (1981, 1992).<br /> Phục hồi rừng: ITTO (2002). Về cơ sở sinh thái của cấu trúc rừng: Baur G.N (1976), ODum<br /> E.P (1971). Về mô tả hình thái cấu trúc rừng: Richards P.W (1952). Mô hình hóa một số chỉ<br /> tiêu cấu trúc rừng: Balley (1973), UNESCO (1973). Về phân loại đối tượng tác động và<br /> đề xuất giải pháp cho rừng phục hồi: Baur G.N (1976), Lamb D. and Gilmour Don.<br /> (2003), Liu Liu Wengoao, Liu Lun Hui, Zheng Zheng (1992), Gyenge J. et al (2009)…<br /> Tóm lại, trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về thực trạng CTNR, tái sinh,<br /> phục hồi rừng và cấu trúc rừng, kết quả nghiên cứu đã đem lại hiệu quả cao trong sản xuất<br /> kinh doanh rừng.<br /> 1.2. Ở Việt am<br /> Trong những năm gần đây, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về hoạt động CNTR của đồng<br /> bào dân tộc sinh sống ở vùng núi caođiển hình như: Đỗ Đình Sâm và cộng sự (2000), điều tra,<br /> đánh giá thực trạng CTNR các tỉnh Tây Nguyên. Lê Đồng Tấn và cộng sự (1995), nghiên<br /> cứu thảm thực vật tái sinh trên đất sau nương rẫy tại Sơn La.Lê Đồng Tấn và cộng sự<br /> (1997), nghiên cứu diễn thế thảm thực vật trên đất nương rẫy ở các vùng đồi núi Việt Nam.<br /> Võ Đại Hải và cộng sự (2003), nghiên cứu về CTNR và phục hồi rừng sau CTNR ở Việt Nam.<br /> Các tác giả đã phân tích khá sâu sắc về tập quán CTNR và các chính sách, giải pháp sử dụng<br /> hợp lý đất rừng.Nghiên cứu về động thái cấu trúc rừng phục hồi nói chung, cấu trúc rừng phục<br /> hồi sau nương rẫy nói riêng, như: Trần Ngũ Phương (1970), Thái Văn Trừng (1978), Đặng<br /> Kim Vui (2002), Lê Trọng Cúc và Phạm Hồng Ban (1996), (2000), Lâm Phúc Cố (1994),<br /> (1996), Lê Đồng Tấn (1993), (1999), (2003), Phạm Ngọc Thường (2001), Vũ Tiến Hinh và<br /> cộng sự (2006), Phạm Xuân Hoàn, Trương Quang Bích (2009), Lê Văn Mạnh (2013), Đặng<br /> Hữu Nghị (2013), Bùi Chính Nghĩa (2012), Nguyễn Thị Thu Hoàn (2015)...<br /> Qua nghiên cứu các tác giả đều cho rằng: CTNR ảnh hưởng đến môi trường, làm thoái hóa<br /> đất và là một trong những nguyên nhân chính gây mất rừng trong khu vực. Nhưng đôi khi lại là<br /> cứu cánh của người dân vùng núi khi họ không biết làm gì khác. Như vậy, các công trình<br /> nghiên cứu về phục hồi rừng trên thế giới cũng như ở Việt Nam nói trên là định hướng quan<br /> trọng cho nghiên cứu tiếp theo của đề tài luận án. Dựa vào các nội dung nghiên cứu của đề tài,<br /> qua tổng quan này một lần nữa khẳng định tính cấp thiết của đề tài luận án “Nghiên cứu cơ sở<br /> khoa học cho việc phục hồi rừng sau nương rẫy tại huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa”.<br /> <br /> 3<br /> <br /> Ộ DU<br /> 2.1. Nội dung nghiên cứu<br /> <br /> VÀ<br /> <br /> Chƣơng 2:<br /> ƢƠ<br /> Á<br /> <br /> Ê CỨU<br /> <br /> 2.1.1. Nghiên cứu thực trạng hoạt động canh tác nương nẫy ở huyện Mường Lát, tỉnh Thanh Hóa<br /> <br /> 2.1.2. Nghiên cứu đặc điểm địa hình và thổ nhưỡng theo thời gian bỏ hoá<br /> 2.1.3. Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của CTNR<br /> 2.1.4. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng phục hồi sau CTNR<br /> 2.1.5. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cho đối tượng rừng phục hồi sau CTNR<br /> 2.2. hƣơng pháp nghiên cứu<br /> 2.2.1. Quan điểm và phương pháp luận<br /> Phục hồi rừng là một quá trình liên tục, gồm nhiều giai đoạn, phục hồi lại thành phần<br /> chủ yếu của rừng là thảm thực vật cây gỗ; sự hình thành nên thảm cây gỗ này sẽ tạo điều<br /> kiện cho sự xuất hiện các thành phần khác của rừng. Để nghiên cứu quá trình diễn thế của<br /> rừng tự nhiên, người ta thường sử dụng các phương pháp khác nhau. Tuy nhiên, trong thực<br /> tế nghiên cứu, các tác giả thường áp dụng phương pháp có hiệu quả nhất là quan sát lâu dài<br /> các quá trình trong một ô định vị. Song, do điều kiện về thời gian nghiên cứu, đề tài đã sử<br /> dụng phương pháp bố trí hệ thống các OTC tạm thời với quan điểm “lấy không gian thay<br /> thế thời gian” để xác định mối liên hệ của các chỉ tiêu cụ thể, phản ánh đặc trưng cấu trúc ở<br /> từng giai đoạn phục hồi rừng với các nhân tố sinh thái và thời gian bỏ hóa. Ngoài thời gian<br /> bỏ hóa, các nhân tố sinh thái tương đối nhiều, vì thế, số lượng OTC tương ứng với từng giai<br /> đoạn bỏ hóa phải đủ lớn và càng đại diện cho nhiều nhân tố sinh thái và nhiều cấp của nhân<br /> tố sinh thái càng tốt. Tiếp theo là khái quát hóa thành các quy luật và so sánh sự khác biệt<br /> giữa các giai đoạn bỏ hóa.<br /> 2.2.2. Cách tiếp cận<br /> Đề tài sử dụng số liệu thực nghiệm được điều tra trên hệ thống các OTC tạm thời có<br /> điều kiện sinh thái và thời gian bỏ hóa khác nhau để phát hiện và phân tích các mối liên hệ<br /> giữa các chỉ tiêu, phản ánh đặc điểm cấu trúc với những nhân tố có ảnh hưởng chủ yếu.<br /> 2.2.3. Phương pháp nghiên cứu tài liệu thứ cấp<br /> Tác giả kế thừa các văn bản mang tính pháp lý, những tài liệu điều tra cơ bản, các công<br /> trình nghiên cứu khoa học của các cơ quan có thẩm quyền đã công bố có liên quan đến lĩnh<br /> vực nghiên cứu.<br /> 2.2.4. Phương pháp thu thập số liệu ngoại nghiệp<br /> a. Phương pháp chuyên gia<br /> Được thực hiện thông qua phỏng vấn cán bộ kỹ thuật của Hạt Kiểm lâm, Trưởng Bản và<br /> chủ nương rẫy để nắm bắt thông tin về hoạt độngCTNR tại khu vực nghiên cứu.<br /> b. Phương pháp thu thập số liệu trên hệ thống các OTC<br /> * Thiết kế hệ thống ô tiêu chuẩn: Căn cứ vào diện tích rừng phục hồi, diện tích nương<br /> rẫy đã bỏ hóa, lịch sử CTNR và tuổi của rừng phục hồi (số năm bỏ hóa) của 3 xã thông qua<br /> điều tra hiện trường ngoài thực địa và phỏng vấn cán bộ kỹ thuật của Hạt Kiểm lâm huyện<br /> Mường Lát và Trưởng Bản, chủ các nương rẫy đã bỏ hóa. Luận án thiết lập hệ thống các ô<br /> tiêu chuẩn (OTC) nghiên cứu. Để thuận lợi cho quá trình nghiên cứu và thu thập số liệu đại<br /> diện cho từng giai đoạn bỏ hóa, tác giả đã phân chia khoảng thời gian bỏ hóa ở mỗi giai<br /> đoạn cách nhau ba năm. Phương pháp phân chia này cũng được các tác giả: Phạm Ngọc<br /> Thường (2001); Võ Đại Hải và cộng sự (2009) và Bùi Chính Nghĩa (2012) áp dụng.<br /> Từ kết quả khảo sát hiện trường, tác giả xác định đối tượng nghiên cứu là nương rẫy đã<br /> bỏ hóa trong khoảng thời gian từ 1 đến 18 năm, chia thành 6 giai đoạn, mỗi giai đoạn cách<br /> nhau ba năm. Trong mỗi giai đoạn, tốc độ phục hồi rừng phụ thuộc chủ yếu vào các nhân tố<br /> sinh thái. Tuy vậy, rất khó dựa vào tiêu chí phù hợp nào đó để tính số lượng OTC cần thiết<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2