B
G
IÁ
O
DC VÀ ĐÀ
O
T
O
B
VĂN
H
ÓA,
T
H
T
H
A
O
VÀ DU
L
C
H
VIN VĂN HÓA, NGHỆ
THU
T, TH
Ể THAO VÀ DU LỊCH VIT NAM
Nguyễn Minh Kiên
NGH
THU
ẬT TRANG TRÍ
NHÀ THỜ CHÍNH TÒA PHÁT DIỆ
M
Ngành: Lý luận và lịch s
m
thu
t
Mã ngành
: 9210101
TÓM TẮ
T LU
ẬN ÁN TIẾN SĨ
LÝ LUẬN VÀ LỊCH S M THU
T
Hà Nộ
i - n
ăm 2025
Công trình được hoàn thành tạ
i:
Vin Văn hóa, Nghệ thut, Thể thao và Du lịch Vit Nam
B
Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Ngườ
i h
ướng dn khoa hc : PGS. TS. Nguyn Văn Cương
Ph
n bin 1:
Ph
n bin 2:
Ph
n bin 3:
L
un án s đượ
c
bo v
t
rư
c
H
i
đng đánh g
i
á
l
un án
c
p V
i
n hp
t
i
Vin Văn hóa, Nghệ thut, Thể thao và Du lịch Vit Nam
S 32 phố Hào Nam, phường Ô Chợ D
a, qu
n Đống Đa, Tp.Hà Nộ
i
Vào lúc giờ ngày tháng nă
m 2025
Có thể tìm hiểu luận án tạ
i th
ư
vi
n:
- Thư
vi
n Qu
c gia Vi
t Nam;
- Thư
vi
n Vi
n Văn hóa, Nghệ thu
t, Th
ể thao và Du lị
ch Vi
t Nam.
1
M
ĐẦU
1. Lý do lựa chn đề tài
Trong
dòng
ch
y
l
ch
s ngh
thu
t
Vi
t
Nam,
các
công
trình
ki
ến
trúc
giáo
luôn
gi
v
trí
đặ
c
bi
t,
không
ch
bi
u
t
ượng
tín
ngưỡng
còn
nơ
i
h
i
t
nhng
giá
tr
ngh
thu
t
đặ
c
s
c
c
a
t
ng
th
i
k.
Trong
s đó,
n
th
chính
tòa
Phát
Di
m
(NTCTPD)
t
a
l
c
t
i
Phát
Di
m
,
t
nh
Ninh
Bình
,
di
tích
ki
ến
trúc
ngh
thu
t
mang
du n đậ
m
nét
s
giao
thoa
văn
hóa
gi
a
Phương Đông
Phương
Tây
.
NTCTPD
công
trình
đặ
c
s
c
v ngh
thu
t
trang
trí
(NTTT),
đạ
i di
n cho th
i k
l
ch s đầ
y bi
ến động.
NTCTPD
đượ
c
linh
m
c
Tr
n
L
c
(còn
g
i
C
Sáu)
xây
dng
vào
cu
i
th
ế k
XIX,
công
trình
minh
ch
ng
cho
quá
trình
bn đị
a
hóa
ki
ến
trúc
Công
giáo
trong
không
gian
văn
hóa
truy
n
th
ng.
NTTT
không
đơn
thu
n
s
sao
chép
các
típ
trang
trí
Phương
Tây
m
t
quá
trình
ti
ếp
thu
ch
n
l
c,
kế
t
hp
hài
hòa
gi
a
các
yếu
t
như
ch
m
kh
c
g, đá,
các
h
a
ti
ế
t
hoa
văn
truy
n
th
ng Vi
t
Nam
như
rng
,
phượng,
sen,
tùng,
cúc,
trúc,
mai
,
v.v.
song
t
n v
i
bi
u
t
ượng
c
ủa Công giáo như thánh giá, thiên thần, v.v.
K
h
á
c
v
i
h
u
h
ế
t
c
á
c
k
i
ế
n
t
r
ú
c
n
h
à
t
h
đ
c
t
r
ư
n
g
p
h
o
n
g
c
á
c
h
G
o
t
h
i
q
u
e
,
B
a
r
o
q
u
e
,
R
o
m
a
n
e
s
q
u
e
,
N
T
C
T
P
D
x
â
y
d
n
g
h
o
à
n
t
o
à
n
b
n
g
v
t
l
i
u
v
à
k
t
h
u
t
t
r
u
y
n
t
h
n
g
V
i
t
N
a
m
n
h
ư
g
,
đ
t
n
u
n
g
,
m
a
n
g
đ
m
d
u
n
đ
ì
n
h
,
c
h
ù
a
t
r
u
y
n
t
h
n
g
v
i
c
á
c
h
a
t
i
ế
t
r
n
g
,
p
h
ư
n
g
,
h
o
a
s
e
n
,
v
.
v
.
đ
ư
n
g
n
é
t
c
h
m
k
h
c
t
i
n
h
x
o
.
S
k
ế
t
h
p
t
à
i
t
ì
n
h
g
i
a
y
ế
u
t
t
r
a
n
g
t
r
í
P
h
ư
ơ
n
g
T
â
y
v
i
n
é
t
đ
c
t
r
ư
n
g
n
g
h
t
h
u
t
P
h
ư
ơ
n
g
Đ
ô
n
g
t
o
n
ê
n
t
n
g
t
h
h
à
i
h
ò
a
,
đ
c
đ
á
o
,
l
à
d
i
s
n
v
ă
n
h
ó
a
n
g
h
t
h
u
t
m
a
n
g
t
í
n
h
b
i
u
t
ư
n
g
,
k
h
ô
n
g
c
h
đ
i
v
i
c
n
g
đ
n
g
C
ô
n
g
g
i
á
o
m
à
c
ò
n
đ
i
v
i
d
i
s
n
k
i
ế
n
t
r
ú
c
V
i
t
N
a
m
.
Đ
á
n
t
r
a
n
g
t
r
í
,
h
o
a
v
ă
n
t
r
a
n
g
t
r
í
t
i
ế
p
b
i
ế
n
n
g
h
t
h
u
t
t
r
u
y
n
t
h
n
g
t
h
h
i
n
n
i
d
u
n
g
đ
c
t
r
ư
n
g
c
a
v
ă
n
h
ó
a
C
ô
n
g
g
i
á
o
t
o
n
ê
n
l
o
i
h
ì
n
h
n
g
h
t
h
u
t
p
h
á
i
s
i
n
h
đ
a
t
n
g
ý
n
g
h
ĩ
a
.
S
k
h
á
c
b
i
t
t
ư
n
g
c
h
n
g
k
h
ô
n
g
t
h
h
ò
a
đ
n
g
v
t
í
n
n
g
ư
n
g
,
v
ă
n
h
ó
a
v
à
k
t
h
u
t
x
â
y
2
d
n
g
l
i
h
i
t
k
d
i
u
t
i
N
T
C
T
P
D
.
M
c
d
ù
v
y
,
c
á
c
n
g
h
i
ê
n
c
u
c
h
u
y
ê
n
s
â
u
v
N
T
T
T
N
T
C
T
P
D
k
h
á
í
t
,
c
h
y
ế
u
t
p
t
r
u
n
g
v
à
o
l
ĩ
n
h
v
c
k
i
ế
n
t
r
ú
c
h
o
c
l
c
h
s
,
c
h
ư
a
c
ó
n
h
i
u
t
à
i
l
i
u
g
i
i
t
h
í
c
h
ý
n
g
h
ĩ
a
h
i
n
t
ư
n
g
v
ă
n
h
ó
a
n
g
h
t
h
u
t
đ
c
đ
á
o
.
V
ì
v
y
,
n
g
h
i
ê
n
c
u
N
T
T
T
t
i
N
T
C
T
P
D
s
g
ó
p
p
h
n
b
s
u
n
g
v
à
o
k
h
o
n
g
t
r
n
g
t
r
o
n
g
n
g
h
i
ê
n
c
u
m
t
h
u
t
V
i
t
N
a
m
.
T
c
ơ s
lu
n
th
c
ti
n
trên,
nghiên
c
u
sinh
(NCS)
l
a
ch
n đề
tài
Ngh
thu
t
trang
trí
nhà
th
C
hính
tòa
Phát
Dim
,
khng
định đặ
c
tr
ưng
giá
tr
ngh
thu
t
NTTT
NTCTPD.
Nghiên
c
u v
NTCTPD
s
làm
hơn nhng
bi
ến đổ
i
m
nh
m
văn
hóa
Vi
t
Nam
thông
qua
hình
th
c
bi
u
hi
n ngh
thu
t,
ti
ếp
c
n dướ
i
góc
nhìn
NTTT.
Trong
b
i
c
nh
toàn
c
u
hóa
hi
n đạ
i
hóa,
bo
t
n
phát
huy giá trị
di s
n văn hóa truyề
n th
ống càng trở nên cấ
p thi
ế
t.
2. M
c
đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. M
c
đích nghiên cứu
Phân
t
í
c
h
và
h
t
hng
hó
a
c
á
c
yếu
t
t
rong
N
TTT
N
T
C
T
PD,
b
a
o
g
m
phù
đ
i
êu,
ho
a
văn,
c
h
t
li
u
và
k
t
hu
t
t
h
i
c
ông,
l
à
m
rõ
đ
c
t
rưng
N
TTT
t
rong
b
i
c
nh
g
i
a
o
l
ưu
ti
ếp b
i
ến văn
hó
a
g
i
a
Phương Đông
và
Phương
T
ây
t
i
N
T
C
T
PD.
Đánh
g
i
á
g
i
á
t
r
văn
hó
a
và
l
c
h
s
m
t
hu
t
c
a
N
TTT
N
T
C
T
PD,
t
đó
góp
phn
bo
t
n,
phá
t
huy
d
i
sn
m
t
hu
t
dân
t
c
t
rong
b
i
c
nh đương đ
i
.
2.2. Nhi
m v
ụ nghiên cứu
Lu
n
án
phân
tích,
đánh
giá
t
ng
quan
tình
hình
nghiên
c
u,
c
ơ s
lu
n,
khái
quát
s
tác
động
c
a
yếu
t
văn
hóa,
l
ch
s,
tôn
giáo,
ngh
thu
t
liên
quan
t
i
đề
tài,
hình
th
c
đồ
án
trang
trí
t
i
NTCTPD,
n
g
h
i
ê
n
c
u
n
i
d
u
n
g
v
à
h
ì
n
h
t
h
c
c
a
N
T
T
T
t
h
ô
n
g
q
u
a
đ
á
n
t
r
a
n
g
t
r
í
,
n
g
ô
n
n
g
,
t
h
p
h
á
p
t
o
h
ì
n
h
v
à
c
h
t
l
i
u
t
r
a
n
g
t
r
í
,
l
à
m
r
õ
đ
c
t
r
ư
n
g
g
i
a
o
l
ư
u
t
i
ế
p
b
i
ế
n
v
ă
n
h
ó
a
t
h
ô
n
g
q
u
a
p
h
ư
ơ
n
g
p
h
á
p
n
g
h
i
ê
n
c
u
k
h
o
s
á
t
v
à
đ
i
n
d
ã
.
3. Đố
i t
ượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đố
i t
ượng nghiên cứu
3
Đ
i
t
ư
n
g
n
g
h
i
ê
n
c
u
c
a
l
u
n
á
n
l
à
N
T
T
T
N
T
C
T
P
D
t
h
ô
n
g
q
u
a
c
á
c
đ
á
n
t
r
a
n
g
t
r
í
,
n
g
ô
n
n
g
,
t
h
p
h
á
p
t
o
h
ì
n
h
,
c
h
t
l
i
u
t
r
a
n
g
t
r
í
.
L
u
n
á
n
t
p
t
r
u
n
g
n
g
h
i
ê
n
c
u
v
à
l
à
m
r
õ
b
i
u
h
i
n
n
g
h
t
h
u
t
,
k
i
u
t
h
c
b
i
u
đ
t
v
à
đ
t
à
i
t
r
a
n
g
t
r
í
t
i
N
T
C
T
P
D
.
N
g
o
à
i
r
a
,
l
u
n
á
n
l
à
m
r
õ
đ
c
t
r
ư
n
g
t
i
ế
p
b
i
ế
n
v
ă
n
h
ó
a
t
á
c
đ
n
g
t
i
n
g
h
t
h
u
t
t
r
a
n
g
t
r
í
,
s
k
ế
t
t
h
a
v
à
c
á
c
h
t
â
n
t
n
g
h
t
h
u
t
t
r
u
y
n
t
h
n
g
t
o
n
ê
n
đ
c
t
r
ư
n
g
N
T
T
T
N
T
C
T
P
D
.
3.2. Ph
ạm vi nghiên cứu
P
hm
v
i
t
h
i
g
i
an:
Ngh
i
ên
c
u
c
h
yếu
t
p
t
rung
vào
g
i
a
i
đon
t
kh
i
xây
dng
nă
m
1875
đến
nă
m
1898,
kế
t
hp
kho
sá
t
h
i
n
t
rng
bo
t
n
và
t
h
a
y
đ
i
t
ính đến
t
h
i
đ
i
m
30
/
6
/
2025.
P
hm
v
i
k
hông
g
i
an:
ph
m
v
i
ngh
i
ên
c
u
l
à
N
T
C
T
PD
t
i
xã
Phá
t
D
i
m
,
t
nh
N
i
nh
B
ình,
t
rong
đó
t
p
t
rung
ngh
i
ên
c
u
ngh
t
hu
t
t
r
a
ng
t
rí
t
i
Phương đình, nhà
t
h
c
hính và nhà nguyn Kính
T
rá
i
T
i
m
Đ
c
M.
Ph
m
vi
đố
i
t
ượng: đố
i
t
ượng
nghiên
c
u
hình
th
c
trang
trí
t
i
nhà
nguyn
Kính
Trái
Tim
Đứ
c
M,
nhà
th
chính
Phương đình.
Đây
ba
công
trình
th
hi
n
tính
h
th
ng
trong
hình
th
c
NTTT
t
th
i
đ
i
ểm xây dự
ng t
i th
i
đ
i
m k
ết thúc.
4. Câu hỏ
i va
gia
 thuyêt nghiên cưu
Để
gi
i
quyế
t
các
vn đề, n
i
dung
nghiên
c
u
c
a
lu
n
án,
NCS
đưa ra ba câu hỏi cùng ba giả
thuy
ế
t nh
ư
sau:
4.1. Câu hoi nghiên cưu
C
âu h
i
1: Yếu
t
l
c
h s nh hưng
t
i
N
TTT
N
T
C
T
PD như
t
hế nào
?
C
â
u
h
i
2
:
B
i
u
h
i
n
n
i
d
u
n
g
v
à
h
ì
n
h
t
h
c
N
T
T
T
N
T
C
T
P
D
t
h
ô
n
g
q
u
a
c
á
c
y
ế
u
t
v
đ
t
à
i
,
đ
á
n
t
r
a
n
g
t
r
í
,
t
h
p
h
á
p
v
à
n
g
ô
n
n
g
t
o
h
ì
n
h
,
c
h
t
l
i
u
t
r
a
n
g
t
r
í
n
h
ư
t
h
ế
n
à
o
?
Câu
h
i
3:
Đặ
c
tr
ưng
giá
tr
NTTT
NTCTPD
đượ
c
bi
u
hi
n
như
th
ế
nào
so
v
i
NTTT
truy
n
th
ng
NTTT
nhà
th
Công
giáo
t
i Vi
t Nam?
4.2. Gi
thuy
ết nghiên cứu
Gi
thuy
ế
t
1:
Yếu
t
l
ch
s
c
a
Vi
t
Nam
giai
đon
t
th
ế
k
XIX
đến
th
ế
k
XX
nh
hưởng
quan
tr
ng
t
i
s
hình
thành
phát
tri
n
c
a khuynh h
ướ
ng NTTT NTCTPD.