Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Tổ chức dạy học phần Sinh thái học và môi trường - Sinh học 12 gắn với các khu bảo tồn thiên nhiên tại địa phương

Trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với khủng hoảng sinh thái ngày càng gia tăng, giáo dục được nhìn nhận là công cụ then chốt để kiến tạo mô hình phát triển bền vững. Đặc biệt, việc khai thác các bối cảnh thực tiễn gắn với môi trường sống là yếu tố then chốt để đổi mới giáo dục. Các khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) mang trong mình tiềm năng to lớn như một môi trường học tập sống động, giúp học sinh phát triển tư duy khoa học, khả năng quan sát và ý thức trách nhiệm môi trường. Tuy nhiên, việc tích hợp hiệu quả KBTTN vào chương trình học còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm xây dựng quy trình và mô hình dạy học phần Sinh thái học và Môi trường – Sinh học 12 gắn với các KBTTN tại địa phương, từ đó phát triển năng lực tìm hiểu thế giới sống (NL THTGS) cho học sinh phổ thông.

Giáo viên Sinh học THPT, các nhà nghiên cứu giáo dục, cán bộ quản lý giáo dục và những người quan tâm đến phương pháp dạy học gắn với thực tiễn và bảo tồn thiên nhiên.

Luận án tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học môn Sinh học, cụ thể là phần Sinh thái học và Môi trường lớp 12, thông qua việc gắn kết với các khu bảo tồn thiên nhiên (KBTTN) tại địa phương. Bối cảnh này không chỉ cung cấp môi trường học tập thực tiễn mà còn là công cụ hữu hiệu để phát triển năng lực tìm hiểu thế giới sống (NL THTGS) cho học sinh. Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về dạy học dựa vào thiên nhiên và vai trò của KBTTN, đồng thời khảo sát thực trạng dạy học liên quan. Các nhiệm vụ chính bao gồm xây dựng khung NL THTGS, thiết kế mô hình và quy trình tổ chức dạy học sử dụng KBTTN, cùng với quy trình xây dựng bối cảnh dạy học. Phương pháp nghiên cứu kết hợp lý thuyết, thực tiễn, tham vấn chuyên gia và thực nghiệm sư phạm tại các trường THPT có KBTTN lân cận, với dữ liệu được phân tích bằng thống kê toán học. Kết quả đóng góp vào việc hoàn thiện cơ sở lý luận về dạy học dựa vào thiên nhiên, đề xuất mô hình và quy trình cụ thể, cùng bộ công cụ đánh giá NL THTGS. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục Sinh học, bồi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường và phát triển toàn diện kỹ năng cho thế hệ trẻ.