3
TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI VÀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH BỀN VỮNG
CỦA TẬP ĐOÀN KHÁCH SẠN MƢỜNG THANH
PGS.TS. Bùi Hữu Đức
CN. Đào Thị Thu Hải
CN. Bùi Khánh Linh
Trường Đại học Thương mại
TÓM TẮT
Nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và phát triển kinh doanh bền
vững là xu thế tất yếu trong kinh doanh hiện đại. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thực sự quan
tâm đến vấn đề này, nhưng làm thế nào để thực hiện đầy đủ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và
phát triển hoạt động kinh doanh hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lại là một vấn đề không hề
đơn giản. Bài viết này tập trung nghiên cứu thực trạng nhận thức và thực thi trách nhiệm xã hội
nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh doanh bền vững của Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh -
chuỗi khách sạn tư nhân lớn nhất Việt Nam (và cả ở Đông Dương); đánh giá thực trạng và đề xuất
các giải pháp, kiến nghị tăng cường nhận thức và thực thi trách nhiệm xã hội, góp phần hướng tới
hiện thực hóa mục tiêu kinh doanh bền vững của Tập đoàn trong thời gian tới.
Từ khóa: trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, kinh doanh bền vững, Tập đoàn Khách sạn
Mường Thanh
ABSTRACT
Increasing awareness of corporate social responsibility and sustainable business development
is an inevitable trend in modern business. Numerous Vietnamese enterprises have paid attention to
this issue, but how to fully implement corporate social responsibility and to develop business
activities towards sustainable development goals is not a simple task. This paper focused on
studying the status quo of awareness and implementation of social responsibility in order to achieve
sustainable business development goals of Muong Thanh Hotel Group - the largest private hotel
chain in Vietnam (and also in Indochina), assessing situation and proposing solutionsto promote
awareness and implementation of social responsibility, contributing to the achievement of the
Group's sustainable business goals in the future.
Keywords: corporate social responsibility, sustainable business, Muong Thanh Hotel Group
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Phát triển kinh doanh bền vững là xu thế tất yếu của các doanh nghiệp trong kinh doanh hiện
đại. Để phát triển kinh doanh bền vững, các nhà quản trị doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ nhiều
giải pháp có liên quan, trong đó việc nâng cao nhận thức và thực hiện trách nhiệm xã hội (TNXH)
của doanh nghiệp là vấn đề có ý nghĩa quan trọng.
Vậy, thế nào là phát triển kinh doanh bền vững, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và vai
trò của nó trong quá trình phát triển kinh doanh bền vững của doanh nghiệp? Nhiều doanh nghiệp
Việt Nam đã bắt đầu quan tâm tới vấn đề này, trong đó có Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh -
chuỗi khách sạn tư nhân lớn nhất Việt Nam (và được công nhận là chuỗi khách sạn tư nhân lớn nhất
Đông Dương ngày 26/04/2019 từ Tổ chức Kỷ lục Đông Dương). Thực trạng nhận thức về TNXH,
4
quá trình thực hiện TNXH của Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh hướng tới hiện thực hóa mục
tiêu phát triển kinh doanh bền vững của Tập đoàn trong thời gian qua như thế nào? Lãnh đạo Tập
đoàn cần phải làm gì để tăng cường nhận thức, nâng cao hiệu quả thực hiện TNXH và phát triển
kinh doanh bền vững trong thời gian tới? Đó là những câu hỏi đặt ra và cũng là mục tiêu nghiên cứu
của bài viết này.
2. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Dữ liệu thứ cấp: Thu nhập dữ liệu từ các nguồn tài liệu của Tập đoàn Khách sạn Mường
Thanh và một số khách sạn thành viên, các bản tin nội bộ, nội quy lao động, các hoạt động sinh hoạt
nội bộ, website của Tập đoàn,…
- Dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập từ việc sử dụng các phương pháp sau đây:
+ Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế một số hoạt động thực hiện TNXH của Tập đoàn
Khách sạn Mường Thanh.
+ Phương pháp điều tra
Đối tượng điều tra: Điều tra 100 nhân sự được lựa chọn ngẫu nhiên tại các khách sạn thuộc
Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh
Nội dung điều tra: Bảng hỏi điều tra gồm các câu hỏi có liên quan đến nhận thức và mức độ thực
hiện TNXH của Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh theo thang đo Likert 5, gồm: tuyển dụng, sử dụng
lao động đúng quy định; nội quy lao động đầy đủ, các nội quy đúng pháp luật; tuân thủ chế độ làm việc
theo Luật Lao động; xây dựng hệ thống thang lương, bảng lương; trả lương làm việc thêm giờ, làm việc
ban đêm, làm việc vào ngày nghỉ, ngày lễ đúng quy định; trả lương đầy đủ đúng kỳ hạn theo cấp bậc, có
phụ cấp với công việc có mức độ nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm…; tuân thủ nguyên tắc, điều kiện tham
gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc; có bộ phận phụ trách an toàn vệ sinh lao động ( TVSLĐ) theo
quy định; có các quy trình làm việc an toàn, biện pháp quản lý rủi ro tại nơi làm việc; biện pháp phòng
chống cháy nổ, thoát hiểm đảm bảo (nội dung đầy đủ, đào tạo, diễn tập cho người lao động theo quy
định); chăm sóc sức khỏe và phúc lợi cho người lao động; có tổ chức công đoàn/ban chấp hành công
đoàn lâm thời, được thành lập theo đúng quy định của pháp luật.
Cách thức tiến hành điều tra: Phát ngẫu nhiên 100 phiếu điều tra, số phiếu thu về 100 phiếu,
cả 100 phiếu đáp ứng yêu cầu được sử dụng tổng hợp dữ liệu phục vụ nghiên cứu thực trạng.
+ Phương pháp phỏng vấn
Phỏng vấn một số người dân đang sinh sống gần các khách sạn Mường Thanh Grand Xa La
(Hà Nội), Mường Thanh Grand Hà Nội, Mường Thanh Luxury Hà Nam.
Phỏng vấn trực tiếp nhân viên, nhà quản lý tại Văn phòng điều hành Tập đoàn và chi nhánh của
Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh tại một số lễ khai trương các khách sạn thành viên của Tập đoàn.
3. LÝ THUYẾT CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH BỀN VỮNG, TRÁCH NHIỆM
XÃ HỘI CỦA DOANH NGHIỆP VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC THI TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI
VỚI PHÁT TRIỂN KINH DOANH BỀN VỮNG CỦA DOANH NGHIỆP
3.1. Tổng quan về phát triển kinh doanh bền vững của doanh nghiệp
Phát triển bền vững nói chung là một khái niệm mới nhằm định nghĩa một sự phát triển về
mọi mặt trong xã hội hiện tại mà vẫn phải bảo đảm sự tiếp tục phát triển trong tương lai xa. Nói
5
cách khác, phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm
tổn hại đến khả năng đáp ứng các nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ,
hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường.
Kinh doanh là hoạt động của doanh nghiệp nhằm mục tiêu tạo ra lợi nhuận, từ đó duy trì và
đảm bảo sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mục tiêu đó có đạt được một cách lâu
bền hay không, doanh nghiệp có thể tồn tại một cách lâu dài, bền vững hay không, điều này phụ
thuộc rất nhiều vào tính bền vững trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Do đó, có thể hiểu, phát triển kinh doanh bền vững là phát triển hoạt động kinh doanh đáp
ứng được nhu cầu của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan hiện tại, mà không làm tổn hại đến
khả năng đáp ứng các nhu cầu đó của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan tương lai trên cơ sở
kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa lợi nhuận và thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Để phát triển kinh doanh bền vững, doanh nghiệp cần tập trung giải quyết các vấn đề chủ
yếu như:
- Duy trì và nâng cao năng lực quản lý: tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi;
triển khai hoạt động sản xuất kinh doanh theo hướng “thân thiện - hiệu quả - an toàn”…
- Quan tâm đến hoạt động bảo vệ môi trường: thực hiện, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý
môi trường; sử dụng nguồn nguyên liệu hiệu quả; tiết kiệm năng lượng; kiểm soát và xử lý tốt khí
phát thải; kiểm soát chất thải, nguồn nước…
- Phát triển nguồn nhân lực: đảm bảo điều kiện làm việc, chế độ cho người lao động; chú
trọng công tác đào tạo, phát huy tính sáng tạo của người lao động…
- Trách nhiệm với cộng đồng: thực hiện tốt các chương trình an sinh xã hội; đóng góp cho
ngân sách nhà nước; đầu tư cơ sở vật chất, góp phần xây dựng cơ sở hạ tầng tại địa phương…
3.2. Tổng quan về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và vai trò của thực thi trách nhiệm xã
hội với phát triển kinh doanh bền vững của doanh nghiệp
Mặc dù có nhiều cách hiểu khác nhau về TNXH của doanh nghiệp, nhưng theo cách hiểu được
nhiều người chấp nhận, TNXH của doanh nghiệp là “cam kết của doanh nghiệp đóng góp cho việc phát
triển kinh tế bền vững, thông qua việc tuân thủ chuẩn mực về bảo vệ môi trường, bình đẳng về giới, an
toàn lao động, quyền lợi lao động, trả lương công bằng, đào tạo và phát triển nhân viên, phát triển cộng
đồng… theo cách có lợi cho cả doanh nghiệp cũng như phát triển chung của xã hội”.
Với định nghĩa như vậy, rõ ràng TNXH của doanh nghiệp và phát triển kinh doanh bền vững
có liên quan chặt chẽ với nhau, hay nói khác đi, thực hiện TNXH của doanh nghiệp có vai trò quan
trọng đối với mục tiêu phát triển kinh doanh bền vững của doanh nghiệp.
TNXH của một doanh nghiệp liên quan đến mọi khía cạnh vận hành của doanh nghiệp đó,
bao gồm bốn khía cạnh: kinh tế, pháp lý, đạo đức và nhân văn.
Khía cạnh kinh tế trong TNXH của một doanh nghiệp là việc sản xuất hàng hóa, dịch vụ mà
xã hội cần và mong muốn với một mức giá có thể duy trì hoạt động của doanh nghiệp đó, làm thỏa
mãn nghĩa vụ của doanh nghiệp với các nhà đầu tư; là tìm kiếm nguồn cung ứng lao động, phát hiện
những nguồn tài nguyên mới, thúc đẩy tiến bộ công nghệ, phát triển sản phẩm; là phân phối các
nguồn sản xuất như hàng hóa và dịch vụ như thế nào trong hệ thống xã hội.
6
Trong quá trình thực hiện các công việc này, doanh nghiệp thực sự góp phần vào tăng thêm
phúc lợi cho xã hội, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Đối với người lao động, khía cạnh kinh tế của doanh nghiệp là tạo công ăn việc làm với mức thù
lao xứng đáng, cơ hội việc làm như nhau, cơ hội phát triển nghề và chuyên môn, hưởng thù lao tương
xứng, hưởng môi trường lao động an toàn, vệ sinh và đảm bảo quyền riêng tư, cá nhân ở nơi làm việc.
Đối với khách hàng, khía cạnh kinh tế của doanh nghiệp là cung cấp hàng hóa và dịch vụ.
Khía cạnh kinh tế của doanh nghiệp còn liên quan đến vấn đề về chất lượng, an toàn sản phẩm, định
giá, thông tin về sản phẩm (quảng cáo), phân phối, bán hàng và cạnh tranh.
Đối với những chủ tài sản, khía cạnh kinh tế của một doanh nghiệp là bảo tồn và phát triển
các giá trị và tài sản được ủy thác. Những giá trị và tài sản này có thể là của xã hội hoặc cá nhân
được họ tự nguyện giao phó cho doanh nghiệp - mà đại diện là những người quản lý, lãnh đạo - với
những điều kiện ràng buộc chính thức, nhất định. Đối với các chủ sở hữu tài sản, những cam kết,
ràng buộc này là khác nhau đối với từng đối tượng, nhưng về cơ bản đều liên quan đến những vấn
đề về quyền và phạm vi sử dụng những tài sản giá trị được ủy thác, phân phối và sử dụng phúc lợi
thu được từ tài sản và việc sử dụng tài sản, báo cáo, thông tin về hoạt động và giám sát.
Khía cạnh kinh tế trong TNXH của một doanh nghiệp là cơ sở cho các hoạt động của doanh
nghiệp. Phần lớn các nghĩa vụ kinh tế trong kinh doanh đều được thể chế hóa thành các nghĩa vụ
pháp lý.
Khía cạnh pháp lý trong TNXH đòi hỏi doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ những quy định về
pháp lý chính thức đối với các bên hữu quan. Những điều luật như thế này sẽ điều tiết được cạnh
tranh, bảo vệ khách hàng, bảo vệ môi trường, thúc đẩy sự công bằng, an toàn và cung cấp những sáng
kiến chống lại những hành vi sai trái. Các nghĩa vụ pháp lý được thể hiện trong Luật Dân sự và Luật
Hình sự. Về cơ bản, nghĩa vụ pháp lý bao gồm năm khía cạnh: điều tiết cạnh tranh; bảo vệ khách
hàng; bảo vệ môi trường; an toàn và bình đẳng; khuyến khích phát hiện và ngăn chặn hành vi sai trái.
Thông qua trách nhiệm pháp lý, xã hội buộc các thành viên phải thực thi các hành vi được chấp
nhận. Các tổ chức không thể tồn tại lâu dài nếu họ không thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình.
Khía cạnh đạo đức trong TNXH của một doanh nghiệp là những hành vi và hoạt động mà xã
hội mong đợi ở doanh nghiệp nhưng không được quy định trong hệ thống luật pháp, không được thể
chế hóa thành luật. Khía cạnh này liên quan tới những gì các doanh nghiệp quyết định là đúng, là
công bằng, vượt qua cả những yêu cầu pháp lý khắc nghiệt, nó chỉ những hành vi và hoạt động mà
các thành viên của tổ chức, cộng đồng và xã hội mong đợi từ phía các doanh nghiệp cho dù chúng
không được viết thành luật. Các doanh nghiệp phải đối xử với các cổ đông và người có quan tâm
trong xã hội bằng một cách thức có đạo đức, vì làm ăn theo một cách thức phù hợp với các tiêu
chuẩn của xã hội và những chuẩn mực đạo đức là vô cùng quan trọng.
Vì đạo đức là một phần của TNXH nên chiến lược kinh doanh cần phải phản ánh một tầm
hiểu biết, tầm nhìn về các giá trị của các thành viên trong doanh nghiệp, các cổ đông và hiểu biết về
bản chất đạo đức của những sự lựa chọn mang tính chiến lược. Khía cạnh đạo đức của một doanh
nghiệp thường được thể hiện thông qua những nguyên tắc, giá trị đạo đức được tôn trọng trình bày
trong bản sứ mệnh và chiến lược của doanh nghiệp. Thông qua các công bố này, nguyên tắc và giá
trị đạo đức trở thành kim chỉ nam cho sự phối hợp hành động của mỗi thành viên trong doanh
nghiệp và với các bên hữu quan.
7
Khía cạnh nhân văn trong TNXH của doanh nghiệp là những hành vi và hoạt động thể hiện
những mong muốn đóng góp, hiến dâng cho cộng đồng và xã hội. Ví dụ như thành lập các tổ chức
từ thiện và ủng hộ các dự án cộng đồng là các hình thức thể hiện lòng bác ái và tinh thần tự
nguyện của doanh nghiệp đó. Những đóng góp đó có thể kể trên bốn phương diện: nâng cao chất
lượng cuộc sống; san sẻ bớt gánh nặng cho Chính phủ; nâng cao năng lực lãnh đạo cho nhân sự;
phát triển nhân cách đạo đức của người lao động. Khía cạnh này liên quan đến những đóng góp về
tài chính và nguồn nhân lực cho cộng đồng và xã hội để nâng cao chất lượng cuộc sống. Khía
cạnh nhân ái của trách nhiệm pháp lý liên quan tới cơ cấu, động lực của xã hội và các vấn đề về
chất lượng cuộc sống mà xã hội quan tâm. Người ta mong đợi các doanh nghiệp đóng góp cho
cộng đồng và phúc lợi xã hội. Ví dụ như những đóng góp cho giáo dục, nghệ thuật, môi trường và
cho những người khuyết tật. Các doanh nghiệp không chỉ trợ giúp các tổ chức từ thiện địa phương
và trên cả nước mà họ còn tham gia gánh vác trách nhiệm giúp đào tạo những người thất nghiệp.
Lòng nhân ái mang tính chiến lược đã kết nối khả năng của doanh nghiệp với nhu cầu của cộng
đồng và của xã hội.
Mỗi khía cạnh của TNXH được định nghĩa dưới một lĩnh vực mà các doanh nghiệp phải đưa
ra quyết định biểu thị dưới dạng những hành vi cụ thể được xã hội đánh giá. Thông qua trách nhiệm
pháp lý, xã hội buộc các thành viên phải thực thi các hành vi được chấp nhận. Các doanh nghiệp
không thể tồn tại lâu dài nếu họ không thực hiện trách nhiệm pháp lý của mình. Bước tiếp theo mà
các tổ chức cần lưu tâm là trách nhiệm đạo đức. Các doanh nghiệp phải quyết định những gì mình
cho là đúng, chính xác và công bằng theo những yêu cầu nghiêm khắc của xã hội. Nhiều người xem
pháp luật chính là những đạo đức được hệ thống hóa. Một sự quyết định tại thời điểm này có thể sẽ
trở thành một luật lệ trong tương lai nhằm cải thiện tư cách thành viên của doanh nghiệp. Trong
việc thực thi trách nhiệm pháp lý và TNXH của mình, các doanh nghiệp cũng phải lưu tâm đến
những mối quan tâm về kinh tế của các cổ đông. Thông qua hành vi pháp lý và đạo đức thì tư cách
công dân tốt sẽ mang lại lợi ích lâu dài. Bước cuối cùng của TNXH là trách nhiệm về lòng bác ái.
Bằng việc thực thi trách nhiệm về lòng bác ái, các doanh nghiệp đóng góp nguồn lực về tài chính và
nhân lực của cộng đồng để cải thiện chất lượng cuộc sống. Khía cạnh lòng bác ái và kinh tế của
TNXH có mối liên hệ mật thiết với nhau bởi vì doanh nghiệp càng tạo ra được nhiều lợi nhuận bao
nhiêu thì cơ hội đầu tư của họ vào các hoạt động nhân văn càng lớn bấy nhiêu.
4. VÀI NÉT VỀ TẬP ĐOÀN KHÁCH SẠN MƯỜNG THANH
Tập đoàn Khách sạn Mường Thanh được thành lập từ năm 1997 với khởi đầu là một khách
sạn nhỏ ở TP. Điện Biên Phủ. Từ khi mới thành lập, Khách sạn Mường Thanh đơn thuần chỉ tập
trung vào dịch vụ lưu trú, cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế với số lượng phòng ít ỏi, các vật dụng
trong phòng chưa hiện đại, chưa đáp ứng được yêu cầu của khách hàng. Bên cạnh đó, chất lượng
dịch vụ kém do nhân viên hầu hết là lao động địa phương không được đào tạo bài bản về nghiệp vụ
khách sạn. Việc quản lý khách sạn cũng do tự học hỏi, đúc rút kinh nghiệm từ thực tế trong quá
trình hoạt động. Trong khi đó, sự cạnh tranh trên thị trường dịch vụ khách sạn ngày càng khốc liệt,
ngày càng có nhiều tên tuổi nội địa nổi lên, tập trung ở phân khúc trung cấp và đặc biệt là ngày càng
nhiều tập đoàn kinh doanh khách sạn lớn của nước ngoài đầu tư vào thị trường Việt Nam.
Trước những khó khăn thách thức đó, Ban lãnh đạo Tập đoàn đã chủ động bắt tay vào xây dựng
chiến lược dài hạn theo hướng ổn định, bền vững, hiệu quả hơn mà mục tiêu chung là đưa Mường
Thanh trở thành chuỗi khách sạn nội địa cao cấp, thương hiệu thuần Việt hàng đầu Việt Nam. Với
