BÀI T P NHÓM LU T Đ T ĐAIẬ Ậ Ấ
Ch đ : tranh ch p và gi i quy t tranh ch pủ ề ấ ả ế ấ
L I M Đ UỜ Ở Ầ
Tranh ch p, gi i quy t tranh ch p đ t đai là m t hi n t ng x y ra phấ ả ế ấ ấ ộ ệ ượ ả ổ
bi n trong xã h i, đ c bi t khi n c ta chuy n sang n n kinh t th tr ng, Nhàế ộ ặ ệ ướ ể ề ế ị ườ
n c th c hi n c ch qu n lý m i thì tranh ch p đ t đai ngày càng tăng v sướ ự ệ ơ ế ả ớ ấ ấ ề ố
l ng và ph c t p v tính ch t, nh t là nh ng vùng đang đô th hóa nhanh.ượ ứ ạ ề ấ ấ ở ữ ị
Nhóm 11 th o lu n v v n đ tranh ch p và gi i quy t tranh ch p, trênả ậ ề ấ ề ấ ả ế ấ
c s đó đánh giá và đ ra m t s bi n pháp nh m h n ch tranh ch p đ t đaiơ ở ề ộ ố ệ ằ ạ ế ấ ấ
hi n nay, b o đ m quy n và l i ích h p pháp cho công dân.ệ ả ả ề ợ ợ
I. TRANH CH P Đ T ĐAI.Ấ Ấ
1. S l c l ch s tranh ch p đ t đai.ơ ượ ị ử ấ ấ
Trong b t kỳ xã h i nào, đ t đai luôn có vai trò và v trí quan tr ng đ i v iấ ộ ấ ị ọ ố ớ
con ng i, góp ph n quy t đ nh s phát tri n ph n vinh c a m i qu c gia. Cùngườ ầ ế ị ự ể ồ ủ ỗ ố
v i s phát tri n c a s n xu t và đ i s ng, nhu c u s đ t c a con ng i ngàyớ ự ể ủ ả ấ ờ ố ầ ử ấ ủ ườ
càng phong phú và đa d ng h n.Xu t phát t l i ích c a các giai t ng trong xãạ ơ ấ ừ ợ ủ ầ
h i và d a trên đòi h i c a công cu c xây d ng và phát tri n đ t n c, Nhàộ ự ỏ ủ ộ ự ể ấ ướ
n c s d ng pháp lu t đ đi u ch nh các quan h pháp lu t đ t đai nh m t oướ ử ụ ậ ể ề ỉ ệ ậ ấ ằ ạ
l p m t môi tr ng pháp lý lành m nh cho ho t đ ng khai thác và s d ng đ tậ ộ ườ ạ ạ ộ ử ụ ấ
h p lý và có hi u qu . Đ ng th i, t o c s pháp lý v ng ch c đ gi i quy tợ ệ ả ồ ờ ạ ơ ở ữ ắ ể ả ế
d t đi m và có hi u qu nh ng tranh ch p đ t đai n y sinh.ứ ể ệ ả ữ ấ ấ ả
Tranh ch p đ t đai th hi n d u n m nh m trong các th i kỳ l ch s khácấ ấ ể ệ ấ ấ ạ ẽ ờ ị ử
nhau c a các quan h pháp lu t đ t đai. D i đây là m t s th i kỳ tiêu bi u:ủ ệ ậ ấ ướ ộ ố ờ ể
I.1 Th i kỳ tr c nh ng năm 1980ờ ướ ữ .
Th i kỳ này Nhà n c còn duy trì 3 hình th c s h u đ t đai là: s h u nhàờ ướ ứ ở ữ ấ ở ữ
n c, s h u t p th và s h u t nhân thì có th có tranh ch p v quy n sướ ở ữ ậ ể ở ữ ư ể ấ ề ề ở
h u, v quy n – nghĩa v trong quá trình qu n lý và s d ng đ t đai.ữ ề ề ụ ả ử ụ ấ
I.2 Th i kỳ sau khi Hi n pháp 1980 đ c ban hành.ờ ế ượ
Hi n pháp 1980 ban hành, Nhà n c tr thành ng i đ i di n cho toàn dânế ướ ở ườ ạ ệ
th c hi n quy n s h u đ t đai, vì th không th có tranh ch p v quy n sự ệ ề ở ữ ấ ế ể ấ ề ề ở
h u. Đ i t ng c a m i tranh ch p đ t đai th i kỳ này ch có th là qu n lý vàữ ố ượ ủ ọ ấ ấ ờ ỉ ể ả
quy n s d ng nh ng di n tích đ t đai nh t đ nh.ề ử ụ ữ ệ ấ ấ ị
I.3 Th i kỳ b c sang n n kinh t th tr ngờ ướ ề ế ị ườ .
B c sang n n kinh t th tr ng có s qu n lý c a Nhà n c theo đ nhướ ề ế ị ườ ự ả ủ ướ ị
h ng xã h i ch nghĩa cùng v i nh ng quan h kinh t xã h i khác các quanướ ộ ủ ớ ữ ệ ế ộ
h đ t đai cũng phát tri n h t s c đa d ng, ph c t p, đòi h i pháp lu t ph i cóệ ấ ể ế ứ ạ ứ ạ ỏ ậ ả
c ch đi u ch nh phù h p. Nhi u quan h tr c kia b nghiêm c m nay đ cơ ế ề ỉ ợ ề ệ ướ ị ấ ượ
pháp lu t cho phép th c hi n. Các giao d ch dân s v đ t đai đ c xác l p nhậ ự ệ ị ự ề ấ ượ ậ ư
chuy n đ i, chuy n nh ng, cho thuê l i, th ch p b o lãnh, góp v n liênể ổ ể ượ ạ ế ấ ả ố
doanh b ng giá tr s d ng đ t … Cũng t đó mà đ i t ng c a tranh ch p đ tằ ị ử ụ ấ ừ ố ượ ủ ấ ấ
đai đã có s thay đ i, không ch là quy n qu n lý, quy n s d ng đ t đai mà cònự ổ ỉ ề ả ề ử ụ ấ
tranh ch p trong quá trình xác l p và th c hi n các giao d ch v đ t đai.ấ ậ ự ệ ị ề ấ
Báo cáo c a Tòa án nhân dân t i cao cho bi t các tranh ch p đ t đai ph i đ aủ ố ế ấ ấ ả ư
ra tòa gi i quy t trong th i gian g n đây đã tăng v s l ng và ph c t p vả ế ờ ầ ề ố ượ ứ ạ ề
tính ch t.ấ
C th , ch tính riêng tranh ch p v quy n s d ng đ t (không tính tranhụ ể ỉ ấ ề ề ử ụ ấ
ch p v tài s n g n li n v i đ t), trong năm 2007 tòa án nhân dân các c p th líấ ề ả ắ ề ớ ấ ấ ụ
19.564 v ; năm 2008 là 19.730 v ; năm 2009 là 20.080 v .ụụụ
Trong các con s nói trên, tranh ch p v đ t cho m n, l n đ t, chi mố ấ ề ấ ượ ấ ấ ế
đ t chi m kho ng 50% trên t ng s các v án tranh ch p đ t đai; tranh ch pấ ế ả ổ ố ụ ấ ấ ấ
h p đ ng chuy n nh ng quy n s d ng đ t chi m trên 27 %; còn l i là tranhợ ồ ể ượ ề ử ụ ấ ế ạ
ch p khác v đ t đai. Theo Chánh án Tòa án nhân dân t i cao Tr ng Hòa Bình,ấ ề ấ ố ươ
các tranh ch p v đ t đai trong n c th i gian g n đây ch y u di n ra cácấ ề ấ ướ ờ ầ ủ ế ễ ở
thành ph l n.ố ớ
Báo cáo c a Tòa án nhân dân t i cao cũng cho bi t, trong năm 2009, s cácủ ố ế ố
b n án, quy t đ nh v tranh ch p đ t đai b tòa án c p phúc th m h y 4 %, s aả ế ị ề ấ ấ ị ấ ẩ ủ ử
7,5 %. Án b s a, h y t p trung nhi u nh t là các v án tranh ch p v đ t choị ử ủ ậ ề ấ ụ ấ ề ấ
m n, l n đ t, chi m đ t.ượ ấ ấ ế ấ
Năm 2008 có 107 v , năm 2009 có 158 v án tranh ch p v đ t đai b h yụ ụ ấ ề ấ ị ủ
đ gi i quy t l i, nguyên nhân ch y u là do vi c thu th p ch ng c và ch ngể ả ế ạ ủ ế ệ ậ ứ ứ ứ
minh ch a th c hi n đ y đ theo qui đ nh c a B lu t T t ng dân s .ư ự ệ ầ ủ ị ủ ộ ậ ố ụ ự
Tóm l iạ, cùng v i vi c x lý các quan h pháp lu t đ t đai theo nh ngớ ệ ử ệ ậ ấ ữ
cách th c khác nhau t ng giai đo n mà tranh ch p đ t đai cũng ch a đ ngứ ở ừ ạ ấ ấ ứ ự
nh ng y u t v n i dung, hình th c không hoàn toàn gi ng nhau m i th i kỳ.ữ ế ố ề ộ ứ ố ở ỗ ờ
2. Khái ni m và đ c đi m ệ ặ ể
2.1. khái ni m ệ
2.1.1 Theo nghĩa r ng: tranh ch p đ t đai là bi u hi n s mâu thu n, b t đ ngộ ấ ấ ể ệ ự ẫ ấ ồ
trong vi c xác đ nh quy n qu n lý, quy n chi m h u, quy n s d ngệ ị ề ả ề ế ữ ề ử ụ
đ i v i đ t đai, phát sinh tr c ti p ho c gián ti p trong lĩnh v c qu n lýố ớ ấ ự ế ặ ế ự ả
và s d ng đ t đai.ử ụ ấ
2.1.2 Theo nghĩa h p: tranh ch p đ t đai là tranh ch p phát sinh gi a các ch thẹ ấ ấ ấ ữ ủ ể
tham gia quan h pháp lu t đ t đai v quy n và nghĩa v trong quá trìnhệ ậ ấ ề ề ụ
qu n lý và s d ng đ t đai.ả ử ụ ấ
2.1.3 Theo th c t : tranh ch p đ t đai đ c hi u là s tranh ch p v quy nự ế ấ ấ ượ ể ự ấ ề ề
qu n lý, quy n s d ng xung quanh m t khu đ t c th mà m i bên đ uả ề ử ụ ộ ấ ụ ể ỗ ề
cho r ng mình ph i đ c quy n đó do pháp lu t quy đ nh và b o h . Vìằ ả ượ ề ậ ị ả ộ
v y, h không th cùng nhau t gi i quy t các tranh ch p đó mà ph iậ ọ ể ự ả ế ấ ả
yêu c u c quan có th m quy n gi i quy t. ầ ơ ẩ ề ả ế
Nh v y: theo kho n 26 Đi u 4 lu t đ t đai năm 2003 s a đ i b sungư ậ ả ề ậ ấ ử ổ ổ
năm 2009 thì ” Tranh ch p đ t đai là tranh ch p v quy n và nghĩa v c a ng iấ ấ ấ ề ề ụ ủ ườ
s d ng đ t gi a hai ho c nhi u bên trong quan h pháp lu t đ t đai.”ử ụ ấ ữ ặ ề ệ ậ ấ
2.2. Đ c đi mặ ể
2.2.1 Đ i t ng c a tranh ch p đ t đaiố ượ ủ ấ ấ
Đ i t ng c a tranh ch p đ t đai là quy n qu n lý, quy n s d ng vàố ượ ủ ấ ấ ề ả ề ử ụ
nh ng l i ích phát sinh t quá trình s d ng m t lo i tài s n đ c bi t khôngữ ợ ừ ử ụ ộ ạ ả ặ ệ
thu c quy n s h u c a các bên tranh ch p.ộ ề ở ữ ủ ấ
2.2.2 Ch th c a tranh ch p đ t đaiủ ể ủ ấ ấ
Các ch th tranh ch p đ t đai ch là ch th qu n lý và s dung đ t,ủ ể ấ ấ ỉ ủ ể ả ử ấ
không có quy n s h u đ i v i đ t đai. Quy n s d ng đ t c a các ch thề ở ữ ố ớ ấ ề ử ụ ấ ủ ủ ể
đ c xác l p d a trên quy t đ nh giao đ t, cho thuê đ t c a Nhà n c ho cượ ậ ự ế ị ấ ấ ủ ướ ặ
đ c Nhà n c cho phép nh n chuy n nh ng t các ch th khác ho c đ cượ ướ ậ ể ượ ừ ủ ể ặ ượ
Nhà n c th a nh n quy n s d ng đ t h p pháp đ i v i di n tích đ t đang sướ ừ ậ ề ử ụ ấ ợ ố ớ ệ ấ ử
d ng. Nh v y, ch th c a tranh ch p đ t đai là các t ch c, h gia đình, cáụ ư ậ ủ ể ủ ấ ấ ổ ứ ộ
nhân tham gia v i t cách là ng i qu n lý ho c ng i s d ng đ t.ớ ư ườ ả ặ ườ ử ụ ấ
2.2.3 N i dung c a tranh ch p đ t đai.ộ ủ ấ ấ
N i dung c a tranh ch p đ t đai r t đa d ng và ph c t p. Ho t đ ngộ ủ ấ ấ ấ ạ ứ ạ ạ ộ
qu n lý và s d ng đ t trong n n kinh t th tr ng di n ra r t đa d ng, phongả ử ụ ấ ề ế ị ườ ễ ấ ạ
phú v i vi c s d ng đ t vào nhi u m c đích khác nhau, v i di n tích, nhu c uớ ệ ử ụ ấ ề ụ ớ ệ ầ
s d ng khác nhau. Trong n n kinh t th tr ng, vi c qu n lý và s d ng đ tử ụ ề ế ị ườ ệ ả ử ụ ấ
không đ n thu n ch là vi c qu n lý và s d ng m t t li u s n xu t. Đ t đaiơ ầ ỉ ệ ả ử ụ ộ ư ệ ả ấ ấ
đã tr thành m t lo i hàng hóa đ c bi t, có giá tr th ng m i, giá đ t l i bi nở ộ ạ ặ ệ ị ươ ạ ấ ạ ế
đ ng theo quy lu t cung c u trên th tr ng, nên vi c qu n lý và s d ng nóộ ậ ầ ị ườ ệ ả ử ụ
không đ n thu n ch là vi c khai thác giá tr s d ng mà còn bao g m c giá trơ ầ ỉ ệ ị ử ụ ồ ả ị
sinh l i c a đ t (thông qua các hành vi kinh doanh quy n s d ng đ t). T tờ ủ ấ ề ử ụ ấ ấ
nhiên, khi n i dung qu n lý và s d ng đ t phong phú và ph c t p h n thìộ ả ử ụ ấ ứ ạ ơ
nh ng mâu thu n, b t đ ng xung quanh vi c qu n lý và s d ng đ t đai cũngữ ẫ ấ ồ ệ ả ử ụ ấ
tr nên gay g t và tr m tr ng h n.ở ắ ầ ọ ơ
2.2.4 H u qu c a tranh ch p đ t đai.ậ ả ủ ấ ấ
Tranh ch p đ t đai phát sinh h u qu x u v nhi u m t nh : Có th gâyấ ấ ậ ả ấ ề ề ặ ư ể
m t n đ nh v chính tr , phá v m i quan h xã h i, làm m t đoàn k t trong n iấ ổ ị ề ị ỡ ố ệ ộ ấ ế ộ
b nhân dân, phá v tr t t qu n lý đ t đai, gây đình tr s n xu t, nh h ngộ ỡ ậ ự ả ấ ệ ả ấ ả ưở
tr c ti p đ n l i ích không nh ng c a b n thân các bên tranh ch p mà còn gâyự ế ế ợ ữ ủ ả ấ
thi t h i đ n l i ích nhà n c và xã h i.ệ ạ ế ợ ướ ộ
3. Các d ng tranh ch p đ t đaiạ ấ ấ
S t n t i c a các d ng tranh ch p đ t đai, t thân nó là s ph n ánhự ồ ạ ủ ạ ấ ấ ự ự ả
nh ng đ c tr ng c a quan h pháp lu t đ t đai t ng th i kỳ nh t đ nh .ữ ặ ư ủ ệ ậ ấ ở ừ ờ ấ ị
Căn c vào tính ch t pháp lý c a các tranh ch p, có m t s d ng c th sau:ứ ấ ủ ấ ộ ố ạ ụ ể
