[NG D NG CNTT TRONG D Y -H C MÔN Đ A LÍ THPT ]April 7, 2009
NG D NG CÔNG NGH THÔNG
TIN GÓP PH N Đ I M I PH NG ƯƠ
PHÁP D Y-H C B MÔN Đ A LÍ
I. Đ t v n đ
Ngày nay s bùng n c a Công ngh
thông tin (CNTT) nói riêng khoa
h c công ngh nói chung đang tác
đ ng m nh m đ n s phát tri n c a ế
t t c các ngành lĩnh v c c a đ i
s ng h i. Đ đáp ng yêu c u c a
s nghi p phát tri n công nghi p hóa,
hi n đ i hóa đ t n c, b t k p nh ng ướ
thay đ i l n c a th i đ i, đòi h i ph i
ngu n nhân l c phát tri n cao, ph i
nh ng con ng i năng đ ng, sáng ườ
t o, t l c, t c ng… Đi u đó cho ườ
th y giáo d c đào t o đóng vai trò
h t s c quan tr ng, n n t ng choế
vi c hoàn thi n con ng i tăng ườ
tr ng kinh t c a đ t n c. Đ u tưở ế ướ ư
vào ch t xám s cách đ u t hi u ư
qu nh t cho s h ng th nh c a m t ư
qu c gia. v y giáo d c đào t o
đ c xem qu c sách hàng đ u trongượ
ch tr ng, đ ng l i c a Đ ng ta. ươ ườ
Đ i m i giáo d c, đ i m i cách d y,
cách h c đã đang đ c h i h t ượ ế
s c quan tâm.
Trên th c t , s phát tri n c a khoa ế
h c công ngh đã đang m ra
nh ng kh năng đi u ki n thu n
l i cho vi c s d ng ph ng ti n ươ
CNTT vào quá trình d y h c. Vi c s
d ng tính s ph m nh ng thành ư
qu khoa h c công ngh s làm thay
đ i l n đ n hi u qu c a quá trình ế
d y h c, hi u qu c a vi c s d ng
các ph ng ti n d y h c. Tuy nhiênươ
vi c s d ng ph ng ti n CNTT vào ươ
quá trình d y h c hi n nay v n còn
h n ch , đ c bi t các b môn khoa ế
h c xã h i, trong đó có Đ A LÍ.
II. Vài nét v th c tr ng ng d ng
CNTT vào d y h c b môn
Đ A LÍ
T tr c đ n nay, các môn khoa h c ướ ế
h i, nh t môn Đ A r t ít s
d ng ph ng ti n d y h c, ch y u ươ ế
sách giáo khoa, ph n tr ng, b ng
đen… vi c s d ng băng hình, đĩa CD,
máy chi u Overhead, Projector, máy viế
tính các ph ng ti n d y h c hi nươ
đ i khác nhìn chung v n còn h n ch , ế
th m chí còn xa l v i nhi u giáo
viên.
nhi u nguyên nhân d n đ n tình ế
tr ng trên:
- Tr c h t Đ A môn khoa h cướ ế
h i, n i dung thiên v lu n
mang tính tr u t ng cao, nên vi c ượ
đ u t thi t b d y h c c a môn h c ư ế
này còn r t h n ch , d ng nh ế ườ ư
không th c t cũng ch a ế ư
công trình nào nghiên c u đ y đ
toàn di n v s d ng thi t b d y h c ế
môn h c này.
- M t s giáo viên v n ch a nh n ư
th c đ c vai trò tác d ng c a ượ
ph ng ti n d y h c, ch a đ u t suyươ ư ư
nghĩ v cách th c s d ng ph ng ươ
ti n d y h c m t cách hi u qu .
M t s giáo viên v n còn quen v i
cách d y cũ, ho c ng i s d ng CNTT
do t n th i gian, công s c.
- C s v t ch t, trang thi t b , máyơ ế
móc, phòng b môn, phòng đa ch c
năng, máy tính, máy chi u… m t sế
tr ng ch a đ c trang b đ y đ ,ườ ư ượ
đ c bi t các tr ng nông thôn, ườ
vùng sâu, vùng xa.
G.V: BÙI VĂN TI N-MÔN Đ A LÍ-THPT BUÔN MA THU T Page 1
[NG D NG CNTT TRONG D Y -H C MÔN Đ A LÍ THPT ]April 7, 2009
- H u h t giáo viên ch a k năng ế ư
s d ng các thi t b d y h c hi n đ i, ế
ch a s d ng thành th o m t s ph nư
m m vi tính, ch a đ u t nghiên c u ư ư
xây d ng nh ng ph ng ti n d y ươ
h c m i, ch a ch u khó h c h i, khám ư
phá.
Th c t nh ng năm g n đây, vi c đ i ế
m i ch ng trình n i dung sách ươ
giáo khoa đã đ c tri n khai đ ng b :ượ
t n i dung, ph ng pháp, ph ng ươ ươ
ti n đ n ki m tra, đánh giá. v y, ế
vi c s d ng thi t b d y h c trong ế
các b môn khoa h c t nhiên
h i cũng nh b môn Đ A ư
nhi u chuy n bi n khá tích c c. ế
Nhi u giáo viên đã ng d ng CNTT
vào d y h c m t cách tích c c
hi u qu . V i s h tr c a máy tính,
Projector, nh ng s đ minh h a, tranh ơ
nh, băng hình… đã ph c v thi t ế
th c cho ti t d y, không ch giúp giáo ế
viên ti t ki m th i gian công s cế
còn tăng hi u qu đáng k cho quá
trình d y h c. Tuy nhiên, vi c dùng
giáo án đi n t , s d ng máy tính,
Projector, truy c p m ng Internet ph c
v cho nghiên c u gi ng d y đ i
v i b môn Đ A ch a nhi u, đôi ư
lúc ch d ng l i nh ng ti t d y thao ế
gi ng hay ng i d gi Ph n ườ
l n giáo viên lên l p v n dùng các
ph ng pháp d y h c (PPDH) truy nươ
th ng, ch y u ph ng pháp thuy t ế ươ ế
trình trình bày bài gi ng b ng ph n
tr ng, b ng đen. Nhi u giáo viên cũng
đã m nh d n ng d ng CNTT đ i
m i ph ng pháp gi ng d y, song khi ươ
so n giáo án đi n t v n ch a n m ư
đ c nh ng tiêu chí c b n c a m tượ ơ
bài gi ng đi n t . Vì v y v n còn tình
tr ng l m d ng màu s c, hi u ng,
âm thanh ho c đ a quá nhi u thông ư
tin, phim nh không phù h p làm gi m
hi u qu gi d y.
T th c t trên cho th y s c n thi t ế ế
ph i tri n khai r ng rãi vi c ng d ng
CNTT vào d y h c tính đ ng b ,
đúng h ng và có hi u qu h n.ướ ơ
III. ng d ng CNTT đ i m i
ph ng pháp d y h c môn Đ Aươ
Cho đ n nay, ph i nói r ng không m tế
ai nghi ng v vai trò to l n nh ng
tác d ng kỳ di u c a CNTT trong các
lĩnh v c c a đ i s ng. Trong giáo d c,
vi c ng d ng CNTT trên th c t ế
cũng đã đem l i k t qu đáng k ế
nh ng chuy n bi n l n trong d y h c, ế
nh t là v PPDH.
Nh ng năm qua vi c đ i m i n i
dung, ch ng trình sách giáo khoaươ
đ c th c hi n khá đ ng b . Vi c đ iượ
m i n i dung, ch ng trình yêu c u ươ
ph i đ i m i ph ng pháp d y h c. ươ
Đ i m i ph ng pháp d y h c đòi h i ươ
ph i s d ng ph ng ti n d y h c ươ
phù h p CNTT là m t trong nh ng
ph ng ti n quan tr ng góp ph n đ iươ
m i PPDH b ng vi c cung c p cho
giáo viên nh ng ph ng ti n làm vi c ươ
hi n đ i. T nh ng ph ng ti n này ươ
giáo viên th khai thác, s d ng,
c p nh t trao đ i thông tin. d ,
giáo viên th khai thác m ng
Internet v i các công c tìm ki m nh ế ư
Google.com ho c Vinaseek.com. Vi c
khai thác m ng giúp giáo viên tránh
đ c tình tr ng “d y chay” m t cáchượ
thi t th c đ ng th i giúp giáo viên ế
th c p nh t thông tin nhanh chóng
hi u qu . Đây m t trong nh ng yêu
c u đ c bi t c n thi t đ i v i giáo ế
viên gi ng d y b môn Đ A LÍ, b i
G.V: BÙI VĂN TI N-MÔN Đ A LÍ-THPT BUÔN MA THU T Page 2
[NG D NG CNTT TRONG D Y -H C MÔN Đ A LÍ THPT ]Apri l 7, 2009
Đ A m t môn h c r t nh y bén
đ i v i nh ng v n đ h i, vi c
cung c p thông tin, liên h th c t ế
m t trong nh ng yêu c u quan tr ng
xu t phát t đ c tr ng c a b môn. ư
ng d ng CNTT còn giúp giáo viên
so n th o ng d ng các ph n m m
d y h c hi u qu . d , giáo viên
th s d ng ph n m m PowerPoint
đ thi t k bài gi ng đi n t , giáo ế ế
viên th cài đ t thêm t li u, hình ư
nh, băng hình, trình bày đ c ng bài ươ
gi ng g n, đ p, sinh đ ng thu n
ti n. Khi s d ng bài gi ng đi n t s
giúp giáo viên ti t ki m đ c nhi uế ượ
th i gian trong vi c ghi b ng, thay vào
đó, giáo viên đi u ki n t t h n đ ơ
t ch c cho h c sinh trao đ i, th o
lu n, phát huy tính năng đ ng tích c c
s say mê, h ng thú c a h c sinh
trong h c t p. Đ ng th i trong m t
th i gian ng n c a m t ti t h c, giáo ế
viên th h ng d n cho h c sinh ướ
ti p c n m t l ng ki n th c l n,ế ượ ế
phong phú đa d ng sinh đ ng.
“M t hình nh, m t đo n phim th
thay th cho r t nhi u l i gi ng”, ế
v y đ i v i bài gi ng phim, hình
nh th c t ph ng h p lý, sinh ế
đ ng s thu hút đ c s thích thú say ượ
h c t p c a h c sinh, l p h c sôi
n i, h c sinh ti p thu bài nhanh h n, ế ơ
gi d y có hi u qu cao h n. ơ
Tuy nhiên trong quá trình ng d ng
CNTT đ i m i PPDH đi u c n l u ý ư
vi c ng d ng CNTT vào d y h c
c n k t h p m t cách hài hòa gi a ý ế
t ng thi t k n i dung bài gi ng ưở ế ế
thu t vi tính. M t m t ph i b o
đ m đ c tr ng b môn, chuy n t i ư
đ c các đ n v ki n th c c b n c nượ ơ ế ơ
thi t, m t khác ph i b o đ m tínhế
th m m , khoa h c thu n ti n
trong vi c s d ng. Đi u đó đòi h i
khi thi t k giáo án đi n t giáo viênế ế
c n n m b t tính h th ng k t c u ế
c a m t bài gi ng đi n t , nh ng
thông tin, hình nh, đo n phim ph i
đ c ch n l c, ph i thi t th c phùượ ế
h p v i n i dung bài gi ng. Vi c s
d ng font màu, font ch ph i hài hòa,
h p ràng. th s d ng các
hi u ng đ bài gi ng sinh đ ng h n ơ
nh ng n u l m d ng s làm h c sinhư ế
m t t p trung. Đ ng th i l ng ch ượ
thông tin trên m t slide c th ph i
đ c trình bày m t cách lôgic, h p ượ
và b o đ m tính s ph m. ư
Trên th c t , bài gi ng đi n t th ế
đ c vi t d i nhi u ngôn ng l pượ ế ướ
trình tùy theo kh năng c a ng i l p ườ
trình ho c th d a vào các ph n
m m trình di n s n nh ư
PowerPoint, đây ph n m m thi t k ế ế
bài gi ng đi n t đ n gi n nh t, phù ơ
h p v i các giáo viên, gi ng viên
gi ng d y các b môn không chuyên
v CNTT nh môn Đ A LÍ. Ch ng ư ươ
trình này d s d ng, giáo viên th
t nghiên c u đ th c hi n.
* Quy trình thi t k bài gi ng Đ Aế ế
LÍ b ng ph n m m PowerPoint:
- Xác đ nh nh ng n i dung chính c a
bài gi ng c n chuy n vào các slide.
N i dung ph i ng n g n, rõ ràng.
- Xác đ nh n i dung thông tin, phim,
nh ph c v bài gi ng.
+ Thông tin: L a ch n nh ng thông tin
nào? L y đâu? Nh m m c đích gì?
+ Hình nh, đo n phim: S d ng hình
nh nào, đo n phim nào, nh m m c
đích gì? B trí đâu, cho xu t hi n
lúc nào trong ti n trình bài gi ng.ế
+ Âm thanh: C n s d ng lo i âm
thanh nào? M c đích là gì? Cho xu t
hi n khi nào?
G.V: BÙI VĂN TI N-MÔN Đ A LÍ-THPT BUÔN MA THU T Page 3
[NG D NG CNTT TRONG D Y -H C MÔN Đ A LÍ THPT ]Apri l 7, 2009
- Thi t k đ c ng bài gi ng:ế ế ươ
+ Ch n trang trình chi u, màu s c ế
bi u t ng cho n n slide. ượ
+ Ch n ki u ch và c ch .
+ Thi t k n i dung t ng slide trìnhế ế
chi u.ế
+ Cài đ t hình nh, âm thanh vào các
slide trình chi u.ế
+ T o hi u ng cho t ng trang trình
chi u.ế
- Trình chi u bài gi ng:ế
+ Ch y th .
+ S a ch a.
+ Trình chi u trên l p.ế
IV. Nh ng yêu c u v ki n th c ế
k năng đ i v i giáo viên h c
sinh
Trong quá trình ng d ng CNTT đ i
m i ph ng pháp gi ng d y, đi u c n ươ
l u ý CNTT ch ph ng ti n h trư ươ
đ c l c cho đ i m i ph ng pháp d y ươ
h c ch không ph i là t t c . Tuy
nhiên cho đ n nay không ai ph nh nế
tính u vi t hi u qu c a vi c ngư
d ng CNTT vào các lĩnh v c đ c
bi t là trong công tác gi ng d y.
Mu n ng d ng CNTT đ ph c v
t t công tác gi ng d y c a nh,
tr c h t ng i giáo viên c n ph iướ ế ườ
n m đ c công c đó, nghĩa giáo ượ
viên ph i nh ng ki n th c c b n ế ơ
v tin h c, các k năng s d ng máy
tính m t s thi t b CNTT thông ế
d ng nh t. Đ ng th i hi n nay m ng
Internet đã tr thành m t công c
không th thi u trong công tác gi ng ế
d y c a giáo viên, s d ng Internet
giúp giáo viên tìm ki m thông tinế
nhanh hi u qu . Tuy nhiên đi u
đó đòi h i giáo viên ph i thu th p
nh ng đ a ch web hay trong t ng lĩnh
v c c th , ph i trang b cho mình các
k năng tìm ki m thông tin trên m ng, ế
k năng tra c u, l u gi , x thông ư
tin… Các k năng t o ra các s n ph m
tích h p d ng multimedia bao g m
nhi u d ng tài li u nh văn b n, ư
video, hình nh, âm thanh tích h p
trong m t s n ph m trình di n…
T t c đi u đó đòi h i giáo viên ph i
luôn t nghiên c u, h c t p nâng cao
trình đ chuyên môn ki n th c, k ế
năng s d ng máy tính… đ ng d ng
CNTT đ i m i PPDH có hi u qu .
Đ phát huy năng l c t h c, t sáng
t o c a h c sinh tr c h t ng i th y ướ ế ườ
ph i t m g ng sáng v t h c, t ươ
đào t o, t nâng cao trình đ hi u
bi t. M t khác giáo viên ph i bi tế ế
cách th c t ch c ho t đ ng h c t p
cho h c sinh trong môi tr ng CNTT. ườ
Ph i nói r ng, nh ng năm g n đây,
vi c ng d ng CNTT r ng rãi trên t t
c các lĩnh v c đã tác đ ng r t l n
đ n kh năng ng d ng CNTT c aế
h c sinh. Nhi u em h c sinh ti p c n ế
r t nhanh, s d ng thành th o nhi u
ph n m m vi tính. Đ c đi m n i b t
đa s các em h c sinh hi n nay
tính năng đ ng, sáng t o yêu thích
khám phá cái m i. Do v y vi c h ng ư
d n h c sinh ng d ng CNTT ph c
v cho công tác h c t p đi u nên
làm đ góp ph n đ i m i ph ng ươ
pháp h c t p c a h c sinh hi n nay.
Đi u đó đòi h i ph i trang b nh ng
ki n th c, k năng vi tính c b n choế ơ
h c sinh thông qua b môn tin h c
tr ng ph thông. Ngoài ra giáo viênườ
b môn cũng th h ng d n cho ướ
các em, giúp các em rèn luy n nh ng
k năng ng d ng CNTT ph c v
công tác h c t p. B c đ u giáo viên ướ
th cung c p cho h c sinh nh ng
đ a ch trang web c n thi t yêu c u ế
G.V: BÙI VĂN TI N-MÔN Đ A LÍ-THPT BUÔN MA THU T Page 4
[NG D NG CNTT TRONG D Y -H C MÔN Đ A LÍ THPT ]Apri l 7, 2009
h c sinh tìm ki m t li u, thông tin ế ư
trên m ng Internet ph c v cho bài
h c.
Trên th c t , vi c d y h c b môn ế
Đ A LÍ ph i g n bó ch t ch v i th c
ti n cu c s ng nh đ c tr ng v n ư ư
c a nó, do v y giáo viên không ch
tăng c ng tìm ki m s d ng cácườ ế
tình hu ng, các câu chuy n, hi n
t ng th c t , các v n đ b c xúcượ ế
c a h i đ phân ch, đ i chi u, ế
minh h a cho bài gi ng quan tr ng
h n là giáo viên c n ph i h ng d nơ ướ
cho h c sinh t liên h , đi u tra, tìm
hi u, phân tích, đánh giá các s ki n
trong đ i s ng h i... Giáo viên
h c sinh s th c hi n t t nhi m v
này v i s h tr đ c l c c a CNTT,
đ c bi t là m ng Internet.
Giáo viên th phân công vi c cho
t ng nhóm h c sinh th c hi n m t bài
t p hay m t d án c th liên quan
đ n n i dung bài h c. d nh th cế ư
hi n m t bài thuy t trình, m t trang ế
web hay n ph m tuyên truy n… T t
nhiên đ làm đ c nh ng bài t p đó ượ
đòi h i h c sinh ph i nh ng k
năng s d ng các ph n m m vi tính c ơ
b n.
V.K t lu n:ế
Chúng ta đang b c vào th k XXI -ướ ế
th k c a khoa h ccông ngh . Sế
chu n b ngu n nhân l c cho th i kỳ
m i c a đ t n c m t trong nh ng ướ
nhi m v tr ng đ i c a toàn xã h i
c a ngành giáo d c đào t o nói riêng.
Mu n theo k p v i các n c tiên ti n, ướ ế
đón đ u s phát tri n đòi h i ph i đ i
m i giáo d c m t cách đ ng b :
ch ng trình, SGK, ki m tra đánh giáươ
đ c bi t c s v t ch t, thi t b , ơ ế
ph ng ti n d y h c hi n đ i.ươ
S ra đ i c a ph ng pháp m i bao ươ
gi cũng g p nh ng khó khăn, đòi h i
ph i ý th c quy t tâm m tòi, ế
th nghi m v i nh ng b c đi v ng ướ
ch c m i có th đ t hi u qu cao.
Áp d ng ph ng pháp gi ng d y m i, ươ
đòi h i giáo viên ph i dành th i gian
đ u t vào m i bài d y. T ng b c áp ư ư
d ng các ph ng ti n hi n đ i nh ươ ư
máy chi u đa năng, máy chi u đa v tế ế
th , Projector..., băng hình, tranh nh
trong gi ng d y b môn Đ A con
đ ng h u hi u, tác d ng tăngườ
hi u qu ti t h c lên g p b i. ế
Xin chân thành cám n ơ
Buôn Ma Thu t, ngày 30.03.2009
G.V: BÙI VĂN TI N-MÔN Đ A LÍ-THPT BUÔN MA THU T Page 5