vietnam medical journal n01 - JUNE - 2019
82
ỨNG DỤNG KỸ THUẬT ARMS-PCR XÁC ĐỊNH ĐỘT BIẾN GEN BRCA2
6174DELT VÀ TP53 ARG72PRO Ở BỆNH NHÂN UNG THƯ VÚ
Nguyễn Thị Trang*, Lê Thị Minh Phương*
TÓM TẮT22
BRCA2 TP53 các gen ức chế khối u được xác
định một trong những nguyên nhân gây bệnh ung
thư những người trẻ tuổi. Nghiên cứu này nhằm
nghiên cứu một phương pháp pháp hiện nhanh các
đột biến thường gặp của hai gen này đánh giá tần
số đột biến của các gen BRCA2 và TP53 ở những bệnh
nhân ung thư nguy cao. Mục tiêu: Xác định t
lệ đột biến gen BRCA2 6174delT TP53 Arg72Pro
trên bệnh nhân (BN) ung thư (UTV) tại bệnh viện
Đại học Y Nội bằng kỹ thuật ARMS-PCR. Đối
tượng và phương pháp nghiên cứu: 50 bệnh nhân
được chẩn đoán ung thư 50 người nữ bình
thường. Sử dụng ADN tách từ máu ngoại vi, ứng dụng
kỹ thuật SHORT-ARMS- PCR để xác định kiểu gen
BRCA2 TP53. Kết quả: Tuổi trung bình của nhóm
bệnh nhân nghiên cứu 43,05± 5,85. Không phát
hiện trường hợp nào mang đột biến gen BRCA2
6174delT nhóm chứng, trong khi nhóm bệnh 4
bệnh nhân (8%) nhóm bệnh mang kiểu gen dị hợp
tử, không có trường hợp nào có kiểu gen đồng hợp tử
đột biến. Sự khác biệt về tần số allen giữa hai nhóm
có ý nghĩa thống kê với p < 0,5, OR = 9,37, 95% Cl =
0,50 176,44. Đột biến gen TP53 Arg72Pro xuất hiện
2 trường hợp nhóm chứng trạng thái dị hợp tử,
còn nhóm bệnh phát hiện 28 bệnh nhân mang đột
biến này trạng thái dị hợp 2 bệnh nhân mang
kiểu gen đồng hợp tử đột biến. Sự khác biệt có ý
nghĩa thống giữa tần sallen của nhóm chứng
nhóm bệnh với p < 0,001, OR = 23,06, 95% Cl =
5,35 - 99,46. Kết luận:
tả được đột biến gen
BRCA26174delT TP53 Arg72Pro những phụ nữ
ung thư vú nguy cơ cao ở Việt Nam.
Từ khóa:
Ung thư vú, SHORT-ARMS-PCR, BRCA1,
BRCA2 6174delT, TP53 Arg72Pro.
SUMMARY
APPLICATION OF ARMS-PCR TECHNIQUES
TO DETERMINE BRCA2 6174DELT AND
TP53 ARG72PRO GENERATION IN BREAST
CANCER DISEASE
Background: BRCA2 and TP53 are tumor
suppressor genes identified as one of the causes of
breast cancer in young people. This study aims to
study a method for rapidly expressing common
mutations of these two genes and assess mutation
frequency of BRCA2 and TP53 genes in high-risk
breast cancer patients. Material and method: 50
patients were diagnosed with breast cancer and 50
*Trường Đại học Y Hà Nội
Chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Thị Trang
Email: trangnguyen@hmu.edu.vn
Ngày nhận bài:7.3.2019
Ngày phản biện khoa học: 17.5.2019
Ngày duyệt bài: 22.5.2019
normal women. Using DNA extracted from peripheral
blood, applying SHORT-ARMS-PCR technique to
identify BRCA2 and TP53 genotypes. Results: The
average age of the study group was 43.05 ± 5.85. No
cases of BRCA2 6174delT mutation were detected in
the control group, while in the group of patients there
were 4 (8%) in heterozygous genotypes, none of
them had homozygous genotypes. The difference in
the frequency of allen between the two groups was
statistically significant with p <0.5, OR = 9.37, 95% Cl
= 0.50 - 176.44. The mutation TP53 Arg72Pro
appeared in 2 cases in the control group in
heterozygous state, while in the group of patients, 28
patients with this mutation were found in
heterozygous state and 2 patients with heterozygosity
turn. The difference is statistically significant between
alleles of the control group and the disease group with
p <0.001, OR = 23.06, 95% Cl = 5.35 - 99.46.
Keywords:
Breast cancer, SHORT-ARMS-PCR,
BRCA1, BRCA1 4153delA, BRCA1 185delAG, BRCA1
Cys61Gly, BRCA1 5382insC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ung thư loại ung thư thường gặp nhất
nguyên nhân tử vong hàng đầu phụ n
bị ung thư. Việt Nam, tỷ lệ mắc ung thư vú đã
tăng hơn gấp đôi trong hai thập kỷ qua từ tỷ lệ
được chuẩn hóa theo tuổi 13,8 trên 100.000 phụ
nữ trong năm 2000 đến 29,9 trên 100.000 ph
nữ trong năm 2010. Khoảng 10 15% trường
hợp ung tđược chứng minh liên quan đến
đột biến các gen nhạy cảm BRCA1, BRCA2,
CHECK2 TP53. Xét nghiệm di truyền đối với
đột biến di truyền trong BRCA1 BRCA2 đã trở
thành không th thiếu đối với ph n tiền sgia
đình bung t hoặc ung thư buồng trứng.
BRCA2 nằm trên cánh dài của NST số 13. Bên
cạnh BRCA1, BRCA2 dấu ấn sinh học mạnh
nhất được chứng minh liên quan trực tiếp đến
bệnh ung tvà/hoặc ung thư buồng trứng.
Sản phẩm protein của gen BRCA2 tham gia vào
chế sửa chữa DNA chuỗi kép theo còn đường
HR. Thiếu hụt hoặc sai lệch chức năng của các
protein này dẫn tới thiếu hiệu quả trong chế
sửa chữa DNA dẫn tới phát sinh ung thư. TP53
nằm trên NST 17p13 hóa cho protein
trọng lượng phân tử 53kDa, đóng vai trò trung
tâm trong kiểm soát chu tế bào, sửa chữa
DNA và apoptosis. Do đó, TP53 đóng vai trò như
người bảo vệ hệ gen. Mất hoặc đột biến gen này
là thay đổi di truyền phổ biến nhất trong hầu hết
các bệnh ung thư, trong đó có ung thư vú.
Đa hình Arg72Pro tại codon 72 exon 4 được
TP CHÍ Y HC VIT NAM TP 479 - THÁNG 6 - S 1 - 2019
83
báo cáo liên quan đến nguy tiên lượng
nhiều loại ung thư. Đa nh này xuất phát t
việc thay thế 1 nucleotid codon 72 từ bộ ba
CCC thành CGC, dẫn đến acid amin được mã hóa
từ arginine thành proline.
Tp53 đột biến gen thường xảy ra nhất
trong ung thư vú, đặc biệt ung thư thể
xâm lấn. 30 - 35 trường hợp ung tvú được
phát hiện đột biến gen TP53. những bệnh
nhân âm tính với cả 3 marker ER, PR HER2,
đến 80% trườn hợp gen này bị đột biến.
Cũng tỷ lệ cao như vậy, TP53 được xem
dấu ấn sinh học tiềm năng, đích đến của phương
pháp điều trị đích.
Mục đích nghiên cứu:
Xác
định tỷ lệ đột biến gen BRCA2 6174delT và TP53
Arg72Protrên bệnh nhân ung thư vú tại bệnh
viện Đại học Y Hà Nội bằng kỹ thuật ARMS-PCR.
II. ĐI TƯNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
2.1. Đối tượng nghiên cứu
Nhóm bệnh:
50 bệnh nhân được chẩn đoán
ung thư đang điều trị tại bệnh viện Đại học Y
Nộiđồng ý tham gia nghiên cứucó một hoặc
nhiều yếu tố nguy cơ sau:
- Đưc chẩn đoán ung thư vú trước 50 tui
- Tin s gia đình có: người b ung thư hai
n; c ung thư vú và ung thư buồng trng mt
hay nhiều người trong gia đình; nhiều bnh ung
thư vú trong gia đình; ung thư vú nam gii.
Nhóm chứng: 50 phnữ bình thường không
mắc bất kì bệnh ung thư nào.
Các bệnh nhân này được xét nghiệm xác định
đột biến gen BRCA2 TP53 tại Trung tâm
vấn Di truyền – Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Thời gian:
T tháng 4/2018 đến tháng 4/2019.
Địa điểm nghiên cứu:
Trung tâm vấn di
truyền, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
2.2. Phương pháp nghiên cứu. Phương
pháp mô tả cắt ngang có đối chứng
2.2.1. Tách chiết AND. Sử dụng sản phẩm
ADN được tách từ mẫu mãu ngoại vi bằng bộ kit
ADN Express của hãng Lytech (Nga). Kiểm tra
độ tinh sạch của DNA trên máy Nanodrop của
hãng Thermo Scientific (Mỹ). Mẫu đạt được tiêu
chuẩn chất lượng khi độ tinh sạch đạt 1,8 2,0;
nồng độ ADN đạt 100 500 Ng/µl.
Trình tự mồi của các đột biến BRCA2 6174delT
và TP53 Arg72Pro được xác định như sau:
Bảng 2.1: Trình tự mồi
Mồi
Trình tự mồi
BRCA2 6174delT:
Mồi xuôi chung
5′-CATAACCAAAATATGTCTGGATTGGAG-3′
Mồi allen thường
5′-CTGATACCTGGACAGATTTTCCAC-3′
Mồi allen đột biến
5′-CCTGGACAGATTTTCCCTTGC-3′
TP53 Arg72Pro: Mồi xuôi chung
5ˊ- TGCAGGGGGATACGGCCAGGCATTGAAGTC -3ˊ
Mồi allen thường
5ˊ- GCTGCTGGTGCAGGGGCCAGGG - 3ˊ
Mồi allen đột biến
5ˊ- CCAGAATGCCAGAGGCTGCTCCGCG - 3ˊ
Xác định các đột biến nghiên cứu bằng cách
ứng dụng kĩ thuật ARMS - PCR trên máy CFX96
(BioRad, Mỹ). Chu trình luân nhiệt bao gồm các
ớc: 1. Giai đoạn biến tính ban đầu kéo i 3
phút ở 94 oC; 2.40 chu kì luân nhiệt gồm biến tính
94 oC trong 15 giây và gp cp trong 40 giây.
Điện di sản phẩm trên gel agarose 1,5%có
nhuộm ethidium bromide quan sát dưới màn
soi gel. Kết quả được xác định như sau:
Chú thích: ĐHT ĐB: đồng hp tử đột biến;
DHT: dị hợp tử; ĐHT BT: đồng hp tbình thường
Phương pháp ARMS - PCR cho phép xác định
một cách nhanh chóng và chính xác đột biến cần
quan sát, gồm 40 phút cho tách ADN 1 giờ
cho phản ứng PCR; trong khi giá thành giảm hơn
rất nhiều so với giải trình tự gen.
2.3. Đạo đức nghiên cứu: Các số liệu thu
thập được chính xác trung thực được xác
nhận chấp thuận bởi sở nghiên cứu. Bệnh
nhân xác nhận tham gia nghiên cứu và quyền
ngừng tham gia nghiên cứu bất cứ lúc nào
không chịu ràng buộc gì. Sau khi kết quả,
bệnh nhân được tư vấn và điều trị phù hợp.
III. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
3.1. Kết quả tách chiết AND. 100 mẫu
nghiên cứu được tách ADN bằng kit tách ADN-
express (Lytech, Nga). Xác định độ tinh sạch của
sản phẩm ADN tách được bằng hệ thống
Nanodrops của hãng Thermo Scientific (Mỹ). Kết
quả thu được ghi vào bảng sau:
Bảng 3.1. Độ tinh sạch ADN
Nồng độ
ADN
Nồng độ AND,
Ng/µl
Độ tinh
sạch
Thấp nhất
124
1,82
Cao nhất
543
1,95
Trung bình
321,85±100,22
1,87±0,04
vietnam medical journal n01 - JUNE - 2019
84
Nhận xét:
Lượng ADN thu được từ các mẫu
đạt tiêu chuẩn nghiên cứu với nồng độ cao nhất
đạt 543ng/µl, thấp nhất đạt 124ng/µl; độ tinh
sạch cao nhất là 1,95 thấp nhất là 1,82.
Độ tinh sạch của ADN sau khi tách bằng kit
tách ADN Express đạt tiêu chuẩn xét
nghiệm. Tuy nhiên 1 mẫu nồng độ ADN tách
được cao trên 500ng/µl, do vậy phải pha loãng 2
lần bằng chính kit tách. Đây bước đầu tiên
quyết định sự thành công của phản ứng PCR. Bộ
kit ADN Express (Nga) ưu thế phương
pháp đơn giản, cho sản phẩm nhanh nên thể
sử dụng trong một số phản ứng nhất định.
3.2. Đặc điểm tuổi của nhóm bệnh nhân
nghiên cứu. Tuổi trung bình của nhóm bệnh
nhân nghiên cứu 43,05± 5,85, bệnh nhân ít
tuổi nhất 34 tuổi, nhiều tuổi nhất 58 tuổi.
Mặc độ tuổi phổ biến phát hiện ung thư
Việt Nam từ 45 55 tuổi [1]. Nhưng kết quả này
phù hợp khi nghiên cứu tập trung vào đối
tượng là các bệnh nhân ung thư vú còn trẻ (phát
hiện bệnh trước 50 tuổi) tiền sử gia đình.
Nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng chỉ ra rằng
đột biến BRCA2 liên quan đến những trường hợp
ung thư vú trẻ tuổi.
3.3. Tỷ lệ các đột biến gen
Đột biến BRCA2 6173delT
Bảng 3.2: Tần sđột biến gen BRCA2 6173delT phân phối các alen nhóm bệnh
nhóm chứng
Kiu gen
Nhóm chng(n =)50
Nhóm bnh (n=50)
OR
p
WW
50 (100)
46 (92)
0,10
<0,5
WM
0 (0)
4 (8)
9,77
<0,5
MM
0 (0)
0 (0)
1,00
<0,5
T l các alen (%)
W
100
96
0,11
<0,5
M
0
4
9,37
<0,5
Chú thích:
W: alen bình thường; M: alen đột biến
Đột biến BRCA2 6174delT thường gặp với tần
suất 8% cộng đồng người Do Thái [2]. Trong
khi đó, cộng đồng người châu Âu châu Á
tỷ lệ mang gen này thấp hơn nhiều.
Trong nghiên cứu này, không phát hiện đột
biến BRCA2 6174delT trong nhóm chứng.
nhóm bệnh có 4 trường hợp dị hợp tử về đột biến
BRCA2 6174delT, không bệnh nhân nào đồng
hợp về đột biến này. Sự khác biệt về tỷ lệ alen
trong quần thể của 2 nhóm chứng và nhóm mang
bệnh nhân ung thư ý nghĩa thống với
p < 0,5, OR = 9,37, 95% Cl = 0,50 - 176,44.
Việc phát hiện 4 trường hợp bệnh nhân ung
thư mang gen đột biến BRCA2 6174delT
(tương ứng 8%) dường n không mâu thuẫn
với nghiên cứu trước đó của Nguyễn Thị Minh
Chính cs (2002) [3] hay Tạ Văn Tờ cs
(2010) [4] khi không phát hiện trường hợp nào
đột biến này Việt Nam. Thứ nhất do cỡ
mẫu của các nghiên cứu đều không lớn. Thứ hai
khác với các nghiên cứu trước, nghiên cứu
này tập trung vào nhóm các bệnh nhân yếu
tố nguy cao như ung thư vú khởi phát sớm
hoặc gợi ý cho một trường hợp ung thư vú di
truyền hoặc có yếu tố gia đình.
Đột biến TP53 Arg72Pro
Bảng 3.3: Tần sđột biến gen TP53 Arg72Pro phân phối các alen nhóm bệnh
nhóm chứng
Kiu gen
Nhóm chng(n =50)
Nhóm bnh(n=50)
OR
95% Cl
p
WW
48 (96)
20 (40)
0,03
0,01 - 0,15
<0,001
WM
2 (4)
28 (56)
30,55
6,68 - 139,76
<0,001
MM
0 (0)
2 (4)
5,21
0,24 - 111.24
<0,001
T l các alen (%)
W
98
68
0,04
0,01 - 0,19
<0,001
M
2
32
23,06
5,35 - 99,46
<0,001
Chú thích:
W: alen bình thường; M: alen đột biến
TP53 gen đóng vai trò trung tâm của quá
trình appotosis trong tế bào. Đột biến gen này
liên quan đến rất nhiều loại bệnh ung thư khác
nhau. Trong đó đột biến TP53 Arg72Pro liên
quan mật thiết với các bệnh ung t[5], đặc
biệt tỷ lệ xuất hiện đột biến này rất cao (80%)
những bệnh nhân âm tính với cả ER, PR
HER2 (TN). Nhiều báo cáo gần đây cho thấy
rằng TP53 có thể là một dấu ấn quan trọng và là
mục tiêu của điều trị đích, đặc biệt ở nhóm bệnh
nhân TN [6].
Việc tìm thấy đột biến TP53 Arg72Pro 30
bệnh nhân, tương ứng với 60%, bao gồm 28
bệnh nhân mang kiểu gen dị hợp tử 2 bệnh
nhân mang kiểu gen đồng hợp phù hợp với
hầu hết các nghiên cứu trước đó. Sự khác biệt là
ý nghĩa thống giữa tần sồ allen của nhóm
chứng nhóm bệnh với p < 0,001, OR =
TP CHÍ Y HC VIT NAM TP 479 - THÁNG 6 - S 1 - 2019
85
23,06, 95% Cl = 5,35 - 99,46.
nhóm chứng phát hiện 2 trường hợp mang
kiểu gen dị hợp tử, cho rằng trong quần thể
người Việt Nam cũng có lưu hành đột biến TP53.
Những bệnh nhân này thường nhạy cảm hơn với
các tác nhân gây ung thư, nên vấn để bệnh
nhân chế độ sinh hoạt ăn uống phù hợp,
đồng thời thăm khám sàng lọc tổng quát
thường xuyên để kịp thời phát hiện điều trị
bệnh kịp thời.
thể thấy rằng đột biến BRCA2 6174delT
cũng không phổ biến Việt Nam, kể cả nhóm
yếu tnguy cao. Trái lại tỷ lệ bệnh nhân
mang đột biến Tp53 Arg72Pro lại khuynh
hướng cao hơn. Điều này một gợi ý để các
nhà lâm ng xem xét liệu thể sử dụng
những thuốc điều trị đích mới như PRIMA-1,
APR-246 PK11007 COTI-2 trên bệnh nhân
ung thư vú âm tính với cả ER, PR và HER2.
Do chi phí cho xác định đầy đủ các đột biến
gen rất cao, nên rất kđể phân tích đầy đủ
tất cả các đột biến đa hình kiểu gen những
bệnh nhân ung thư vú. Do đó cần thiết
những nghiên cứu lớn hơn xác định một số đột
biến phổ biến trong quần thể người Việt Nam hỗ
trợ rất lớn trong việc sàng lọc tầm soát sớm
cho bệnh nhân và gia đình.
IV. KẾT LUẬN
- Tuổi trung bình của nhóm bệnh nhân
nghiên cứu là 43,05± 5,85.
- Không phát hiện trường hợp nào mang đột
biến gen BRCA2 6174delT nhóm chứng, trong
khi nhóm bệnh có 4 bệnh nhân (8%) nhóm
bệnh mang kiểu gen dị hợp tử, không trường
hợp nào kiểu gen đồng hợp tử đột biến. Sự
khác biệt về tần số allen giữa hai nhóm ý
nghĩa thống với p < 0,5, OR = 9,37, 95% Cl
= 0,50 176,44. Đột biến gen TP53 Arg72Pro
xuất hiện 2 trường hợp nhóm chứng trạng
thái dị hợp tử, còn nhóm bệnh phát hiện 28
bệnh nhân mang đột biến này ở trạng thái dị hợp
2 bệnh nhân mang kiểu gen đồng hợp tử đột
biến. Sự khác biệt là có ý nghĩa thống kê giữa tần
sồ allen của nhóm chứng nhóm bệnh với p <
0,001, OR = 23,06, 95% Cl = 5,35 - 99,46.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trieu PD, Mello-Thoms C, Brennan PC. Female
breast cancer in Vietnam: a comparison across
Asian specific regions. Cancer Biol Med. 2015
Sep;12(3):238-45.
2. Neuhausen, S. et al. (1996). Recurrent
BRCA2 6174delT mutations in Ashkenazi Jewish
women affected by breast cancer. Nature
Genet. 13, 126128.
3. Th Minh Chính, Đái Duy Ban, Hoàng Minh
Châu và CS (2004). Kết qu nghiên cứu đột biến
gen BRCA1 BRCA2 24 bnh nhân ung thư
Vit Nam. Nhng vấn đề nghiên cứu bản
trong khoa hc s sng.
4. T Văn Tờ, Nguyễn Văn Định (2010), Nghiên
cứu c định đột biến gen BRCA1, BRCA2 trong ung
thư vú,o cáo tổng kết đi nnh, Bnh vin K.
5. Gonçalves, Meire Luzia et al.(2014).
Association of the TP53 codon 72 polymorphism
and breast cancer risk: a meta-analysis. Springer
Plus vol. 3 749. 17 doi: 10.1186/ 2193-1801-3-749.
6. Duffy MJ, Synnott NC, Crown J (2018),
Mutant p53 in breast cancer: potential as a
therapeutic target and biomarker. Breast Cancer
Res Treat. 2018 Jul;170(2): 213-219. doi:
10.1007/ s10549-018-4753-7.
ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHI BỊ ĐỨT HOÀN TOÀN
VÀ GẦN HOÀN TOÀN 1/3 DƯỚI CẲNG TAY VÀ CỔ TAY ĐƯỢC ĐIỀU TRỊ
TẠI BỆNH VIỆN CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH
Phạm Hiếu Liêm1, Trần Công Tường2
TÓM TẮT23
Cùng với sphát triển của hội về mọi mặt, các
tổn thương đứt hoàn toàn gần hoàn toàn cẳng tay
bàn tay cũng tăng theo. Đây một tổn thương
1Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch,
TP. Hồ Chí Minh
2Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình, TP. Hồ Chí Minh
Chịu trách nhiệm chính: Phạm Hiếu Liêm
Email: drliempham@pnt.edu.vn
Ngày nhận bài: 27.3.2019
Ngày phản biện khoa học: 20.5.2019
Ngày duyệt bài: 24.5.2019
nặng nề nghiêm trọng hơn nếu chi bị đứt không
được khâu nối hoặc khâu nối không hoàn hảo. Mục
tiêu: Đánh giá hiệu quả phục hồi chức năng chi bị đứt
hoàn toàn gần hoàn toàn 1/3 dưới cẳng tay cổ
tay tại bệnh viện chấn thương chỉnh hình thành phố
Hồ Chí Minh. Đối tượng phương pháp nghiên
cứu: Nghiên cứu tả hàng loạt ca được chẩn đoán
bị đứt hoàn toàn gần hoàn toàn 1/3 dưới cẳng
tay và cổ tay, có đầy đủ hồ bệnh án nghiên cứu và
được điều trị nối chi đứt. Bệnh nhân được đánh giá
hiệu quả hồi phục chức năng chi bị sau phẫu thuật.
Kết quả: 34 bệnh nhân được khâu nối vị trí 1/3
dưới cẳng tay đứt hoàn toàn gần hoàn toàn. 20
bệnh nhân đạt nhóm I, chiếm 58,8%, 1 bệnh nhân
đạt nhóm II, chiếm 2,9%, 13 bệnh nhân đạt nhóm