ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
7
VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG
GIẢNG DẠY HỌC PHẦN ĐƢỜNG LỐI QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH CỦA ĐẢNG
TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH
TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY BẮC
Phan Văn Tiển
Trường Đại học Tây Bắc
THÔNG TIN BÀI BÁO
TÓM TẮT
Ngày nhn bài: 15/6/2023
Ngày nhận đăng: 20/8/2023
T khoá: Phương pháp dạy hc,
nâng cao chất lượng, chất lượng
ging dy, Giáo dc quc phòng
an ninh.
Trong những năm qua công tác ging dy môn hc giáo dc quc
phòng an ninh (GDQP&AN) cho sinh viên ti Trung tâm
GDQP&AN Trường Đại hc Tây Bắc đã góp phần quan trng
giúp cho sinh viên nắm được quan điểm của Đảng, kiến thc quc
phòng an ninh xây dựng lòng yêu nước, nim tin cho sinh viên
đối vi công cuc xây dng bo v T quc, gi gìn an ninh
chính tr, trt t an toàn xã hội. Trên cơ sở nghiên cu các vần đề
lun thc trng vic vn dụng các phương pháp dạy hc
(PPDH) nhm nâng cao chất lượng ging dy Hc phần Đường
li quc phòng và an ninh của Đảng ti Trung tâm Giáo dc quc
phòng và an ninh Trường Đi hc Tây Bắc, đề xut các bin pháp
nhm góp phn nâng cao cht lượng ging dy môn hc
GDQP&AN i chung Hc phần Đường li quc phòng an
ninh của Đảng nói riêng ti Trung tâm.
1. Đặt vấn đề
Trong hệ thng chương tnh GDQP&AN cho
các trưng Đi hc, cao đng thì Học phần đường
lối quốc phòng an ninh của Đảng là mt
trong nhng hc phn ng quan trọng nhm
giúp sinh vn nhận thức và nh động đúng đắn.
Đồng thời giúp sinh viên định ớng đưc những
thế mnh của mình để phát huy, hn chế tối đac
yếu kém. Bên cạnh đó, học phần n khơi dậy và
nêu cao tinh thần u nước của thế hệ trẻ, tăng
cưng khi đại đoàn kết toàn dân tộc, cng c
vng chắc nim tin của nn dân vào Đng và Nhà
nưc, chống lại mọi âm u chia rẽ, phản động
ca các thế lc t địch trong và ngi nưc. Đng
thời củng c và bảo vệ vững chắc an ninh chính trị,
trật t an toàn xã hội, tăng cưng s đn kết trong
Trung tâm, giữa sinh viên với sinh viên, giữa
ngưi với ni với c mi quan hệ hi
khác, gắn kết tinh thần n tộc và y dng khối
đi đoàn kết toàn dân[1].
Nằm trong các sở giáo dục quốc phòng
an ninh, Trung tâm Giáo dục quốc phòng
an ninh Trường Đại học Tây Bắc nhiệm vụ
giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng an
ninh cho sinh viên của các trường Đại học, cao
đẳng của 03 tỉnh Sơn La, Điện Biên Lai
Châu. Trong những năm qua, công tác dạy học
môn học giáo dục quốc phòng an ninh nói
chung, Học phần Đường lối quốc phòng an
ninh của Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng
luôn được Chi ủy, Ban Giám đốc Trung tâm,
đội ngũ giáo viên tại Trung tâm Giáo dục quốc
phòng an ninh Trường Đại học Tây Bắc
quan tâm tiến hành bằng nhiều biện pháp qua
đó từng bước nâng cao chất lượng dạy học
cho sinh viên. Tuy nhiên, trong thực tế, chất
lượng giảng dạy môn học GDQP&AN nói
chung và học phần Đường lối quốc phòng và an
ninh của Đảng tại Trung tâm GDQP&AN
Trường Đại học Tây Bắc hiện nay vẫn chưa đáp
ứng được những yêu cầu đặt ra, điều này một
phần do chất lượng một số cán bộ giảng viên
(GV) còn hạn chế nhất định trong đó tập trung
vào việc vận dụng phương pháp dạy học trong
dạy học nhận thức, trách nhiệm của SV đối
với yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc hội
chủ nghĩa còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa
tương xứng với mục tiêu, yêu cầu giáo dục
đào tạo. Bài viết tập trung phân tích một số biện
pháp vận dụng phương pháp dạy học nhằm
nâng cao chất lượng giảng dạy học phần Đường
lối quốc phòng an ninh của Đảng góp phần
nâng cao chất lượng môn học GDQP&AN tại
Phan Văn Tiển (2024) - (35): 7 - 15
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
8
Trung tâm GDQP&AN Trường Đại học Tây
Bắc hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Mt s vấn đề bản v vn dng
phương pháp dạy hc trong ging dy Hc
phần Đường li quc phòng an ninh ca
Đảng ti Trung tâm Giáo dc quc phòng
an ninh
Việc sử dụng một PPDH đơn điệu sẽ dễ gây
cho SV nhàm chán vì vậy sử dụng phối hợp các
PPDH khác nhau sẽ gây hứng thú học tập cho
sinh viên. Để thực hiện mỗi nhiệm vụ dạy học
thường những PPDH đặc trưng, chẳng hạn
khi hình thành kiến thức mới thường phải sử
dụng các phương pháp như quan sát, hỏi đáp,
truyền đạt... đối với việc củng cố kiến thức thì
các phương pháp như trên cũng đóng vai trò
quan trọng nhằm mang lại hiệu quả. Nhưng khi
hình thành năng cho sinh viên thì các PPDH
hiệu quả hơn cả lại dạy học giải quyết vấn
đề, điều tra, thảo luận ... Vì vậy để thực hiện tốt
các nhiệm vụ, mục tiêu dạy học khác nhau ta
cần phải sử dụng phối hợp nhiều PPDH.
Từng nội dung dạy học khác nhau cũng
những PPDH đặc trưng, ví dụ khi ta cung cấp cho
học sinh các kiến thức của n khoa học ta
thường sử dụng phương pháp thuyết trình, khi
học những nội dung về kỹ năng thì phương pháp
m mẫu lại có hiệu quả hơn cả... Cho nên để dạy
tốt một môn học đượcch hợp kiến thức từ nhiều
nh vực khoa học thì lại càng cần phải sử dụng
phối hợp các PPDH khác nhau.Việc sử dung
phối hợp nhiều PPDH khác nhau sẽ tạo ra hứng
thú cho người học còn dễ đảm bảo thực hiện
đúng thời lượng theo chương trình quy định.
Chúng ta đã biết, không PPDH nào ưu
điểm tuyệt đối cho mọi trường hp. mi
phương pháp ưu điểm hn chế riêng, phù
hp cho những trường hp khác nhau v ni
dung đặc điểm môn hc, mục tiêu đào tạo,
thời lượng, s ng SV trong lớp… vậy,
vic s dng tng hợp các phương pháp khác
nhau s to s phù hp tt nht theo tng môn
hc, tng bui ging, thm chí tng ni dung
trong mi tiết hc. Quá trình vn dng các
PPDH kết qu ca s vn dng khéo léo
không ch v mt kiến thc lý lun và thc tin,
đó quá trình vận dng nhun nhuyn
hiu sâu sc ni dung các PPDH thuyết nói
chung hay Hc phần Đường li quốc phòng
an ninh của Đảng nói riêng của người ging
viên. Trong đó đối với đặc thù môn hc này
môn hc lý thuyết trong h thng giáo dc quc
phòng an ninh ca quốc gia, do đó đi vi
người ging viên phi s dng linh hot ch
yếu là các nhóm PPDH
2.2. Kết qu nghiên cu
2.2.1. Thc trng vic vn dụng phương
pháp dy hc trong ging dy Hc phần Đường
li quc phòng an ninh của Đảng ti Trung
tâm Giáo dc quốc phòng an ninh Trưng
Đại hc Tây Bc
Để m hiểuu hơn thc trng ca vic vn
dng các PPDH đi vi Hc phần Đường li
quc phòng an ninh của Đảng ti Trung m
GDQP&AN Trường Đại hc Tây Bc, chúng
tôi đã tiến nh điu tra qua h thng bng hi
dành cho ging viên, cán b sinh viên.
Trong đó s ng ging vn, n b đưc hi
20 s ng sinh vn được điều tra
150 sinh viên khóa 64 thuc Trường Cao đng
phạm Đin Biên. Khi x s liu, chúng
tôi đã tách riêng kết qu từng đối tượng để phân
tích đánh giá. Ngoài điều tra bng bng hi, ch
nhiệm đề tài còn tiến hành trao đổi trc tiếp,
quan sát các bui trên lp trong Hc phn
Đưng li quc phòng an ninh của Đảng …,
kết qu thu được như sau:
a) Nhn thc v tm quan trng ca vic s
dụng các phương pháp dạy hc trong ging dy
Hc phần Đường li quc phòng an ninh
của Đảng ca ging viên, sinh viên:
T kết qu bng trên cho thấy, đi vi vic
nâng cao chất lượng Hc phn đường li quc
phòng an ninh của Đảng môn hc
GDQ&AN Trung tâm GDQP&AN Trưng
Đại hc y Bc, qua điều tra, kho sát 55%
s cán b, giảng viên 28% SV được hi cho
rng vic nâng cao chất lượng Học phần Đường
lối quc phòng an ninh của Đảng Cộng sản
Việt Nam cho sinh viên Trung tâm
GDQP&AN Trường Đại hc y Bc hin nay
rt cn thiết, còn 40% cán b, ging viên
62% sinh viên khi được hi cho rng vấn đề
nâng cao chất lượng Hc phn đường li quc
phòng an ninh của Đảng ti Trung tâm
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
9
GDQP&AN Trường Đại hc y Bc hin nay
cn thiết. Bên cạng đó 15% sinh viên
5% cán b ging viên cho ý kiến không cn
thiết phi nâng chất lượng Hc phần đường li
quc phòng an ninh của Đảng môn hc
GDQP&AN ti Trung tâm GDQP&AN Trưng
Đại hc Tây Bc, điu này cho thy nhn thc
ca mt s cán b, ging viên và sinh viên nhn
thc v ý nghĩa, tầm quan trng ca vấn đề nâng
cao cht lượng Hc phần đường li quc phòng
an ninh của Đảng môn hc GDQP&AN ti
TTGDQP&AN Trường Đại hc y Bc hin
nay còn chưa đầy đủ.
Bảng 1: Tâm quan trọng của việc nâng cao chất lƣợng dạy Học phần
Đƣờng lối quc phòng và an ninh của Đảng cho sinh viên
tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh Tờng Đại học Tây Bắc
Đối tưng
Mức độ đánh giá
Rt cn thiết
Cn thiết
Không cn thiết
%
SL
%
SL
%
Ging viên
55
8
40
1
5
Sinh viên
28
93
62
15
10
b) Thc trng vic vn dụng phương pháp
dy hc vào ging dy Hc phần Đường li
quc phòng an ninh của Đảng ti trung tâm
GDQP&AN Trường Đại hc Tây Bc:
Để đưa ra những giải pháp cụ thể nhằm nâng
cao việc vận dụng tổng hợp các PPDH đối với
Học phần đường lối quc phòng an ninh của
Đảng tại Trung tâm, chúng tôi đã trao đổi với
đội ngũ GV SV để hiểu hơn về trình độ, khả
năng và nguyên nhân của quá trình đó:
Kết qu đánh giá của GV SV v mức độ
thường xuyên s dụng các phương pháp dạy
hc cho thy: 100% ging viên và sinh viên cho
rằng thường xuyên s dụng phương pháp
thuyết trình; 80% ging viên 63,3% sinh
viên cho rng giảng viên thường xuyên s dng
phương pháp đàm thoại; 80% ging viên
46,7% sinh viên cho rng giảng viên thường
xuyên s dng tài liu sách giáo khoa; 55%
ging viên 13,3% sinh viên cho rng ging
viên thường xuyên s dụng phương pháp dạy
hc nêu vấn đề; 25% ging viên 23,3% sinh
viên cho rng giảng viên thường xuyên s dng
phương pháp tho lun nhóm; 55% ging viên
42% sinh viên cho rng giảng viên thường
xuyên vn dng phi hợp các phương pháp.
Qua điều tra s liu v thc trng s dng
phương pháp giảng dy Hc phần đường li
quc phòng an ninh của Đảng Trung tâm
GDQP&AN Trường Đại hc y Bc chúng tôi
thy phn ln các ging viên trong B môn đều
tinh thn trách nhim, lòng yêu ngh
nhit tình trong công tác ging dạy. Nhưng bên
cạnh đó, còn một s giảng viên chưa biết la
chọn cho mình phương pháp giảng dy phù hp
vi ni dung tng bài ging nên thu hút s chú
ý ca sinh viên, to cho sinh viên tích cc t
giác hng thú trong hc tp. Mt s ging
viên chưa thực s ch động đổi mới phương
pháp dy hc, vẫn duy trì phương pháp dạy hc
truyn thng, ly thuyết trình làm chính, dn
đến tình trng thy đọc trò ngi th động nghe
chép, ni dung ch yếu ly t trong ni
dung, chương trình sách giáo trình Giáo dc
quc phòng an ninh do Nhà xut Giáo dc xut
bản năm 2014, bài học còn nng tính thuyết,
thiếu nh thc tin, dẫn đến đơn điệu, bun t,
sinh viên không thích hc môn hc. Bên cnh
đó việc s dng tng hợp các PPDH cũng được
ging viên sinh viên nhn thc khá tốt, đang
dần hình thành quá trình đổi mi PPDH vi
vic s dng các PPDH vi nhau làm ni
dung ca bài hc.
c) Nguyên nhân yếu t tác động đến quá
trình vn dụng các PPDH đối vi ging viên
trong Hc phần đường li quc phòng an
ninh của Đảng ti Trung tâm GDQP&AN
Trường Đại hc Tây Bc
Để tìm hiu nguyên nhân ca quá trình s
dng PPDH trong ging dy Hc phần Đường
li quc phòng an ninh của Đảng ti Trung
tâm chúng tôi trc tiếp trao đổi vi ging viên
và sinh viên
Khi hi sinh viên vi câu hi: “em cho biết
nguyên nhân ca vic hn chế vn dng nhiu
PPDH trong ging dy Hc phần Đường li
quc phòng an ninh của Đảng ti Trung
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
10
tâm” chúng tôi nhận được phn hi:
Bảng 2. Nguyên nhân của việc hạn chế sử dụng các PPDH trong giảng dạy Học phần Đƣờng
lối quốc phòng và an ninh của Đảng tại Trung tâm. (Đối với sinh viên)
Nội dung đánh g
Mức độ đánh giá
Rt quan trng
Quan trng
Không quan
trng
SL
%
SL
%
SL
%
Nhn thức chưa đầy đủ vic s dng các
phương pháp trong quá trình dy hc
30
20%
120
80%
0
0%
Trình độ của đội ngũ giảng viên còn hn chế
132
88%
18
12%
0
0%
Cơ sở vt chất, phương tiện thiết b đảm bo
cho quá trình dy học chưa đáp ứng nhu cu
ngưi dy
83
55%
10
6,7%
57
38%
Chưa thuần thục động tác trong s dng các
PPDH
93
62%
52
34,7%
5
3,3%
T bảng 2 thu được: 20% sinh viên cho rng
nguyên nhân: nhn thức chưa đầy đủ vic s
dụng các phương pháp trong quá trình dy hc
là mt trong nhng nguyên nhân rt quan trng;
88% sinh viên cho rằng nguyên nhân: trình độ
đội ngũ ging viên còn hn chế mt trong
nhng nguyên nhân rt quan trng; 55% sinh
viên cho rằng nguyên nhân: sở vt cht,
phương tiện thiết b đảm bo cho quá trình dy
học chưa đáp ng nhu cầu người dy mt
trong nhng nguyên nhân rt quan trng; 62%
sinh viên cho rằng nguyên nhân: chưa thun
thục động tác trong s dng mt trong nhng
nguyên nhân rt quan trng.
Xut phát t việc điều tra nhng nguyên
nhân ch yếu trong vic s dụng các PPDH, để
hiu sâu sắc hơn những yếu t tác động đến
nhng nguyên nhân trên vi câu hi: em cho
biết nhng tác động đến quá trình s dng các
phương pháp dạy hc Hc phần Đường li
quc phòng an ninh của Đảng ti Trung
tâm” chúng tôi thu được kết qu:
Bảng 3. Yếu tố tác động đến quá trình sử dụng phƣơng pháp dạy học trong giảng dạy
Học phần Đƣờng lối quốc phòng và an ninh của Đảng tại Trung tâm. (Đối với sinh viên)
Nội dung đánh giá
Mức độ đánh giá
Rt quan trng
Quan trng
Không quan trng
SL
%
SL
%
SL
%
Năng lực thiết kế vic s dng các
PPDH
50
33,3
90
60
10
6,7
Trình độ của đội ngũ Giảng viên
120
80
30
20
0
0
Cơ sở vt chất, phương tiện thiết b
đảm bo cho quá trình dy hc
30
20
100
66,6
20
13,3
T bng 3 cho thy: 33,3% sinh viên cho
rằng: năng lực thiết kế vic s dụng các phương
pháp yếu t tác động rt quan trng; 80%
sinh viên cho rằng: trình độ đội ngũ ging viên
yếu t tác động rt quan trọng; 20% sở
vt chất, phương tiện thiết b đảm bo cho quá
trình dy hc là yếu t tác động rt quan trng;
Như chúng ta đã biết quá trình đổi mi
PPDH mt trong những chương trình trọng
điểm ca quốc gia, trong đó việc khéo léo phi
hp s dụng các phương pháp dạy hc tr
thành mt mu chốt trong quá trình đó, đc bit
vi Hc phần Đường li quc phòng an ninh
của Đảng, để đề cp nhng biện pháp đối
vi mi GV và SV cho là quan trng
Điều tra đối với đội ngũ cán bộ qun lý,
chúng tôi đã tiến hành phát phiều thu được
kết qu như sau:
Để hiu thêm v trách nhim chính trong
vic s dng các PPDH trong ging dy Hc
ISSN: 2354 -1091 Journal of Science Tay Bac University (JTBU) https://sj.utb.edu.vn
11
phần Đường li quc phòng an ninh ca
Đảng Cộng sản Việt Nam ti Trung tâm, chúng
tôi đã đặt câu hỏi: “Theo đồng chí , trách nhim
chính ca vic vn dụng các phương pháp dy
hc trong ging dy Hc phần Đường li quc
phòng an ninh của Đảng thuc về”?, kết qu
thu được 100% cán b, qun cho rng
trách nhim chính thuc v Ging viên dy, 0%
cán b, qun cho rng do các ban chức năng
các t chc ti Trung tâm, 0% cán b qun
cho rng trách nhim thuc v các t trưng
t b môn. Qua đó chúng ta thấy rng, ging
viên đóng vai trò rất quan trng, trung tâm
trong vic s dng các PPDH trong quá trình
ging dy.
Trong sut thi gian hoạt động ca Trung tâm,
mt trong nhng ni dung quan trng, ch cht
nhất đó quá trình dạy hc, chính vậy để
m hiu v công c qun quá trình s dng
PPDH tại Trung tâm như thế o, cng tôi đã
tiến hành đt u hi: Theo đồng chí công tác
qun vic s dng c PPDH ca c ban
chc năng, bộ môn Trung m th hiên mc
độ nào?” 35% cán b, qun cho rng vic
qun mc độ tt, 50 % n b, qun cho
rng vic qun mc độ khá, 15 % n b,
qun cho rng vic qun mc độ trung
nh, 0 % cán b, qun lý cho rng vic qun lý
mức độ yếu.
Vi 15% cán b, qun cho rng vic qun
mức đ trung bình, thì chúng tôi đã tiến
hành điều tra nguyên nhân ch yếu do: Phân
cp qun gia Ban, B môn, t chức chưa rỏ
ràng, các chế độ chính sách cho vic s dng
các PPDH chưa được quan tâm, do đội ngũ
giảng viên chưa nhận thc sâu sc quá trình s
dng các PPDH.
Cùng vi nhng vấn đề trên, mt trong
nhng ni dung quan trng ca vic s dng
PPDH hiu qu, không th thiếu s trang b
đầy đủ v sở vt chất, chúng tôi đã tiến hành
tìm hiu thc trng này qua câu hi: “Theo
đồng chí điều kin CSVC của Trung tâm đáp
ng cho quá trình s dng PPDH mức độ
nào?” 20% cán b, qun cho rằng đã đáp
ng tt, 50% cán b, qun cho rằng đã đáp
ng khá, 30% cán b, qun cho rằng đã đáp
ng mức độ trung bình, 0% cán b, qun
cho rằng đã đáp ng mức đ yếu. Trong sut
thi gian va qua mặc điều kin Trung tâm
còn khó khăn, nhưng về bản Trung tâm cũng
quan tâm đúng mức v điu kiện sở vt cht
cho quá trình dy học, và đi mi giáo dc hin
nay.
Qua kết qu điều tra nhm tìm hiu các gii
pháp c th cho vic phi hp vn dng các
PPDH trong quá trình ging dy Hc phn
Đưng li quc phòng an ninh của Đảng
Cộng sản Việt Nam ti Trung tâm, chúng tôi
thy rằng đa số các cán b, ging viên ti trung
tâm đều nhn thc rt tt vai trò ca mi bin
pháp, mi bin pháp gi mt v trí quan trng
không th thiếu trong tng th những điều kin
cn thiết để vn dụng các PPDH, đối vi sinh
viên bản các em đã nhận thức khá đầy đủ
tm quan trng ca mi biện pháp nhưng chưa
hoàn toàn toàn din, theo kết qu ca phiếu thì
bản các em ch nhn thc kết qu ca vic
s dng các PPDH là trách nhim ca các ging
viên. Chính vậy đây trở thành vấn đề đáng
quan tâm ca Trung tâm nhm nâng cao nhn
thc không ch đối vi giảng viên đặc bit
đối tượng các em sinh viên, nhng ch th
trong quá trình tiếp nhn và vn dng tri thc.
2.2.2. Mt s bin pháp vn dụng phương
pháp dy hc nhm nâng cao chất lượng ging
dy Hc phần Đường li quc phòng an
ninh của Đảng ti Trung tâm Giáo dc quc
phòng và an ninh Trường Đại hc Tây Bc
Để lựa chọn các biện pháp cụ thể chúng tôi
dựa trên sở luận thực trạng việc vận
dụng phương pháp dạy học vào giảng dạy Học
phần Đường lối quc phòng an ninh của
Đảng tại Trung tâm GDQP&AN Trường Đại
học Tây Bắc cũng như dựa vào kinh nghiệm
giảng dạy của bản thân một số đồng nghiệp.
Chúng tôi đã lựa chọn ra 05 biện pháp nhằm
nâng cao chất lượng học phần Đường lối quc
phòng an ninh của Đảng tại Trung tâm
GDQP&AN Trường Đại học Tây Bắc cụ thể:
a) Nâng cao nhn thc vic vn dng
phương pháp dạy hc, trách nhim ca ging
viên trong vic bồi dưng kiến thc quc phòng
an ninh nói chung ging dy Hc phn
Đưng li quc phòng và an ninh của Đảng nói
riêng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt