ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐẶNG VIẾT MẠNH
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG
GIẢI BÀI TẬP CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN – VẬT LÍ 12
(NÂNG CAO) NHẰM BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ
HÀ NỘI - 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
ĐẶNG VIẾT MẠNH
XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP VÀ HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG
GIẢI BÀI TẬP CHƢƠNG ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN – VẬT LÍ 12
(NÂNG CAO) NHẰM BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM VẬT LÍ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN VẬT LÍ)
Mã số: 60 14 01 11
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. TS. NGUYỄN QUANG BÁU
HÀ NỘI – 2015
i
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện đƣợc luận văn này, tôi đã nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ ủng
hộ của mọi ngƣời: từ bạn bè, ngƣời thân, từ các thầy cô giáo khi giảng dạy, thầy
giáo hƣớng dẫn làm luận văn và từ các cán bộ trƣờng Đại Học Giáo Dục, trƣờng
THPT Ứng Hòa A và các em học sinh trong nhóm học sinh giỏi vật lí 12 của trƣờng
THPT Ứng Hòa A.
Trƣớc tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các cán bộ giáo viên trƣờng Đại học
Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội đã trang bị cho tôi vốn kiến thức quý báu để tôi
có thể thực hiện thành công đề tài này, cũng nhƣ làm giàu thêm kiến thức để tôi tiếp
tục sự nghiệp sau này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Quang Báu,
ngƣời thầy đáng kính, thầy đã tận tình hƣớng dẫn tôi thực hiện đề tài này. Trong
suốt thời gian dài, mặc dù công việc nghiên cứu giảng dạy của thầy rất bận rộn,
Thầy vẫn dành những khoảng thời gian quý giá để chỉ bảo giúp tôi hoàn thành đƣợc
đề tài. Sự giúp đỡ, động viên kịp thời và những tình cảm của Thầy dành cho tôi đã
giúp tôi tự tin và vƣợt qua những khó khăn trong quá trình thực hiện luận văn.
Trong suốt thời gian thực hiện đề tài này, tôi luôn nhận đƣợc sự giúp đỡ, tạo
điều kiện thuận lợi động viên kịp thời bạn bè, ngƣời thân, của Ban Giám Hiệu cùng
tập thể giáo viên tổ Vật lí, các thầy cô giáo trong hội đồng sƣ phạm trƣờng THPT
Ứng Hòa A, sự ủng hộ nhiệt tình của nhóm học sinh giỏi vật lí 12 trƣờng THPT
Ứng Hòa A – Hà Nội. Tôi xin chân thành cảm ơn.
Hà Nội, tháng 10 năm 2015
Tác giả
Đặng Viết Mạnh
ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
BTVL Bài tập vật lý
CH Câu hỏi
CNXH Chủ nghĩa xã hội
ĐC Đối chứng
GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo
GV Giáo viên
HS Học sinh
HSG Học sinh giỏi
SGK Sách giáo khoa
SP Sƣ phạm
THPT Trung học phổ thông
TN Thực nghiệm
TNSP Thực nghiệm sƣ phạm
iii
MỤC LỤC
Lời cảm ơn………………………………………………………………...…………i
Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt……………………………………...………ii
Danh mục các bảng…………………………………………………………………vi
Danh mục các biểu đồ……………………………………….……………………..vii
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HỌC SINH GIỎI VẬT LÍ,
HƢỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG GIẢI BÀI TẬP VẬT LÍ , XÂY DỰNG HỆ
THỐNG BÀI TẬP. .................................................................................................... 5
1.1. Tổng quan về học sinh giỏi Vật lí... .. ...................................................................5
1.1.1. Khái niệm về học sinh giỏi Vật lí ................................................................... 5
1.1.2. Mục tiêu dạy học sinh giỏi .. . ........................................................................... 6
1.1.3. Những năng lực, phẩm chất cần có của học sinh giỏi .... ..................................6
1.1.4. Một số biện pháp bồi dƣỡng học sinh giỏi Vật lí ... .. ...................................... 7
1.2. Cơ sở lý luận về hƣớng dẫn hoạt động giải bài tập Vật lí… ...... ……............... 10
1.2.1. Khái niệm về bài tập Vật lí ... . ........................................................................10
1.2.2. Vai trò, tác dụng của bài tập Vật lí .. ............................................................ 10
1.2.3. Những yêu cầu chung trong dạy học về bài tập Vật lí .... ................................11
1.2.4. Phân loại bài tập Vật lí ... ................................................................................12
1.2.5. Lựa chọn bài tập Vật lí ......... .. ........................................................................17
1.2.6. Tƣ duy trong giải bài tập Vật lí .. .. ..................................................................17
1.2.7. Phƣơng pháp giải bài tập Vật lí . .. .................................................................. 18
1.2.8. Hƣớng dẫn hoạt động giải bài tập Vật lí cho học sinh.... .... ........................... 23
1.3. Xây dựng hệ thống bài tập vật lí… ... ………………………..………………...27
1.3.1. Vai trò của hệ thống bài tập Vật lí ... ..............................................................27
1.3.2. Mối quan hệ giữa hệ thống bài tập và hƣớng dẫn giải bài tập Vật lí.. ..... ......... 28
1.3.3. Sử dụng bài tập Vật lí nhằm phát hiện và bồi dƣỡng học sinh giỏi .. .... .........28
1.4. Cơ sở thực tiễn. Thực tiễn hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi Vật lí tại trƣờng
THPT Ứng Hòa A – Hà Nội... ............... .................................................................. 29
1.4.1. Vài nét chung về trƣờng THPT Ứng Hòa A.. .. .............................................. 29
