Ẩm thực ngày tết của
người Ba na.
Nhắc đến tết của người Ba na, người ta không chỉ nhớ đến các nghi lễ truyền
thống, các trò chơi dân gian mà còn nhớ đến những món ăn độc đáo làm nên không
khí, màu sắc, ý nghĩa ngày tết.
Vào cuối năm, sau khi vụ mùa đã thu hoạch xong, người Ba na lại nhộn nhịp với
mùa lễ tết như tết Cơm mới, tết Nguyên Đán... Đây không chỉ là dịp để đồng bào
Ba na vui chơi mà còn là cơ hội để họ thể hiện được tài năng ẩm thực phong phú
của mình với những món ăn vô cùng độc đáo.
Vào các ngày lễ tết, cơm gao tẻ được thay bằng cơm nếp với cách nấu truyền thống
- Cơm lam. Đó là món ăn đầu tiên mang đến hương vị ngày tết cho người Tây
Nguyên nói chung và người Ba na nói riêng.
Cách nấu cơm lam của người Ba na khác với các dân tộc thiểu số phía Bắc. Người
Ba na không dùng ống nứa mà họ vào rừng chặt những ống lô ô còn non, giữ lại
đầu mấu ở một đầu ống rồi cho gạo nếp và nước vào. Xong nút lại kéo léo đốt bằng
lửa và than. Những ống cơm lam của người Ba na bên ngoài tuy đen đúa nhưng
bên trong lại thơm ngon, hấp dẫn lạ thường.
Thơm phức cơm lam
Cùng với cơm lam, các món ăn mang lại sự đang dạng cho hương vị ngày tết.
Người ta nói "Mỗi một món ăn đều có hương vị đặc trưng riêng của núi rừng" quả
không sai.
Với những nguyên liệu vốn có, những người phụ nữ Ba na khéo léo thể hiện tài
năng của mình. Trước khi chế biến thức ăn, người phụ nữ rửa sạch các loại rau, cá,
ếch, nhái, các gia súc, gia cầm khác thường thui, nướng... Các loại rau rừng, rau
gia vị đều được băm nhỏ hoặc xắt thành sợi. Cà đắng, cà tím được xắt thành
miếng. Cá, ếch, nhái mổ bỏ ruột, cắt thịt ra trộn rau rừng, măng rừng, sả, tiêu (giã
nhỏ) cho vào ống lô ô. Còn gia súc (trâu, bò, heo, dê...) và gia cầm (gà, vịt) đều
được thui trên bếp lửa cho cháy trụi rồi mới cạo hay vặt sạch lông. Sau đó mổ
bụng, xẻ thịt, chặt từng khúc nhỏ, trộn gia vị cho vào ống lô ô để lên lửa than cây