Kiến trúc Đình Bảng

ề ả ắ ả

ư ắ ị

ổ ườ ậ ị ươ ươ ổ ẩ ứ ng Lý Công U n (t c Lý Thái T ), ng

ĐÌNH B NGẢ ộ Cách Hà N i 20km v  phía B c, Đình làng Đình B ng (Đình B ng) ừ ơ ộ thu c th  xã T  S n, B c Ninh (x a là H ng C  Pháp). Vùng đ a linh này ề i l p ra tri u Lý và khai là quê h sáng kinh đô Thăng Long (năm 1010).

ấ

ả ộ ề ờ ố ả ụ ư ữ ử ệ ầ ộ ỡ

ị ư ủ ề ẩ ặ

Đình B ng có c  c m di tích văn hóa, nh t là nh ng di tích v  th i Lý, ạ t o thành m t khu l u ni m đ c đáo, âm vang l ch s , có t m c  qu c gia,   ệ   ủ ả đ  c : Đình, Đ n, Chùa, Lăng, T m .... đ c tr ng c a văn hóa làng Vi t Nam.

ữ ế ẹ ấ ồ   Đình B ng là m t trong nh ng ngôi đình có ki n trúc đ p nh t còn t n

ộ ả i đ n ngày hôm nay. ạ ế t

ị ử L ch s :

ả ượ ậ Đình làng Đình B ng đ

ươ ớ

ế ươ ễ ừ m i   sáu   năm   đ n   năm ạ ng, ng Nguy n Th c L ự c xây d ng năm  1736 m i   hoàn   thành.   Ng ả ườ i Đình B ng (t ng làm 1700 th iờ  H u Lê ườ ư  tr n thấ kéo dài ba    i   h ng   công   là   quan ủ Thanh Hóa) và

ễ ị g  limỗ , m tộ

ở  Thanh Hóa. Ông bà đã mua ể ự ợ ạ ỗ v  là Nguy n Th  Nguyên, quê  ề ề lo i g  quý và b n đem v  cúng đ  d ng ngôi đình .

ả văn hoá tín ng Đình B ng là n i h i t

ầ ầ ưỡ ấ ạ ươ ướ ạ ươ ng, nguyên tr ỷ

ầ ng (Th n Đ t), Thu  Bá đ i v ọ ị ầ ồ

ư

ở ộ ầ ẩ ạ ng (Th n Tr ng Tr t), đây là các v  th n đ ậ ờ ầ t. Hàng năm vào tháng 12 âm l ch nhân dân l

ờ ụ ạ ộ

ậ ạ

ề ị ủ ậ ị

ả ị  ờ ơ ộ ụ c Đình th  3 v ầ   ơ ng (Th n nhiên th n: Cao S n  đ i v ượ   ệ ạ ươ ạ ướ N c) và B ch L  đ i v c ệ ư   c  dân nông nghi p tôn th , c u mong m a thu n gió hoà cho mùa màng ươ ố ị i m  h i c u kh n cho t   i t ổ   ộ i đình làng nhân dân cũng th  L c T  (6 m t năm mùa màng b i thu. Cũng t ế ị ự   ế ỷ ị i làng vào th  k  XV. Sau này khi đ n Lý Bát Đ  b  th c v  có công l p l ề ế   dân pháp phá năm 1948, nhân dân đã ti p nh n bài v  c a tám v  vua tri u Lý ề ờ ạ v  th  t i đình Đình B ng.

ế Ki n trúc:

ộ ộ ả Đình B ng là hình  nh đ c đáo c a ki n trúc dân t c, gi

ủ ộ ế ượ ữ ượ  đ ế

ướ ự

ổ ầ  bu i đ u d ng n ơ

ụ ả ạ ủ ồ ộ ươ ế ể ấ

ả ơ

ả ấ

ậ ừ ổ ầ ự ấ ể ượ ế ề ả   c hình ẹ ả ứ ể   c áp d ng cho ki n trúc đình nh toàn v n ki u th c nhà sàn dân t c đ ử ừ ạ ị   c, hình  nh ngôi nhà sàn còn in i l ch s  t làng. Nhìn l ộ ồ ố ữ    trên các tr ng đ ng Đông S n ­ M t sáng t o c a cha ông ta trong lĩnh gi ế ỷ  ở ự . Không th  đem ngôi đình đ  s  sau m y m i th  k v c ki n trúc nhà  ớ ậ   ố ữ đem so sánh v i nh ng nhà sàn trên tr ng đ ng Đông S n nh ng ph i nh n ẫ th y c  hai m u hình này có phong thái th ng nh t, có s  k  th a và phát   ố c xác l p t tri n truy n th ng ki n trúc đ ồ ố  bu i đ u d ng n ư ự ế ừ ướ c.

ế

Ki n trúc nhà sàn

ồ ạ ả ồ ộ ố ớ ậ

ữ ồ ọ ữ ạ  ch  Nho

ể ủ ẹ ầ ộ ạ   Đình B ng g m tòa đ i đình đ  s  n i v i h u cung phía sau theo d ng ? .  ẽ là ki u "ch  đinh"  ố  xu ng đ p đ m, r ng 14 m, cao 8 m, ph n mái r

ề ổ ớ ặ ằ m t b ng hình chuôi v , còn g i theo d ng ạ Toà đ i đình dài 20 ế chi m t i 5,5 m t ng chi u cao.

ặ ằ

ả

M t b ng Đình B ng

ộ Đình B ng là m t công trình ki n trúc quy mô, nguyên tr

ử ả ữ ướ ử

ế ể ồ ộ ụ ạ ả ữ ả mái, phía sau là kho ng sân r ng, hai bên là hai dãy t

ư ọ ọ

ề ặ ườ ế ệ ả ạ ả   c có c  tam ố   quan, c a gi a xây hai tr  g ch ki u l ng đèn cao, hai bên có c a cu n tò vò ả    vu và h u vu. gi ấ ủ Cũng nh  m i ngôi đình khác, công trình quan tr ng nh t c a Đình Đình   ậ B ng v  m t ki n trúc ngh  thu t là toà Bái Đ ng (Đ i Đình).

ữ ủ ườ

ằ ề ấ

ộ ậ ề ế ầ

ườ ừ ớ 0,55­ 0,65 mét đ ng kính t

ể ệ ả ả ứ ả   ậ Bái Đ ng c a đình có hình ch  nh t, dài 20m, r ng 14m chia làm b y ẻ ồ ộ ủ   gian, hai chái n m trên n n cao bó đá xanh có hai b c c p. V  đ  s  c a ể ả ộ ổ đình th  hi n qua ph n mái to  r ng chi m 2/3 chi u cao t ng th  và 6   ặ   ượ ỏ ộ hàng, kho ng 60 c t lim l n nh  có đ c đ t trên các t ng đá xanh vuông v c.

ặ ứ

ả

M t đ ng Đình B ng

ượ ậ ố

ộ ớ ề ở

ạ Tòa đ i đình đ ằ ỗ ữ ằ ặ   c xây trên n n cao ba b c đá xanh bao quanh. B n m t ồ ộ   ạ ể ư b ng kín b ng ván có th  tháo m . Đ i đình g m 6 hàng chân c t v i 60 c t ắ cái b ng g  lim, giúp công trình thêm v ng ch c.

ả Đình B ng có k t c u h ệ kèo ch ng r

ế ấ ế ồ ớ ồ ườ , g m b y ng ỗ ề ế ả  gian hai chái (gian  ặ   ớ  m so v i m t

ụ ph ). Đình mang ki n trúc nhà sàn v i sàn g  b  th  cao 0,7 n n.ề

ủ ớ ớ ơ Nóc đình cao t i 8 mét v i t

ế ầ ạ

ấ ầ ủ  v

ề ạ ế ệ

ặ ắ ọ M t c t d c ầ   ầ ớ ỷ ệ ặ ứ  l  m t đ ng c a ph n mái l n h n ph n ề ế   ả ề thân (mái chi m hai ph n ba chi u cao c a đình) t o nên c m giác b  th . Đình l pợ  ngói mũi hài và có các đ u đao n xa nh t trong các công trình   ử ứ ỗ ổ  c a b c bàn ki n trúc g  c  truy n t

ươ t Nam. Đình có bao quanh. i Vi

ế ấ ạ

ặ ắ

Chi ti

t c u t o m t c t ngang

ỉ ệ

ả

T  l

ĐÌnh B ng

ố ả

ế ấ

Ph i c nh góc k t c u mái

ạ ấ ế ệ

ữ ạ ắ

ộ ấ ế ấ ố ng "Th

ượ ộ ấ

ưỡ ứ ầ ố ị ng, càng thêm b  cu n hút: B c "Bát mã qu n phi" th  hi n s

ủ ấ

ượ ự ư ế ủ ừ  th  c a t ng chú ng a. B c L ữ ộ ẻ ứ ạ

ự ứ ự ưỡ ồ ừ ứ ừ ụ

ổ  Hoa văn trang trí trên các c u ki n ki n trúc khác r t đa d ng, ch m tr ắ ố ớ   ộ tinh vi, chau chu t, hài hoà. K t c u b  khung đình khá v ng ch c, g n v i ỗ   ạ ứ ồ ạ ằ ườ ng tam, h  t ". M i i ch ng gi nhau b ng các lo i m ng theo l ị ổ ế ẩ ộ ắ ở ạ ứ  đình là m t tác ph m n i ti ng đ c nh t vô nh . Càng b c ch m kh c    ể ệ ự  chiêm ng ấ ả ộ ố   s ng đ ng, th y đ c s  phóng khoáng và nét thanh bình c a m nh đ t này ầ ụ ả qua hình  nh và t   ng nghê ph c ch u, con ệ ả ỗ ự   đ c, con cái, m i con m t v . Nh ng b c ch m r ng tuy t x o: Long vân ứ ợ ả  ạ ộ đ i h i, Ngũ long tranh châu, L c long ng  thiên...t ng b c, t ng b c g i t bao đi u.ề

ỗ ầ

ế ẻ ắ ỏ ồ

ộ ẻ ộ ề ừ ạ ầ ồ ộ Trên 28 chi c k  hiên là 28 đ u r ng, m i đ u mang m t v  sinh đ ng.   ươ   ắ Có con r ng nh  nh n, hai chân n m râu mép, hình dáng ng  nghĩnh, t i ườ c i; có con mang nét oai phong, hùng dũng; con l i vô cùng hi n t ...

ượ ỗ ầ ữ ạ ỳ ồ   c ch m g  c u k , ngoài nh ng hình r ng

ộ ầ ề ủ ạ M t đ u mái c a đình đ ắ ể còn có nhi u ki u ch m kh c khác.

ư ế ầ ầ ứ Tr c vào hai con nghê trong t th  ch u nhau, căng đ y s c

ộ ướ ử ướ c c a b ẻ ặ ố s ng và v  m t sinh đ ng.

ệ ả ớ

ư ồ ậ ớ

Ở ể ồ ượ ư ử ộ ứ ớ  chính đi n là m t b c c a võng l n, chia thành b y l p, chín ô theo ki u l ng h p, trang trí dày đ c v i các ch  tri n, các con v t nh  r ng, ph ộ ứ ử ặ , mây, các cây trong b  t ộ ự ng, ng a, s  t ữ ệ  quý...

ừ

K t c u mái nhìn t ố ộ ề ượ T t c  h  kèo, c t đ u đ  bên trong.  ể ệ ệ ấ ả ệ ậ ế ấ ế ạ ướ ắ t không gi ng nhau. Ngh  thu t điêu kh c th  hi n xu h ắ   c ch m kh c, ủ   ng c a các chi ti

ờ ế ỷ ệ ệ ầ ấ ậ ố

ậ   ể th i đi m cu i th  k  17, đ u 18 là ngh  thu t cung đình l n át ngh  thu t dân gian.

ấ ề

ủ ề ắ ề

ờ ậ

ự

ượ

ạ   ệ Trên các c u ki n đ u ch m ớ   ồ ữ ệ kh c hình ch  tri n, r ng v i ư ưỡ nhi u ch  đ  nh  l   ng long ầ   ưỡ ng   long   ch u v n   mây,   l ụ   nh t, ngũ long tranh châu, l c   long ng  thiên, kèm theo đó là hình con ph   ng, nghê và hoa lá...

ồ

ớ ế ả

ậ ọ ủ i   c a   ng

ủ

ng,   đ t   ị ế ủ

ố  Hình   r ng   chi m   s ớ ượ   l ng   l n   v i   kho ng   500 ề   ồ hình.   Con   r ng   mang   nhi u ệ ư ể ớ   l p nghĩa, nh  bi u hi n cho ướ ư c  v ng  mùa mây,   m a  và    ườ   ợ màng   thu n   l i ể   ồ nông   dân.   R ng   cũng   bi u ậ   ề ệ hi n   cho   uy   quy n   c a   b c ặ ở ế ươ     đình   càng đ   v tăng   thêm   v   th   c a   Thành   hoàng làng.

ấ ả

ạ ụ

ắ

ộ ộ

ư ề ể ụ   Theo   các   c   cao   niên trong   làng,   đình   Đình   B ngả   ắ   ể t c  28 ki u ch m kh c có t ể   ộ b   long   và   hàng   ch c   ki u ộ ạ   ch m   kh c   b   ly,   quy, ượ ph   ng,   không   m t   b   nào ỡ ố gi ng nhau v  hình th  cũng nh  kích c .

ng   nét   đ ả ữ Nh ng   đ ắ

ế

ậ

ả

ượ   ườ c ế ừ   ạ ch m kh c tinh x o đ n t ng ế ỏ   chi ti  trong t nh . Nét tinh t ắ ở ệ     đình ngh   thu t   điêu   kh c   ế ứ ấ Đình   B ng   khi n   b t   c   ai   ụ   ả ế đ n đây cũng ph i khâm ph c ủ bàn tay tài hoa c a cha ông.