Tp chí Khoa học Đi hc Th Du Mt ISSN (in): 1859-4433; (online): 2615-9635
https://vjol.info.vn/index.php/tdm 83
ẤN ĐỘ TRIN KHAI QUYN LC MM TI ETHIOPIA:
MỘT TRƯỜNG HỢP ĐIỂN HÌNH TRONG QUAN H NAM NAM
VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH ĐỐI VI VIT NAM
Nguyễn Phương Lan (1)
(1) Trường Đại hc Th Du Mt
Ngày nhận bài 13/8/2025; Chấp nhận đăng 30/10/2025
Liên hệ email: lannp@tdmu.edu.vn
Tóm tt
Trong bi cnh toàn cầu hóa tái định hình trt t thế gii, quyn lc mm đã trở
thành mt công c ngày càng quan trọng trong chính sách đối ngoi ca các quc gia
đang phát trin. Bài viết ca chúng tôi tp trung phân tích cách thc Ấn Độ trin khai
quyn lc mm ti Ethiopia - một đối tác chiến lược ti châu Phi, t đó làm nổi bật đặc
điểm ca hp tác Nam - Nam trong thế k XXI. Nghiên cu ch ra rng quyn lc mm
ca Ấn Độ được thc thi thông qua các tr cột chính: văn hóa - giáo dc, hp tác phát
trin công ngh - truyn thông, y tế, ngoại giao… Thông qua các chương trình đào
to, vin tr k thuật, trao đổi hc thuật, cũng như sự hin diện ngày càng tăng của
Bollywood Yoga, Ấn Độ đã thành công trong việc xây dng hình nh mt quc gia
thân thiện, đáng tin cậy giàu bn sc ti Ethiopia. Tuy nhiên, quá trình này không
tránh khi nhng thách thức như sự cnh tranh ảnh hưởng t các cường quốc khác (đặc
bit Trung Quốc), năng lực th chế hn chế ca các bên tiếp nhn, khong cách v
nhn thức văn hóa - xã hi. Bài viết cũng tho lun trin vng m rng cng c nh
hưởng mm ca Ấn Độ tại Ethiopia nói riêng châu Phi nói chung, đặc bit trong bi
cnh Ấn Độ tăng ng chiến lược "Hành động ng Tây" và mong muốn định hình vai
trò lãnh đạo toàn cu ca mình trong quan h Nam - Nam. Trường hợp Ethiopia do đó
th được nhìn nhận như một mô hình tiêu biểu để đánh giá hiệu qu gii hn ca
quyn lc mềm trong môi trường đang phát triển.
T khóa: ảnh hưởng văn hóa, n Độ, chính ch đi ngoi, Ethiopia, hp c Nam Nam,
quyn lc mm
Abstract
INDIA’S SOFT POWER IN ETHIOPIA: A REPRESENTATIVE CASE IN
SOUTH - SOUTH COOPERATION AND POLICY RECOMMENDATIONS
FOR VIETNAM
In the context of globalization and the reshaping of the global order, soft power has
become an increasingly important tool in the foreign policy of developing countries. This
paper analyzes India’s deployment of soft power in Ethiopia - a strategic partner in Africa
- highlighting the characteristics of South - South cooperation in the 21st century. The study
identifies three main pillars of India’s soft power: culture and education, development
cooperation, and technology-media engagement. Through training programs, technical
assistance, academic exchanges, and the growing presence of Bollywood and yoga, India
has succeeded in cultivating the image of a friendly, trustworthy, and culturally rich nation
in Ethiopia. However, this process faces challenges, including competition from other
Tp chí Khoa học Đi hc Th Du Mt S 5(78)-2025
https://vjol.info.vn/index.php/tdm 84
major powers (notably China), limited institutional capacity on the receiving end, and
socio-cultural perception gaps. The paper further explores the prospects for expanding and
consolidating India’s soft influence in Ethiopia and Africa more broadly, particularly as
India pursues its “Act West” strategy and seeks a greater global leadership role in South–
South relations. The Ethiopian case can thus be viewed as a representative model for
evaluating the effectiveness and limitations of soft power in the developing world.
1. Đặt vấn đề
Trong bi cnh quan h quc tế đương đi, quyn lc mm (soft power) ngày càng
tr thành mt công c chiến lược quan trng, b sung và h tr cho quyn lc cng (hard
power) trong việc định hình ảnh hưởng và thúc đẩy li ích quc gia. Khái nim quyn lc
mm do Joseph Nye (2004) đề xuất đã đưc nhiu quc gia vn dng thành công, đặc bit
các ng quc mi ni trong khuôn kh hp tác Nam - Nam (South-South Cooperation),
nhm ng cao v thế m rng ảnh hưởng các khu vc chiến lược. Trong s đó, n
Độ ni lên như một điển hình vi chính sách ngoi giao mm do, tn dng các yếu t văn
hóa, giáo dc, công ngh, y tế hp c phát triển để cng c quan h vi các quc gia
châu Phi, trong đó Ethiopia giữ vai trò đặc bit quan trng.
Ethiopia, quc gia nm vùng Sng châu Phi (Horn of Africa), không ch nn kinh
tế có tốc độ tăng trưng nhanh trong khu vc, mà còn có v trí địa - chiến lược kết ni n
Độ ơng, Biển Đỏ và th trường nội địa châu Phi rng ln. K t khi thiết lp quan h
ngoại giao vào năm 1948, Ấn Đ Ethiopia đãy dựng mt mi quan h hợp tác đa nh
vc, trong đó triển khai quyn lc mm tr thành mt tr ct ch đo. Các sáng kiến hp
c v giáo dc, y tế, công ngh thông tin, văn hóa kết ni nhân dân không ch góp phn
cng c quan h song phương, mà còn phản ánh chiến lược dài hn ca Ấn Độ trong vic
định v mình như một đối tác phát triển đáng tin cậy ti châu Phi.
Tuy nhiên, vic trin khai quyn lc mm ca Ấn Độ tại Ethiopia cũng diễn ra trong
bi cnh cnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gt giữa các cường quốc, đặc bit s
hin din sâu rng ca Trung Quc tại châu Phi. Điều này đặt ra c cơ hội và thách thc
cho Ấn Độ trong vic duy trì m rng ảnh hưởng. Trường hp Ethiopia vì vy mang
giá tr điển cu (case study) tiêu biu, không ch giúp phân tích hiu qu chiến lược quyn
lc mm ca Ấn Độ, mà còn cung cp nhng gi m chính sách cho c quốc gia đang
phát triển khác, trong đó có Việt Nam.
Đối vi Vit Nam, nghiên cu trường hp Ấn Độ - Ethiopia trong bi cnh hp tác
Nam - Nam mang ý nghĩa thực tin cao. Vit Nam đang từng bước m rng hp c vi
châu Phi, trong đó chuyến thăm châu Phi đầu tháng 8/2025 ca Ch tịch ớc Lương Cường
Phu nhân, thiết lp quan h toàn din vi mt s quc gia quan trọng như Ai Cập, Angola,
Mozambque đã m ra trin vng mi cho quan h Vit Nam - châu Phi. Vic phân tích
chiến lược quyn lc mm ca Ấn Độ ti Ethiopia thế có th cung cp cơ sở khoa hc
kinh nghim thc tin,p phần định hướng chính sách đối ngoi ca Vit Nam trong vic
ng cường quan h với châu Phi theong bn vng, hiu qu và cùng li.
2. Ngun tài liệu và phương pháp nghiên cứu
2.1. Ngun tài liu
Đây một ch đề còn kmới, nên chưa công trình xuất bản dưới dng sách
chuyên kho hay tham kho. vy, chúng tôi s dng ngun tài liu ch yếu t tiếng
Tp chí Khoa học Đi hc Th Du Mt ISSN (in): 1859-4433; (online): 2615-9635
https://vjol.info.vn/index.php/tdm 85
Anh. Bên cạnh đó, bài viết tham khảo các quan điểm và tư liệu t mt s bài báo trên các
Tạp chí chuyên ngành như Ấn Độ Tây Á, Đông Nam Á, Tp chí Châu Phi ngày nay
mt cun chuyên kho mới được xut bản cách đây hai năm của PGS.TS. Văn Toan
(2023): “Sc mnh mm Ấn Độ gi m đối vi Việt Nam”.
2.2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Chúng tôi tiếp cn vn đề dựa trên quan đim ca ch nghĩa Marx - Lenin, tư tưởng
H Chí Minh đường li, ch trương của Đảng Cng sn Vit Nam. Bài viết được tiếp
cn dưới góc độ lch s quan h quc tế. Các phương pháp đưc s dng trong bài bao gm:
phương pháp lịch s, logic, tng hp, phân tích, thống kê, so sánh, phương pháp nghiên
cu trưng hp đin hình, kết hp với các phương pháp liên ngành…
Trong khuôn kh cho phép ca mt bài tp chí, chúng tôi có gii hn phm vi thi
gian t 2019 đến nay khi Ấn Độ chính thc trin khai quyn lc mm Ethiopia. V
phm vi ni dung, chúng tôi ch tp trung vào những lĩnh vực ch yếu Ấn Độ đã và
đang triển khai ch yếu tại Ethiopia như: giáo dục, đào tạo ngun nhân lc, khoa hc - k
thut - công ngh, y tế chăm sóc sức khe cộng đồng, văn hóa và truyền thông, ngoi
giao văn hóa và kết nối nhân dân…
3. Kết qu và tho lun
3.1. Khái nim quyn lc mm
Khái nim "quyn lc mềm" (soft power) đưc nhà khoa hc chính tr người M
Joseph Nye gii thiu lần đầu vào cui thp niên 1980 nhm ch loi quyn lc không
da trên s ng chế hay ép buc, thông qua kh năng hấp dn, thu phục đnh
hướng hành vi ca các ch th khác bng sc mnh ca giá trị, văn hóa, và chính sách đối
ngoại có tính chính danh (Nye, 1990; Nye, 2004). Trái ngược vi "quyn lc cng" (hard
power) - vn da trên quân s và kinh tế để ng ép hoc d d - quyn lc mm to ra
ảnh hưởng bằng cách làm cho người khác mun nhng gì mình mun.
Theo Nye (2004), ba ngun lc chính cu thành nên quyn lc mm bao gm: (1)
văn hóa, đặc bit nhng yếu t văn hóa khả ng hấp dn xuyên quc gia; (2) giá
tr chính tr, khi nhng giá tr này được th hin mt cách chân thc và nht quán c trong
và ngoài nước; (3) chính sách đối ngoi, khi chính sách ấy được nhìn nhn là hp pháp,
chính đáng đạo đức trong mt cộng đồng quc tế. Quyn lc mm không loi tr
quyn lc cng mà b sung và phi hp vi quyn lc cứng để hình thành nên khái nim
“quyn lực thông minh” (smart power) - tc là s kết hp linh hot và khôn khéo gia c
hai công c quyn lc (Nye, 2009).
Trong bi cnh quc tế đương đại, quyn lc mm tr thành công c chiến c
không th thiếu trong chính sách đối ngoi ca nhiu quốc gia đang tri dậy, đc bit
những nước di sản văn hóa, tiềm lc giáo dc kh năng tạo ảnh hưởng thông qua
ngoi giao nhân dân. cấp độ khu vc và toàn cu, quyn lc mm không ch là công c
xây dng hình nh quc gia mà còn góp phần định hình cu trúc quan h quc tế da trên
s đồng thuận hơn là đối đầu.
Trường hp ca Ấn Độ là mt ví d điển hình v vic mt quốc gia đang phát triển
biết cách khai thác các ngun lc mm sẵn như nền văn minh lâu đời, tôn giáo, điện
nh (Bollywood), công ngh thông tin và mạng lưới người n hi ngoại để m rng nh
hưởng ra toàn cu - trong đó có khu vực châu Phi. Vic nghiên cu cách Ấn Độ s dng
Tp chí Khoa học Đi hc Th Du Mt S 5(78)-2025
https://vjol.info.vn/index.php/tdm 86
quyn lc mm ti Ethiopia s giúp soi sáng những đặc điểm vn dng c th ca khái
nim này trong bi cnh cnh tranh chiến lược hiện đại.
3.2. Nhng nhân t tác động ti vic Ấn Độ trin khai quyn lc mm ti Ethiopia
Vic Ấn Độ m rng nh hưởng ti châu Phi thông qua các công c quyn lc mm
mt chiến lược mang tính tính toán k ỡng, trong đó Ethiopia nổi lên như một đối
tác đặc bit quan trng. Quyết định trin khai quyn lc mm ti quốc gia Đông Phi này
không ch bt ngun t nhu cu chiến lược, mà còn là kết qu ca nhiu yếu t tác động
đan xen, bao gồm yếu t lch sử, địa chính trị, văn hóa và chính sách đối ngoi hin hành
ca Ấn Độ.
Trước hết, đó di sản lch s và s kết ni dân tc của hai nước: th nói, mi
quan h gia Ấn ĐộEthiopia có lch s lâu đời, khi ngun t các tuyến giao thương
qua Ấn Độ Dương trong thời c đại. Cộng đồng người gc n ti Ethiopia, tuy nh nhưng
ảnh hưởng đáng kể trong lĩnh vực thương mại và xã hội, đã trở thành cu ni cho các
hoạt động ngoi giao nhân dân hin nay (Suri, 2017). Di sn lch s này mt trong
nhng nn tảng văn hóa - hi quan trng giúp quyn lc mm ca Ấn Độ d dàng thâm
nhập vào đời sng xã hi Ethiopia.
V thế chiến lược ca Ethiopia ti châu Phi: Ethiopia là quốc gia đông dân th hai
châu Phi và là nơi đt tr s của Liên minh châu Phi (AU). Do đó, quốc gia này gi vai
trò trung tâm trong các tiến trình chính tr - ngoi giao ca lục địa đen. Việc gia tăng ảnh
hưởng tại Ethiopia được xem là chìa khóa để Ấn Độ m rng s hin din ti toàn b khu
vực Đông Phi châu Phi nói chung (Pant & Singh, 2022). Trong bi cnh tranh giành
ảnh hưởng giữa các cưng quc ti châu Phi ngày càng gay gt, vic Ấn Độ tn dng các
công c mềm như giáo dục, công ngh, y tế để tiếp cn Ethiopia t ra hiu qu ít đối
đầu hơn.
Cnh tranh chiến lược vi Trung Quc cũng nhân tố quan trng to nên chiến lược
trin khai quyn lc mm ca Ấn Độ ti Ethiopia. S hin din ngày ng u rng ca
Trung Quc tại Ethiopia, đặc bit trong các d án cơ sở h tng lớn như Đường st Addis
Ababa - Djibouti hay Khu công nghiệp Đông Ethiopia, đã thúc đẩy Ấn Độ tìm kiếm mt
phương thc can d ít gây tranh cãi hơn. Trong bối cnh đó, quyền lc mm tr thành la
chn chiến lược giúp n Đ va m rng ảnh hưởng, vừa duy trì được hình ảnh đối tác
phát trin thân thiện” không áp đặt điều kin chính tr (Mawdsley, 2019). Thay cnh
tranh bng vn vay và h tng, Ấn Độ nhn mnh hp tác giáo dục, văn hóa và hỗ tr k
thut - nhng lĩnh vực được đánh giá sức lan ta bn vững hơn trong dài hạn.
Nhân t s tương đồng v nhu cu phát trin ca Ấn Độ và Ethiopia: C Ấn Độ
Ethiopia đều nhng quốc gia đang phát triển, đối mt vi thách thc v gim nghèo,
tăng trưởng kinh tế, ci thiện năng lực con người. Chính vy, hình phát trin
kinh tế - hi ca Ấn Độ, vn nhn mạnh vào đổi mi công ngh, giáo dục đại hc, y
tế cộng đồng phát trin bn vng, tr thành ngun cm hứng đối vi Ethiopia
(Chaturvedi, 2016). Nhng chương trình đào to, hc bng vin tr không hoàn li
ca Ấn Độ được chính ph và người dân Ethiopia đón nhận tích cc, góp phn nâng cao
v thế mm ca Ấn Độ tại đây.
Chính sách đối ngoại “Hành động hướng Tây” và hợp tác Nam - Nam cũng là một
nhân t quan trng tiếp theo. Bởi chính sách “Hành động hướng Tây” (Act West Policy)
ca Ấn Độ, được khởi xướng dưới thi Th ng Narendra Modi, nhn mnh việc tăng
ng quan h vi các quốc gia châu Phi, Trung Đông M Latinh. Trong khuôn kh
Tp chí Khoa học Đi hc Th Du Mt ISSN (in): 1859-4433; (online): 2615-9635
https://vjol.info.vn/index.php/tdm 87
này, hp tác Nam - Nam được coi là nguyên tc ch đạo, vi trng tâm là h tr k thut,
xây dựng năng lực hp tác phát trin không ràng buc (Ministry of External Affairs
[MEA], 2022). Ethiopia - vi v thế khu vc quan trng và nhu cu tiếp cn công ngh -
tr thành địa điểm lý tưởng để hin thc hóa tm nhìn này ca Ấn Độ thông qua các sáng
kiến như Indian Technical and Economic Cooperation (ITEC) hay Pan-African e-
Network.
3.3. Ấn Độ trin khai các công c quyn lc mm ti Ethiopia
Ấn Độ trin khai quyn lc mm ti Ethiopia thông qua mt lot các công c đa
dng, mang tính chiến lược bn vng, tp trung vào giáo dc, công ngh, phát trin
năng lực, văn hóa và ngoi giao nhân dân. Nhng công c này không ch nâng cao hình
nh quc gia ca Ấn Độ còn giúp to dng ảnh hưởng sâu rng ti Ethiopia - mt
quc gia trọng điểm ca chiến lược Ấn Độ châu Phi.
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo ngun nhân lc ca Ấn Độ ti Ethiopia
Giáo dục đào tạo ngun nhân lc mt trong nhng tr ct trng yếu trong chiến
c quyn lc mm ca Ấn Độ ti Ethiopia nói riêng châu Phi i chung. Thông qua
các chương trình hợp tác giáo dc, hc bổng, đào tạo k thut và chuyn giao tri thc, n
Độ đã từng bước y dựng được hình nh mt quc gia trách nhim, sn sàng h tr
phát triển năng lực ni sinh của các nước đi tác trong quan h Nam - Nam.
Mt trong những chế hp tác giáo dc ni bt Chương trình Hợp tác K thut
Kinh tế Ấn Độ (Indian Technical and Economic Cooperation - ITEC), được thiết lp t
m 1964. Đây là nn tảng chính để n Độ cung cấp các khóa đào tạo ngn hn cho hàng
ngàn học viên Ethiopia trong các lĩnh vực như công ngh thông tin, y tế, nông nghip, tài
chính công qun nhà ớc (MEA, 2022). Tính đến năm 2021, hơn 2000 ng dân
Ethiopia đã được hưởng li t chương trình ITEC, trong đó nhiều người sau y đảm nhim
các v trí lãnh đạo trong các cơ quan nnước doanh nghip ln ca Ethiopia (Chaudhury,
2019). Bên cnh ITEC, Hội đồng Quan h n hóa Ấn Độ (Indian Council for Cultural
Relations - ICCR) cũng đóng vai trò chủ lc trong vic trao hc bổng đại học sau đại
hc cho sinh viên Ethiopia sang hc tp tại các trường đại hc công lp Ấn Độ. Ch riêng
trong giai đoạn 2015 - 2020, đã hơn 500 sinh viên Ethiopia nhận hc bng ICCR
(Kochhar, 2020). Ngoài ra, nhiều chương trình trao đổi hc thut, hi tho khoa hc hp
c giữa các sở giáo dục đại hc của hai nước cũng được thúc đẩy mnh m, đặc bit
trong các lĩnh vực như k thut, công ngh thông tin, và y tế công cng. Ấn Độ không ch
tp trung vào đào tạo nhân còn h tr th chế giáo dc ti Ethiopia. Mt trong nhng
biu hin c th vic thiết lập c trung m đào tạo ng ngh thông tin ti Addis Ababa,
như Trung tâm Công ngh Thông tin Ấn Độ - Ethiopia (India - Ethiopia ICT Centre of
Excellence), đưc thành lp vi s h tr k thut chuyên gia t các tập đoàn công nghệ
Ấn Độ như C-DAC NIIT. Nhng trung tâm này góp phần nâng cao năng lực đào tạo
ng ngh s cho sinh viên cán b Ethiopia, đáp ng nhu cu hiện đại hóa chuyn
đổi s quc gia (Suri, 2021).
Hp tác giáo dc không ch mang li li ích trc tiếp cho Ethiopia trong vic nâng
cao chất lượng ngun nhân lc, mà còn giúp Ấn Độ xây dng ảnh hưởng lâu dài và mm
mi trong xã hi s ti. Nhng cu sinh viên Ethiopia tng hc tp ti Ấn Đ thường gi
ấn tượng tích cc v nn giáo dục, văn hóa con người Ấn Độ, t đó trở thành “đại s
không chính thức” trong việc lan ta hình nh quc gia Ấn Độ (Thussu, 2013). Đây
minh chng cho hiu qu ca chiến lược quyn lc mm da trên nn tảng con người và
tri thc.