1
MC LC
PHN M ĐẦU…………………………………………………………………….3
1. Lý do chọn đề tài…………………………………………………………………..3
2. Lch s nghiên cu ca vấn đề……………………………………………………..4
3. Phương pháp tiếp cn……………………………………………………………7
4. Phm vi nghiên cu………………………………………………………………...8
5. Những đóng góp của đề tài…………………………………………………………8
PHN NI DUNG…………………………………………………………………...9
CHƢƠNG 1: NHNG YU T TÁC ĐỘNG GIA M CHÂU ÂU TỪ
SAU CHIN TRANH TH GII TH HAI ĐẾN NAY………………………..10
1.1.Bi cnh quc tế.......................................................................................................10
1.1.1.Bi cnh quc tế Âu M trong thi k Chiến tranh lnh (1945 1991)................10
1.1.2.Bi cnh quc tế Âu M t sau khi kết thúc Chiến tranh Lnh đến nay...............14
1.2.Nhng vn đ v luận văn hóa........................................................................21
1.2.1.Khái nim văn hóa…………………………………………………………..21
1.2.2.Bn sc n hóa……………………………………………………………..23
1.2.3.Khái nim và mô hình tiếp xúc văn hóa…………………………………….23
1.2.4.Khái nim tiếp biến văn hóa………………………………………………..26
1.2.5.Toàn cu hóa………………………………………………………………..31
1.2.6.Hi nhp văn hóa………………………………………………………......33
CHƢƠNG 2: TIP XÚC ẢNH HƢỞNG CỦA VĂN HÓA MỸ ĐẾN CHÂU
ÂU T SAU CHIN TRANH TH GII TH HAI ĐẾN NAY……………….42
2.1.Bn sắc n a M.....................................................................................42
2.1.1.Ci ngun văn hóa M.................................................................................42
2.1.2.Đc trưng văn hóa M………….....48
2.2.Bn sc văn hóa Châu Âu....................................................................................55
2.2.1.Ci ngun văn hóa châu Âu………………55
2
2.2.2.Đc trưng văn hóa châu Âu…………....63
2.3. Tiếp c và nh ng ca văn hóa M đến châu Âu…………….. 66
2.3.1.Quá trình tiếp xúc………………..66
2.3.2.Kết qu ca quá trình tiếp xúc…………72
2.3.2.1.nh hưởng văn hóa chính tr M đến châu Âu……………………………72
2.3.2.2. Ảnh hưng ca văn hóa M đến văn hóa châu Âu…………………………87
CHƢƠNG 3:KINH NGHIM CỦA CÁC NƢỚC CHÂU ÂU TRONG NG X
VỚI VĂN HÓA MỸ VÀ NHNG GI Ý CHO VIT NAM…………………...97
3.1.Chính ch ca Pp………………………………………….97
3.2.Chính ch của Đc.....................................................................................106
3.3.G i ch nh ch ch Vi Nam...................................................................................115
PHN KT LUN………………………………………………………………..123
DANH MC TÀI LIU THAM KHO………………………………………...126
3
PHN M ĐẦU
1. Lý do chọn đ tài
T lâu, M Châu Âu đã được xem hai phn trng yếu, không th thiếu
đưc ca mt nền văn minh tiêu biu nht cho thế gii hiện đại, đó nền văn minh
phương Tây. Mặc hai phần địa v tương đương nhau thế nhưng cho đến nay,
khi đề cập đến mt s vấn đ lch s - văn hoá, người ta li rt khó tách ri Châu Âu
M. l điều đó xut phát t nhng duyên n sâu sc kéo dài hàng thế k ca
hai khu vc này. Mt trong nhng duyên n luôn được nhắc đến đó là ảnh hưởng qua
li v mặt văn hoá hết sức đậm nét gia các quc gia Âu - M.
Trên thc tế, s tiếp xúc ảnh hưởng văn hoá gia M Châu Âu không
còn vấn đề mi m đối vi gii nghiên cu lch sử, văn hoá. c M, nh
ởng văn hoá qua li gia M các quc gia khác trên thế giới, trong đó các
quc gia Châu Âu thm chí đã trở thành đề tài để chuyên sâu nghiên cu hết sc sôi
nổi. Giáo sư sử hc của Đại hc Texas Austin Richard Pells, chuyên gia v văn hoá
điện nh M thế k XX đã từng trc tiếp bày t s quan tâm sâu sắc đến nh
ng của văn hoá đại chúng M trên thế giới cũng như nhng ảnh hưởng đang tiếp
din của văn hoá nước ngoài đối vi M1. Bn thân ông đã knhiu công trình,
bài viết nghiên cu so sánh v văn hoá Châu Âu nước M rt giá tr, tiêu biu
như cuốn: Not Like Us: How Europeans have Loved, Hated, and Transformed
American Culture since World War II (Basic Books, 1997). Châu Âu, vic nghiên
cu v những tương đồng, khác biệt cũng như nhng ảnh hưởng văn hoá giữa Châu
Âu nước Mỹ, đặc bit quá trình “M hoá” (Americanization), cũng rất được
quan tâm bi nó có liên quan mt thiết đến v trí và vai trò ca Châu Âu trong mt thế
gii cc M đang tạm thời thao túng cũng như góp phần định hình thêm cho
1http:// www.rediff.com/movies/2006/sep/04pells.htm, cp nht ngày 4 tháng 9 năm 2006.
4
chính sách văn hoá của Liên minh Châu Âu…Tuy được quan tâm nghiên cu rng rãi
như vậy nhưng vấn đ tiếp xúc, ảnh hưởng văn hoá gia Châu Âu M vẫn chưa
thc s đưc th hin mt cách h thống và đầy đủ. Tht khó tìm thy mt công trình,
bài viết nào giúp chúng ta đnh hình mt cách toàn din, nét v mi duyên n văn
hoá Âu - M. Do vậy, đ tài này mong muốn đem lại mt cách nhìn khái quát song
tương đối toàn din, h thống hơn về ảnh hưởng của văn hoá Mỹ đến Châu Âu t sau
chiến tranh Thế gii th hai cho đến nay.
2. Lch s nghiên cu vấn đề
Ngun tài liệu đề tài tham kho s dng rt rng ln, th lên đến
hàng ngàn đầu sách bài viết, c bng tiếng Vit ngoi ng, c ca các tác gi
trong nước và tác gi c ngoài.
Vấn đ văn hóa Âu - M s ảnh hưởng, tác động qua li lẫn nhau đã được
hc gi c ngoài quan tâm nghiên cu t rt sớm. Tuy nhiên, chưa nhiu công
trình nghiên cu ảnh hưởng của văn hóa Mỹ đối với văn hóa Châu Âu t sau chiến
tranh Thế gii th hai đến nay. V các ng trình nước ngoài đã được dch ra tiếng
Vit, chúng ta th k tên, d các b sách đồ s: Nn tảng văn minh phương Tây
ca mt tp th tác gi vi s ch biên ca M. Chambers Ba. Hanawalt, Văn hóa
thế k XXI ca M.Fragonard, Văn minh phương Tây ca C.Brinton, J.B
Christopher và R.L.Wofl.
Vấn đ bn sc bin pháp to dng bn sc của văn hóa châu Âu, M
phương Tây đã được bàn đến trong hàng lot công trình ca các hc gi c ngoài.
Ni tiếng nht sm nht tác phẩm kinh đin Nn dân tr M ca nhà xã hi hc
Pháp Alexis Toquille. Trong nhng thp niên 1960 - 1980 Châu Âu người đã biên
son c mt “B sách gii thiu kiến thc thời đại” mang tính ph cp kiến thc,
5
trong đó tập trung vào văn minh phương y, chng hn Văn minh Hoa Kỳ ca J-
Piere Fichou, Nhng nền văn mình đầu tiên Địa Trung Hi ca J.Gabriel- Leroux…
Trong công trình đ s Lch s văn minh phương Tây ca Koshlansky, Geary
và O’Brien, các tác giả khẳng định văn hóa Châu Âu đương đại chu ảnh hưởng mnh
m ca nền văn hóa bình dân văn hóa đại chúng năng động vốn đều xut x t
c M như điện nh, truyn hình, games, ca nhc…
V văn hóa Châu Âu, văn a Mỹ Vit Nam ch yếu mi ch các công
trình viết riêng v tng nền văn hóa cũng chỉ mi ớc đầu, ch chưa công
trình nào mang tính h thng v toàn b nền văn hóa Âu - M. Các tác phm tiêu biu
th k đến H văn hóa Mỹ ca nhà nghiên cu Hu Ngc, Phác tho chân
dung văn hóa Đức đương đại, Văn hóa Bắc M trong toàn cu hóa, Văn hóa Châu
Âu - Lch s, thành tu, h giá tr của TSKH Lương Văn Kế, đề tài Khoa hc cp
Nhà nước Ảnh hưởng của văn hóa Tây Âu, Bắc M đối vi thế gii và Vit Nam trong
quá trình toàn cu hóa ca TSKH. Lương Văn Kế ch biên.
Văn hóa Bắc M trong toàn cu hóa ca TSKH. Lương Văn Kế, tác gi ch
yếu hướng s phân tích vào các khía cnh ch yếu của văn hóa Mỹ là: (1) Các ci
ngun của văn hóa Mỹ, trong đó chủ yếu là ci ngun Châu Âu; (2) Các thành tu
ln của văn hóa M; (3) H giá tr đặc sc ca nền văn hóa Mỹ; (4) Toàn cu hóa
các phương thức truyền văn hóa M ra thế gii. Nhìn một cách khái quát, đây
một công trình đưc xây dng theo quan điểm “lịch s tri thc”.
Đặc bit, trong công trình nghiên cu cấp Nhà nước: Ảnh hưởng của văn hóa
Tây Âu, Bc M đối vi thế gii Vit Nam trong quá trình toàn cu hóa ca
TSKH. Lương Văn Kế, tác gi đã phân tích các vấn đ quan trọng như: Bản cht ca
toàn cu hóa và quan h ca nó vi các quá trình khu vc hóa, bản đa hóa quc tế
hóa; các không gian văn hóa, các nền văn minh, đặc điểm ca tiếp xúc văn hóa