Dự án bảo tồn nghệ thuật múa “Otsu-e”, Nhật Bản – Khuyến nghị giáo dục văn hóa – nghệ thuật dân tộc từ múa rối nước cho các trường đại học Việt Nam

Việc bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống trong môi trường học thuật đóng vai trò thiết yếu trong việc định hình và củng cố bản sắc văn hóa. Bài viết này khám phá thực trạng giáo dục văn hóa và nghệ thuật dân tộc tại Nhật Bản, đặc biệt là sự thiếu hụt các chương trình có hệ thống ngoài các trường chuyên ngành. Đề tài giới thiệu dự án bảo tồn múa “Otsu-e” tại Trường Cao đẳng Shiga, một sáng kiến tiên phong ứng dụng công nghệ hiện đại để gìn giữ di sản văn hóa phi vật thể này. Dựa trên kinh nghiệm từ dự án này và hoạt động của đoàn Múa rối nước Dừa Xanh ở Việt Nam, nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị cho các trường đại học tại Việt Nam, nhằm khuyến khích sinh viên chủ động tham gia vào giáo dục nghệ thuật dân tộc, từ đó tăng cường sự hiểu biết và phát huy giá trị văn hóa truyền thống quốc gia.

Các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu văn hóa, quản lý giáo dục đại học, và các nhà hoạch định chính sách trong lĩnh vực bảo tồn di sản và giáo dục nghệ thuật truyền thống tại Nhật Bản và Việt Nam.

Bài viết đi sâu vào tầm quan trọng của giáo dục văn hóa và nghệ thuật dân tộc, phân tích bối cảnh giáo dục hiện tại ở Nhật Bản, nơi các hình thức nghệ thuật truyền thống thường chưa được tích hợp có hệ thống ngoài các trường chuyên biệt. Để giải quyết thách thức này, nghiên cứu giới thiệu chi tiết dự án bảo tồn điệu múa “Otsu-e” tại Trường Cao đẳng Shiga. Dự án này tận dụng công nghệ tiên tiến như Motion Capture và mô hình 3D để số hóa và bảo tồn “Otsu-e”, một di sản văn hóa phi vật thể đang đối mặt với nguy cơ mai một về truyền thừa. Các bước triển khai bao gồm quay video đa góc, phát hiện khung xương, tạo mô hình 3D nhân vật và mặt nạ, tích hợp vào môi trường Unity, và quảng bá trực tuyến, đảm bảo lưu giữ chính xác các đặc điểm độc đáo của điệu múa.

Từ kinh nghiệm này, bài viết đề xuất ứng dụng phương pháp bảo tồn tương tự cho các trường đại học Việt Nam, lấy nghệ thuật Múa rối nước làm ví dụ điển hình. Nghiên cứu nhấn mạnh giá trị giáo dục to lớn của Múa rối nước, đặc biệt đối với trẻ em, trong việc kích thích trí tưởng tượng, truyền tải đạo đức và thấm nhuần văn hóa dân gian. Mục tiêu là giúp sinh viên Việt Nam không chỉ tiếp thu thụ động mà còn chủ động tham gia vào quá trình bảo tồn và sáng tạo, phát triển thái độ tích cực đối với việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc. Qua đó, nâng cao hiệu quả giáo dục văn hóa và nghệ thuật dân tộc, đồng thời trang bị cho sinh viên năng lực thực tiễn để bảo vệ di sản văn hóa của đất nước.