Hoạt động truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng trong trường học và thanh thiếu niên ở tỉnh Gia Lai

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, đặc biệt là ở tỉnh Gia Lai, là một di sản văn hóa phi vật thể quý giá được UNESCO công nhận, mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần của các dân tộc Bahnar và Jrai. Tuy nhiên, di sản này từng đối mặt với nguy cơ mai một nghiêm trọng, đòi hỏi những nỗ lực cấp bách để bảo tồn và phát huy giá trị. Trong bối cảnh đó, việc truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng cho thế hệ trẻ, đặc biệt là trong môi trường trường học và thanh thiếu niên, trở thành một chiến lược trọng tâm. Nghiên cứu này nhằm khảo sát các hoạt động đã được triển khai và những kết quả đạt được trong công tác này tại Gia Lai, qua đó làm nổi bật tầm quan trọng của việc đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với cộng đồng trẻ.

Các nhà nghiên cứu về dân tộc học, văn hóa học, giáo dục, cán bộ quản lý văn hóa, và các nhà hoạch định chính sách liên quan đến bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể và phát triển văn hóa dân tộc thiểu số tại Việt Nam, đặc biệt là khu vực Tây Nguyên.

Bài viết này phân tích sâu sắc thực trạng và hiệu quả của các hoạt động truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng tại tỉnh Gia Lai, đặc biệt tập trung vào đối tượng trường học và thanh thiếu niên, sau khi không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO vinh danh vào năm 2005. Tác giả mở đầu bằng việc phác thảo tầm quan trọng của cồng chiêng trong đời sống tâm linh, nghi lễ và các hoạt động cộng đồng của người Bahnar và Jrai, những dân tộc chủ thể của di sản này. Tuy nhiên, bài viết cũng thẳng thắn chỉ ra nguy cơ mai một nghiêm trọng mà cồng chiêng đã từng đối mặt, thể hiện qua sự suy giảm số lượng cồng chiêng và mất dần các bài chiêng cổ. Để ứng phó với tình hình này, tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều sáng kiến quan trọng, bao gồm việc lồng ghép chương trình truyền dạy nghệ thuật cồng chiêng vào các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường trung cấp văn hóa nghệ thuật, cũng như tổ chức các lớp học và liên hoan cồng chiêng dành cho thanh thiếu niên ở cấp huyện và tỉnh. Các phương pháp tiếp cận đa dạng này, từ đào tạo nghệ nhân đến hình thành các đội cồng chiêng trẻ, đã khơi dậy ý thức cộng đồng và tạo ra những tín hiệu vui trong công tác bảo tồn văn hóa. Những kết quả tích cực ở Gia Lai không chỉ góp phần phát huy giá trị di sản mà còn cung cấp mô hình thực tiễn cho việc duy trì và phát triển văn hóa truyền thống trong bối cảnh hiện đại, cho thấy vai trò thiết yếu của giáo dục trong việc trao truyền di sản cho thế hệ tương lai.