Bài giảng Địa lý vận tải: Chương 3 - ThS. Hoàng Dương

Địa lý vận tải là một lĩnh vực nghiên cứu thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình cơ cấu kinh tế và phát triển bền vững của một quốc gia. Trong bối cảnh Việt Nam, với lợi thế bờ biển dài và mạng lưới sông ngòi dày đặc, việc hiểu rõ và khai thác hiệu quả hệ thống đường thủy trở thành một ưu tiên chiến lược. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng quan về địa lý vận tải đường thủy tại Việt Nam, tập trung vào việc phân loại, định nghĩa và vai trò của các hình thức vận tải hàng hải và vận tải thủy nội địa. Mục tiêu là đặt nền móng cho việc nghiên cứu sâu hơn về tiềm năng và thách thức của loại hình giao thông huyết mạch này, góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội.

Sinh viên, giảng viên chuyên ngành Kinh tế Vận tải, Quản lý Logistics, Địa lý Kinh tế và các nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách trong lĩnh vực giao thông vận tải và phát triển hạ tầng đường thủy tại Việt Nam.

Tài liệu cung cấp một cái nhìn toàn diện về hệ thống đường thủy Việt Nam trong khuôn khổ địa lý vận tải, chi tiết hóa các khía cạnh quan trọng của cả vận tải hàng hải và vận tải thủy nội địa. Bắt đầu với việc định nghĩa và phân loại đường thủy nói chung, tài liệu sau đó đi sâu vào từng loại hình. Đối với vận tải hàng hải, nó trình bày khái niệm về luồng hàng hải, các cấp luồng dựa trên tải trọng tàu và lượng hàng thông qua, cũng như đặc điểm ưu việt (khả năng chở khối lượng lớn, chi phí thấp) và hạn chế (phụ thuộc thời tiết, tốc độ). Các cảng biển được định nghĩa, phân loại và chức năng cụ thể được làm rõ, bao gồm hỗ trợ tàu thuyền, bốc dỡ hàng hóa và kết nối giao thông. Tiếp theo, tài liệu chuyển sang vận tải thủy nội địa, nêu bật các định nghĩa, phân loại theo phạm vi (quốc gia, địa phương, chuyên dùng) và đặc biệt là phân cấp luồng kỹ thuật dựa trên Thông tư 46/2016/TT-BGTVT, với các thông số chi tiết về kích thước luồng, âu và cầu cho từng cấp ở miền Bắc/Trung và miền Nam. Giá trị ứng dụng của vận tải thủy được nhấn mạnh qua các lợi thế như chi phí thấp hơn đáng kể so với đường bộ, an toàn, thân thiện môi trường và khả năng vận chuyển hàng siêu trường, siêu trọng, đóng góp vào phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, tài liệu cũng thừa nhận các nhược điểm như tốc độ chậm và sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên cùng chi phí nạo vét luồng lạch. Cuối cùng, nó đề cập đến các đặc trưng thủy văn chính của dòng sông như mực nước, lưu tốc và lưu lượng, những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận tải.