Nội dung
1Giới hạn của hàm số nhiều biến số
2Đạo hàm và vi phân của hàm số nhiều biến số
Đạo hàm riêng
Vi phân toàn phần
Đạo hàm của hàm số hợp
Đạo hàm và vi phân cấp cao
Hàm ẩn - Đạo hàm của hàm số ẩn
3Cực trị của hàm số nhiều biến số
Cực trị tự do
Giá trị lớn nhất - Giá trị nhỏ nhất
Khoa Toán-Tin (HUST) MI1122 – CHƯƠNG 1 2026 2 / 44
Hàm số nhiều biến số
Cho M(x1,x2,...,xn)∈Rn,N(y1,y2,...,yn)∈Rn. Ký hiệu d(M,N), khoảng cách giữa Mvà N, là số thực
được tính theo công thức
d(M,N) = »(y1−x1)2+ (y2−x2)2+··· + (yn−xn)2=Ãn
X
i=1
(yi−xi)2.
Tập B(M0,ε) = {M∈Rn|d(M0,M)< ε}được gọi là hình cầu mở tâm M0bán kính ε.
Cho tập E⊂Rn. Điểm Mđược gọi là điểm trong của Enếu tồn tại ε > 0sao cho B(M,ε)⊂E.
Điểm N∈Rnđược gọi là điểm biên của Enếu với bất kỳ ε > 0, tập B(N,ε)đều chứa những điểm thuộc Evà
điểm không thuộc E.
Tập Eđược gọi là mở nếu mọi điểm của nó đều là điểm trong, gọi là đóng nếu Rn\Elà mở.
Tập Elà bị chặn nếu tồn tại N > 0sao cho E⊂B(0,N).
Dãy điểm (Mn)⊂Rnđược gọi là hội tụ về M0∈Rnkhi và chỉ khi limn→∞ d(M0,Mn) = 0.
Khoa Toán-Tin (HUST) MI1122 – CHƯƠNG 1 2026 3 / 44
Định nghĩa 1
Cho D⊂Rn. Gọi ánh xạ f:D→R, hay là quy tắc cho tương ứng mỗi M(x1,x2,...,xn)với một
u=f(M) = f(x1,x2,...,xn),
là một hàm số của nbiến số xác định trên D. Tập Dđược gọi là miền xác định (hoặc tập xác định) của hàm f
và x1,x2,...,xnlà các biến số độc lập.
Nếu cho hàm số u=f(M)mà không nói gì về tập xác định của nó thì ta hiểu rằng tập xác định Dcủa hàm số
là tập các điểm Msao cho f(M)có nghĩa.
Lúc đó, B={f(M) : M∈D}
được gọi là miền giá trị của hàm số f.
Ví dụ
Tìm miền xác định và miền giá trị của các hàm số sau
1u=p4−x2−y22u= ln(x+y).
Khoa Toán-Tin (HUST) MI1122 – CHƯƠNG 1 2026 4 / 44
Ví dụ
Tìm miền xác định và miền giá trị của các hàm số sau
a) u=p4−x2−y2b) u= ln(x+y).
a. Tập xác định của hàm số là D={(x,y)∈R2: 4 −x2−y2≥0}hay D={(x,y)∈R2:x2+y2≤4}. Vậy,
tập xác định của hàm số là hình tròn tâm 0bán kính bằng 2. Dễ thấy miền giá trị của hàm số là B= [0,2].
b. Tập xác định của hàm số là D={(x,y)∈R2:x+y > 0}hay D={(x,y)∈R2:y > −x}. Vậy, tập xác
định của hàm số là nửa mặt phẳng có biên là đường thẳng y=−xvà miền giá trị của hàm số là B=R.
Khoa Toán-Tin (HUST) MI1122 – CHƯƠNG 1 2026 5 / 44
