2.1. ĐẠI CƢƠNG VỀ VITAMIN
• Lịch sử phát hiện ra vitamin
• Khái niệm chung về vitamin
• Phân loại theo tính hòa tan
•Vai trò chung
Chƣơng 2: VITAMIN
Lịch sử phát hiện ra vitamin
• Năm 1753, Lindz (người Anh): ng/nhân gây tử vong cho
những người đi biển lâu ngày (cơ thể thiếu một chất, dùng
thêm chanh hoặc cam, tránh được bệnh hoại huyết - scorbut).
• Năm 1897, Eijkmann (người Hà Lan): ng/nhân gây phù (beri
beri). Năm 1911, Funk (người Ba Lan) tách được B1 từ cám
gạo. Chất này cần cho sự sống và có nhóm amin trong ph/tử,
nên được gọi là vitamin (amin của sự sống; vital: sự sống).
Nhiều chất ph/hiện ra sau, tuy ph/tử không có nhóm amin,
song khi thiếu chúng đều gây ra những rối loạn về h/động s/lý
b/thường, nên cũng được gọi là vitamin.
Khái niệm vitamin
•Vitamin = hợp chất hữu cơ, ph/tử nhỏ, tự nhiên hoặc tổng
hợp, cần với lượng rất nhỏ để giúp cho s/vật h/động bình
thường, duy trì và ph/triển.
• Kh/niệm vit. chỉ là qui ước. Một chất là vit. của loài này, song
có thể không phải là vit. của loài khác (Ascorbic acid là vit.
của người và khỉ, nhưng không là vit. của chuột; paraamino-
benzoic acid là vit. của nhiều loài, song không là vit. của
người).
• Vit. chủ yếu được th/vật và VSV t/hợp nên. Người và đ/vật có
thể t/hợp được một số, nhưng rất ít, không thoả mãn nh/cầu,
phải được c/cấp thêm.
•Người và đ/vật có thể nhận tiền vitamin (provitamin): VD, tiền
vitamin A là carotene
Phân loại theo tính hòa tan
• Vit. là những h/chất hữu cơ rất khác nhau về cấu trúc
h/học, t/chất v/lý và t/dụng s/lý
• Dựa theo tính hòa tan, các vit. được chia thành hai
nhóm lớn:
- Vitamin tan trong mỡ gồm: A, D, E, K, Q và
- Vitamin tan trong nước gồm: các loại B, C, …
Chức năng sinh học
• Nh/cầu không giống nhau ở các đ/vật khác nhau. Không
phải mọi đ/vật b/cao đều cần các vit. như nhau.
• Nhiều vit. tan trong nước th/gia c/tạo coenzyme.
• Các vit. tan trong mỡ có v/trò q/trọng khác nhau:
- Vit. A cần cho sự cảm quang của mắt
- Vit.D l/quan đến tr/đổi canxi và phospho, v/trò như
một hormone
- Vit. K có ý nghĩa đối với q/trình đông máu;
- Vit.E có t/dụng chống ôxy hoá.