10/31/22, 4:04 PM
Bài giảng môn Kế toán quản trị - năm 2019
about:blank
83/152
82
CHƯƠNG 4 ẨM : ĐỊNH GIÁ BÁN S N PHẢ
4.1.Lý thuyết cơ bản và ý nghĩa của định giá bán sản phẩm trong doanh
nghiệp
4.1.1. g doanh nghiệp của nền Lý thuyết cơ bản của định giá bán sản phẩm tron
kinh tế thị trường
Trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp đều tự do cạnh tranh và phát triển. Do
vậy để đảm bảo cho mỗi doanh nghiệp của mình tồn tại và phát triển bền vững đòi hỏi các nhà
quản trị phải đưa ra một loạt các quyết định tối ưu. Trong tất cả các quyết định, quyết định về
định giá bán sản phẩm là một trong những quyết định đầy khó khăn đối với nhà quản trị của
mọi loại hình doanh nghiệp. Quyết định này nếu không phù hợp sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận,
ảnh hưởng tới khối lượng sản phẩm tiêu thụ, ảnh hưởng đến uy tín và thương hiệu của doanh
nghiệp trong chiến lược phát triển dài hạn. Do vậy khi ra quyết định về định giá bán sản phẩm
cần dựa trên những lý thuyết kinh tế của quá trình định giá bán.
- Quyết định về định giá bán sản phẩm phải xuất phát từ những quy luật khách quan của
nền kinh tế thị trường. Quy luật cung-cầu, phải xem xét sản phẩm của doanh nghiệp trong mỗi
quan hệ tổng cung và tổng cầu của toàn thị trường. Xác định được mức sản xuất và tiêu thụ
của doanh nghiệp trong mối quan hệ với các doanh nghiệp cùng loại, cầu của thị trường được
hiểu đơn giản đó là sức mua và khả năng thanh toán của khách hàng. Do vậy yếu tố về số
lượng dân cư và thu nhập bình quân của khách hàng trong từng vùng, miền là thông tin quan
trọng đối với các nhà quản trị kinh doanh khi đưa ra quyết định, định giá bán sản phẩm. Chỉ
cần thay đổi một lượng sức mua đáng kể cũng ảnh hưởng đến quyết định, định giá bán sản
phẩm của doanh nghiệp.
Quy luật cạnh tranh, đây là quy luật cơ bản chi phối tới mức định giá sản phẩm. Sản
phẩm của doanh nghiệp nằm trong nhóm các sản phẩm cạnh tranh mạnh hay độc quyền mua,
hoặc độc quyền bán. Trong một số trường hợp đặc biệt, khi đưa ra quyết định, định giá bán
sản phẩm quy luật cạnh tranh giữ vai trò chỉ đạo mà nhà quản trị hoàn toàn thích ứng không
có sự lựa chọn nào khác. Ví dụ, đối với các sản phẩm độc quyền bán, nhà quản trị có thể đưa
ra giá bán cao hơn chi phí rất nhiều, đối với các sản phẩm cạnh tranh mạnh, nhà quản trị có
thể đưa ra giá bán thấp hơn chi phí.
Quy luật giá trị, cần xem xét những thuộc tính cơ bản của sản phẩm như giá trị hàng hóa
và giá trị sử dụng, để từ đó mở rộng hay thu hẹp khách hàng cần phục vụ. Giá trị hàng hóa
của sản phẩm thực chất là sự kết tinh của các khoản chi phí thông qua sản xuất. Giá trị sử
dụng đó là lợi ích của sản phẩm mang lại cho khách hàng. Do vậy khi đưa ra quyết định, định
giá bán sản phẩm nhà quản trị cần dựa trên các thuộc tính cơ bản của hàng hóa thông qua quy
luật giá trị.
- Quyết định định giá bán sản phẩm còn dựa trên hệ thống những văn bản pháp quy của
nền kinh tế vĩ mô, các chính sách kinh tế của mỗi quốc gia. Chính sách nhập khẩu, xuất khẩu,
thuế suất, ngoại tệ đều ảnh hưởng đến các quyết định về định giá bán sản phẩm. Sự ổn định
10/31/22, 4:04 PM
Bài giảng môn Kế toán quản trị - năm 2019
about:blank
84/152
83
của nền kinh tế trong những mục tiêu phát triển dài hạn đều ảnh hưởng và chi phối tới các
quyết định về giá bán sản phẩm.
Trong một số trường hợp đặc biệt và ở những giai đoạn khác nhau của nền kinh tế, Nhà
nước trực tiếp xác định mức giá cho các sản phẩm cụ thể như điện, nước sinh hoạt...Nhà nước
có thể xây dựng khung giá để các doanh nghiệp đưa ra mức giá phù hợp nhằm ổn định nền
kinh tế.
Các yếu tố về môi trường kinh doanh của doanh nghiệp, quốc gia, và toàn thế giới đều
ảnh hưởng quan trọng đến quyết định, định giá bán sản phẩm. Các yếu tố đó bao gồm dân số,
văn hóa, kỹ thuật công nghệ, tốc độ tăng trưởng, tốc độ lạm phát, sự ổn định chính trị, kinh
tế...
- Quyết định về định giá bán sản phẩm dựa trên những mục tiêu hoạt động của doanh
nghiệp. Trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa lợi
nhuận, do vậy khi đưa ra quyết định về định giá bán sản phẩm phải đảm bảo nguyên tắc tối
thiểu là bù đắp các khoản chi phí và thu được lợi nhuận. Do vậy để đưa ra giá bán vừa phù
hợp với thị trường vừa có lợi nhuận, các nhà quản trị cần phải biết được mức chi phí giới hạn
của các sản phẩm sản xuất là bao nhiêu. Đối với các doanh nghiệp công ích, hoạt động không
phải lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu, do vậy khi đưa ra quyết định giá bán yếu tố chi phí giới
hạn càng quan trọng để vừa đủ bù đăp chi phí và thỏa mãn các đối tượng khách hàng vì mục
tiêu xã hội.
- Quyết định về định giá bán sản phẩm của doanh nghiệp phải dựa trên hệ thống chi phí
tiêu hao cho sản phẩm đó. Yếu tố chi phí được coi là yếu tố quan trọng nhất tác động tới sự
hình thành của giá bán sản phẩm. Do vậy nhà quản trị cần phải hiểu biết sâu về chi phí trong
quá trình sản xuất, mối quan hệ của chi phí với mức độ hoạt động, bản chất vận động của mỗi
yếu tố chi phí trong doanh nghiệp và nền kinh tế.
- Quyết định, định giá bán sản phẩm dựa trên lý thuyết cơ bản của kinh tế học vi mô
trong doanh nghiệp. Kinh tế học vi mô cho rằng giá bán sản phẩm tối ưu chính là điểm mà
doanh nghiệp đạt mức chênh lệnh doanh thu và chi phí cao nhất. Do vậy nó được chứng minh
qua 2 đồ thị biểu diễn sau:
10/31/22, 4:04 PM
Bài giảng môn Kế toán quản trị - năm 2019
about:blank
85/152
84
Đồ thị biểu diễn tổng doanh thu và tổng chi phí Hình 4.1.
Đồ thị biểu diễn xác định giá tối ưu Hình 4.2.
+ Đường tổng doanh thu (TR) là đường cong, bất đầu xuất phát từ gốc tọa độ. Công ty
không thể bán một mức sản lượng sản phẩm lớn với cùng một mức giá vì đó là sự đa dạng của
các phương thức bán hàng trong nền kinh tế thị trường. Đường cong tổng doanh thu có xu
hướng nghiêng về bên phải, các nhà quản trị cho rằng đến giai đoạn bão hòa, suy thoái công
ty phải giảm giá bán.
+ Đường tổng chi phí (TC) cũng là đường cong, vì theo quy luật sản xuất, càng sản xuất
nhiều thì chi phí bình quân cho đơn vị sản phẩm có xu hướng giảm.
Q0
Doanh thu trung
bình
Giá tối ưu
MC
Chi phí
p0
y
0
Q0
Sản lượng
Tổng doanh thu
Tổng chi phí
10/31/22, 4:04 PM
Bài giảng môn Kế toán quản trị - năm 2019
about:blank
86/152
85
+ Đến một điểm nào đó, tốc độ tăng của chi phí tương ứng với tốc độ tăng của doanh
thu, thì khoảng cách giữa 2 đường TR và TC là xa nhất, đó chính là điểm mà doanh nghiệp
đạt mức lợi nhuận cao nhất. Vậy giá bán ở mức sản lượng này là giá bán tối ưu nhất trên thị
trường.
4.1.2. Ý nghĩa của định giá bán sản phẩm trong quản trị doanh nghiệp
Định giá bán sản phẩm có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh
nghiệp. Do vậy các nhà quản trị doanh nghiệp thường coi đây là nhiệm vụ quan trọng, có tính
sứ mệnh lịch sử ảnh hưởng đến các nhiệm vụ khác.
- Trước hết việc đưa ra giá bán sản phẩm tác động tới mức doanh thu và lợi nhuận của
doanh nghiệp, giá bán cao tạo ra mức lợi nhuận lớn, giá bán thấp đó là sự thiệt hại của doanh
nghiệp. Song giá bán lại bị giới hạn bởi cầu của thị trường và tính cạnh tranh của sản phẩm.
Do vậy đưa ra giá bán cụ thể bao nhiêu, đó là câu trả lời thật khó của nhà quản trị. Chính vì
thế, nhà quản trị cần xây dựng giá bán phải thật khoa học, vừa phù hợp với nhu cầu của thị
trường và đảm bảo lợi nhuận tối đa.
- Giá bán sản phẩm của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế có tính lịch sử, song nó
thể hiện trình độ tổ chức và quản lý các yếu tố sản xuất của các nhà quản trị. Do vậy để đưa ra
giá bán phù hợp, yêu cầu nhà quản trị phải am hiểu về kế toán chi phí, doanh thu và lợi nhuận,
tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường, môi trường kinh doanh.
- Giá bán sản phẩm là thước đo thể hiện giá trị của sản phẩm, do vậy nó thường ảnh
hưởng đến uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp trên thương trường. Do vậy đưa ra giá bán
thấp quá có thể thị trường hiểu nhầm chất lượng sản phẩm kém, giá bán cao không phù hợp với
thu nhập của khách hàng, sản lượng tiêu thụ chậm. Như vậy đưa ra giá bán phải thận trọng vừa
phù hợp với mức thu nhập của khách hàng phục vụ vừa đảm bảo lợi nhuận của doanh nghiệp
cao nhất.
4.2. và Vai trò của định giá bán sản phẩm Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết
định, định giá bán sản phẩm trong doanh nghiệp
4.2.1. Vai trò của định giá bán sản phẩm trong doanh nghiệp
Định giá bán sản phẩm trong doanh nghiệp thường là những quyết định chiến lược dài
hạn, đôi khi là những quyết định điều chỉnh trong ngắn hạn của các nhà quản trị. Do vậy các
quyết định về định giá bán sản phẩm thường phù hợp với chiến lược chung của doanh nghiệp
và thể hiện tính linh hoạt, thay đổi của thị trường. Do vậy định giá bán sản phẩm có những vai
trò quan trọng sau:
- Định giá bán sản phẩm quyết định tới doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp. Sự
hình thành các mức giá bán trên thị trường được xuất phát từ những cơ sở khoa học khác
nhau, nhưng đều phải tuân thủ theo những nguyên tắc quan trọng đó là bù đắp được chi phí và
tạo ra lợi nhuận để doanh nghiệp có điều kiện thực hiện quá trình tái sản xuất giản đơn và mở
rộng.
- Định giá bán sản phẩm là nhiệm vụ quan trọng của các nhà quản trị trong hoạt động
kinh doanh. Định giá bán sản phẩm là một bộ phận quan trọng của Marketing trong doanh
nghiệp nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trường. Định giá bán sản phẩm còn thể hiện những
10/31/22, 4:04 PM
Bài giảng môn Kế toán quản trị - năm 2019
about:blank
87/152
86
thành công của các nhà quản trị nhằm giữ vững thị trường và tạo ra lợi nhuận. Nếu chỉ có sản
xuất tốt mà khâu bán hàng yếu kém thì nhà quản trị không thành công trong con đường kinh
doanh. Do vậy sản xuất và tiêu thụ là 2 khâu quan trọng có mối quan hệ mật thiết với nhau tạo
ra sự thành công của các nhà quản trị trên thương trường.
- Định giá bán sản phẩm là dấu hiệu quan trọng nhất trên thương trường. Giá bán sản
phẩm là một trù kinh tế tổng hợp bởi nhiều yếu tố trong doanh nghiệp. Nó vừa thể hiện mặt
chất và mặt lượng, những yếu tố định tính và định lượng như chất lượng của sản phẩm, số
lượng sản phẩm tung ra thị trường, tính cạnh tranh của sản phẩm, uy tín và thương hiệu của
doanh nghiệp.
Định giá bán sản phẩm ở mức nào mà thị trường chấp nhận, giúp cho doanh nghiệp
nhận biết được các cơ hội kinh doanh trong hiện tại và tương lai. Từ đó doanh nghiệp thấy
được khả năng và triển vọng của mình trên thương trường.
Mặt khác định giá bán sản phẩm giúp cho nhà quản trị cân nhắc, lựa chọn đưa ra các
quyết định kinh doanh khác. Để có các mức giá sản phẩm thỏa mãn nhu cầu bên trong tiêu
dùng nội bộ và nhu cầu bên ngoài thị trường các nhà quản trị cần nghiên cứu mối quan hệ các
mức giá với nhau trong các sản phẩm cạnh tranh nhằm đạt được mức giá phù hợp. Định giá
bán sản phẩm còn là căn cứ khoa học để các nhà quản trị phán đoán xu hướng vận động của
thị trường và dự đoán phản ứng cạnh tranh của các đối thủ trên thương trường.
4.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định, định giá bán sản phẩm trong
doanh nghiệp
Quyết định, định giá bán sản phẩm chịu ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố khác nhau như
nhân tố bên trong, bên ngoài, nhân tố tích cực, tiêu cực, nhân tố định tính và định lượng.
Những nhân tố này có thể chia thành 2 nhóm cơ bản:
Các nhân tố bên trong doanh nghiệp.
- Mục tiêu của doanh nghiệp không phải là nhân tố tác động trực tiếp, song là nhân tố
tác động gián tiếp tới hình thành giá bán khác nhau. Các mục tiêu của doanh nghiệp thường
thể hiện trong từng giai đoạn khác nhau, có thể mục tiêu trước mắt là lợi nhuận hay tiêu diệt
đối thủ cạnh tranh, có thể mục tiêu cuối cùng là phi lợi nhuận hay lợi nhuận. Doanh nghiệp
được hỗ trợ ngân sách hoạt động hay tự chủ kinh phí... Tất cả những mục tiêu đó đều ảnh
hưởng tới giá bán sản phẩm của doanh nghiệp.
- Chính sách marketing trong doanh nghiệp, đây là yếu tố quan trọng đến quyết định,
định giá bán sản phẩm. Thông thường giá bán sản phẩm phụ thuộc rất nhiều vào chính sách
bán hàng của doanh nghiệp. Chính sách bán hàng được thực hiện qua một chuỗi các công việc
từ khi quảng cáo thâm nhập thị trường, xây dựng hệ thống phân phối bán hàng, bảo hành sau
khi bán...
Trong nền kinh tế thị trường phát triển, nhiều khách hàng thường quan tâm tới chính
sách bán hàng của doanh nghiệp để chấp nhận giá mua, nhằm đảm bảo an toàn cho quyết định
của mình.
- Chi phí của sản phẩm là yếu tố có tính chất quyết định tới việc hình thành và vận động
của giá bán sản phẩm. Chi phí của sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp tới kết quả và hiệu quả tài