Bài giảng Lý luận nhà nước và pháp luật: Chương 7 - ThS. Nguyễn Ngọc Phương Hồng

Nghiên cứu về hệ thống pháp luật của một quốc gia là vô cùng cần thiết để hiểu rõ cơ cấu vận hành của bộ máy nhà nước và các quan hệ xã hội cơ bản. Trong bối cảnh phát triển của Việt Nam, việc nắm vững các quy định pháp lý nền tảng đóng vai trò trọng yếu. Tài liệu này giới thiệu tổng quan về Hiến pháp và Luật Hành chính, hai trụ cột chính trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nhằm cung cấp cái nhìn sâu sắc về nền tảng pháp lý điều chỉnh tổ chức và hoạt động của Nhà nước cũng như các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Việc tìm hiểu này không chỉ nâng cao nhận thức pháp luật mà còn góp phần xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật.

Sinh viên ngành luật, cán bộ pháp luật, công chức, viên chức trong bộ máy nhà nước, và những người quan tâm đến hệ thống pháp luật Việt Nam.

Tài liệu này cung cấp một cái nhìn tổng thể về hai ngành luật cốt lõi trong hệ thống pháp luật Việt Nam: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính. Đối với Luật Hiến pháp, tài liệu trình bày khái niệm, lịch sử hình thành Hiến pháp Việt Nam qua các thời kỳ từ năm 1946 đến Hiến pháp 2013, làm rõ giá trị pháp lý cao nhất và vai trò của nó như một đạo luật gốc. Nội dung chính tập trung vào đối tượng điều chỉnh, bao gồm các quan hệ xã hội cơ bản liên quan đến xác lập chế độ nhà nước, chế độ xã hội; địa vị pháp lý của cá nhân, công dân; và tổ chức bộ máy nhà nước. Các nguyên tắc hiến định như chủ quyền nhân dân, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bình đẳng dân tộc cũng được làm nổi bật, cùng với các phương pháp và nội dung điều chỉnh đa dạng của Luật Hiến pháp.
Tiếp theo, tài liệu đi sâu vào Luật Hành chính, định nghĩa đây là ngành luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực quản lý nhà nước. Phương pháp điều chỉnh chủ yếu là phương pháp mệnh lệnh, thể hiện tính chất đặc thù của quan hệ hành chính. Đối tượng điều chỉnh của Luật Hành chính được phân tích qua các nhóm quan hệ phát sinh từ hoạt động chấp hành – điều hành của cơ quan quản lý nhà nước, hoạt động nội bộ của các cơ quan nhà nước, và cả khi các tổ chức chính trị – xã hội thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Tài liệu cũng phác thảo hệ thống Luật Hành chính với phần chung và phần riêng, đồng thời giới thiệu sơ đồ cơ cấu cơ quan hành chính Việt Nam từ Chính phủ đến cấp xã. Nhìn chung, tài liệu cung cấp kiến thức nền tảng quan trọng về cấu trúc pháp lý và cơ chế quản lý nhà nước ở Việt Nam, có ý nghĩa ứng dụng trong việc hiểu biết và thực thi pháp luật.