Bài giảng Nguyên lý thống kê - Chương 6: Dãy số thời gian

Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở nên phong phú và đóng vai trò trung tâm trong mọi lĩnh vực, việc nắm vững các nguyên lý thống kê cơ bản là vô cùng thiết yếu. Đặc biệt, phân tích các biến động theo thời gian là nền tảng để hiểu rõ các hiện tượng kinh tế-xã hội, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược hiệu quả. Chương này tập trung vào khái niệm và ý nghĩa của dãy số thời gian, cung cấp nền tảng vững chắc để người học có thể phân tích xu hướng biến động và dự báo các diễn biến trong tương lai, phục vụ cho công tác hoạch định và quản lý.

Sinh viên ngành Kế toán – Kiểm toán, Thống kê – Phân tích và các chuyên ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, những người cần kiến thức về phân tích dữ liệu thống kê và dự báo.

Tài liệu này trình bày chi tiết về dãy số thời gian, một công cụ thống kê quan trọng để nghiên cứu sự biến động của các hiện tượng theo trình tự thời gian. Nội dung bắt đầu bằng việc định nghĩa dãy số thời gian, làm rõ các thành phần cơ bản và phân loại chúng dựa trên các chỉ tiêu (tuyệt đối, tương đối, trung bình) cũng như đặc điểm biến động (thời kỳ, thời điểm). Tài liệu nhấn mạnh ý nghĩa của dãy số thời gian trong việc vạch rõ xu hướng và quy luật phát triển, từ đó phục vụ mục đích dự báo. Các điều kiện cần thiết để xây dựng một dãy số thời gian chính xác cũng được đề cập, bao gồm sự thống nhất về nội dung, phương pháp tính toán và phạm vi nghiên cứu. Tiếp theo, chương này giới thiệu các chỉ tiêu phân tích dãy số thời gian chủ yếu, bao gồm mức độ trung bình theo thời gian, lượng tăng (giảm) tuyệt đối (liên hoàn và định gốc), tốc độ phát triển, tốc độ tăng (giảm) và giá trị tuyệt đối 1% của tốc độ tăng (giảm). Các công thức tính toán và ví dụ minh họa cụ thể được cung cấp để người học dễ dàng áp dụng vào thực tiễn, giúp đánh giá chính xác các đặc điểm và xu hướng biến động của các hiện tượng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là trong kinh tế và kế toán.