Bài giảng Pháp luật đại cương: Chương 2 - ThS. Nguyễn Ngọc Thảo Phương

Pháp luật đóng vai trò nền tảng trong việc tổ chức và duy trì trật tự xã hội, là yếu tố thiết yếu cho sự ổn định và phát triển của mọi quốc gia. Để có được cái nhìn toàn diện và sâu sắc về vai trò này, việc nắm vững những vấn đề cơ bản về pháp luật là điều tối quan trọng. Chương này được thiết kế để cung cấp một nền tảng vững chắc, làm rõ các khái niệm cốt lõi như nguồn gốc pháp luật, định nghĩa pháp luật, bản chất pháp luật, và các thuộc tính đặc trưng của nó. Mục tiêu là giúp độc giả hiểu rõ hơn về hệ thống quy tắc điều chỉnh các quan hệ xã hội, từ đó nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của pháp luật trong đời sống.

Sinh viên các ngành Luật, Khoa học Xã hội, cán bộ pháp luật, nhà nghiên cứu và những độc giả quan tâm đến kiến thức nền tảng về hệ thống pháp lý và vai trò của nó trong xã hội.

Chương này đi sâu vào những vấn đề cơ bản về pháp luật, bắt đầu bằng việc phân tích nguồn gốc pháp luật, trình bày hai học thuyết chính là học thuyết Mac-xit và phi Mac-xit, giúp người đọc hiểu được các quan điểm khác nhau về sự hình thành của hệ thống pháp lý. Tiếp theo, tài liệu cung cấp một định nghĩa pháp luật chi tiết, nhấn mạnh pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự do Nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, đảm bảo thực hiện và thể hiện ý chí của giai cấp thống trị nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội. Bản chất pháp luật được làm rõ qua hai khía cạnh: bản chất giai cấp và bản chất xã hội, cho thấy pháp luật vừa phục vụ lợi ích của giai cấp thống trị, vừa có vai trò điều hòa các mối quan hệ chung trong xã hội. Các thuộc tính của pháp luật cũng được trình bày cụ thể, bao gồm tính quy phạm phổ biến (tính bắt buộc chung), tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức và tính cưỡng chế, làm nổi bật quyền lực và tính ràng buộc của pháp luật. Cuối cùng, chương này khám phá mối quan hệ giữa pháp luật với các hiện tượng xã hội khác như kinh tế, chính trị, Nhà nước, và các quan hệ xã hội khác, đồng thời chỉ ra các chức năng quan trọng của pháp luật như điều chỉnh quan hệ xã hội, bảo vệ quan hệ xã hội và giáo dục. Nội dung này cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc, hữu ích cho việc nghiên cứu và ứng dụng pháp luật trong thực tiễn.