Bài giảng Quản trị học: Chương 2 - ThS. Võ Thị Ngọc Linh

Sự phát triển của khoa học quản trị là một hành trình dài và phức tạp, phản ánh quá trình thích ứng và đổi mới của con người trong việc tổ chức và điều hành các hoạt động kinh tế, xã hội. Việc nghiên cứu lịch sử hình thành và tiến hóa của các lý thuyết quản trị không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về nền tảng lý luận mà còn là chìa khóa để nhận diện những thách thức và cơ hội trong môi trường kinh doanh hiện đại. Chương này sẽ trình bày một cách hệ thống về bối cảnh lịch sử, từ những tư tưởng quản trị sơ khai đến các trường phái quản trị chính yếu, nhằm làm rõ tầm quan trọng của việc thấu hiểu quá trình phát triển này đối với việc ứng dụng hiệu quả các phương pháp quản trị trong thực tiễn.

Sinh viên và học viên ngành quản trị kinh doanh, các nhà quản lý, lãnh đạo tổ chức, cũng như những nhà nghiên cứu quan tâm đến lịch sử và sự phát triển của các lý thuyết quản trị.

Chương này khám phá chi tiết sự phát triển của khoa học quản trị, bắt đầu với bối cảnh lịch sử rộng lớn, từ những tư tưởng quản trị sơ khai gắn liền với tôn giáo và triết học trước công nguyên, qua sự thúc đẩy của hoạt động thương mại thế kỷ 14, đến sự ra đời của các lý thuyết quản trị chuyên nghiệp từ Cách mạng Công nghiệp thế kỷ 18 và 19. Sự tiến hóa của tư tưởng quản trị được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa đương thời. Nội dung chính của chương tập trung vào việc phân tích các trường phái quản trị cơ bản. Trường phái cổ điển bao gồm quản trị quan liêu, quản trị khoa học của F.W. Taylor và quản trị hành chính của H. Fayol và M. Weber, nhấn mạnh vào cấu trúc, hiệu suất và sự chuyên môn hóa. Tiếp theo, trường phái tâm lý xã hội, với những đóng góp quan trọng từ Tháp nhu cầu Maslow, các công trình của Follett, Barnard, Mayo, và Lý thuyết X-Y của McGregor, chuyển trọng tâm sang yếu tố con người, động lực và các mối quan hệ xã hội trong tổ chức. Chương cũng giới thiệu trường phái định lượng, ứng dụng các công cụ toán học và thống kê vào ra quyết định quản trị. Cuối cùng, hai quan điểm hiện đại là quản trị hệ thống và quản trị theo tình huống được trình bày, phản ánh cách tiếp cận toàn diện hơn và sự linh hoạt cần thiết trong quản lý. Việc nắm vững các lý thuyết quản trị này cung cấp nền tảng vững chắc để nhà quản lý hiện đại có thể phân tích, đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất, tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và thích ứng với sự thay đổi của môi trường.