CÁC VỊ THUỐC CỔ TRUYỀN
ĐIỀU TRỊ 8 BỆNH CHỨNG
ThS. Nguyễn Thị Hạnh
BỘ MÔN YHCT
TRƯỜNG ĐHYK THÁI NGUYÊN
Thuốc hành khí (lý khí)
1. Định nghĩa
Là thuốc chữa những chứng bệnh gây
ra do sự hoạt động của khí trong cơ thể bị
ngừng trệ. Theo YHCT, khí là vật vô
hình, có tác dụng thúc đẩy mọi hoạt động
ở khắp nơi trong cơ thể, nhất là hoạt động
của các tạng phủ, kinh lạc. Khi khí bị
ngưng trệ sẽ gây ra một số chứng bệnh ở
bộ máy hô hấp, tiêu hoá, các cơ và thần
kinh chức năng...
Thuốc hành khí (lý khí)
2. Tác dụng chữa bệnh
- Về tiêu hoá: có tác dụng kích thích tiêu
hoá, chữa chậm tiêu, đầy hơi, ợ hơi, chống co
thắt đường tiêu hoá, như cơn co thắt đại tràng,
mót rặn, chữ nôn mửa, chữa táo bón do trương
lực cơ giảm, sa dạ dày ở người già, phụ nữ đẻ
nhiều lần thành bụng yếu.
- Về hô hấp: chữa khó thở, tức ngực, ho
hen, đau dây thần kinh liên sườn, chữa các cơn
đau do co cơ như đau lưng, đau vai gáy, chuột
rút,...
- Một số rối loạn chức phận thần kinh như
hysteria, tâm căn suy nhược.
Thuốc hành khí (lý khí)
3. Cách sử dụng thuốc hành khí
Là thuốc chữa triệu chứng nên cần phối hợp với thuốc
chữa nguyên nhân.
- Nếu bệnh ở đường tiêu hoá căn cứ vào tình trạng hư
thực, ví dụ: công năng tạng Tỳ suy giảm gây đầy bụng,
chậm tiêu, ăn kém, thì dùng phối hợp các thuốc kiện Tỳ;
nếu do nhiễm khuẩn thức ăn gây ra thì dùng phối hợp với
các thuốc thanh nhiệt trừ thấp hay các thuốc tiêu thực đạo
trệ.
- Nếu có rối loạn chức phận thần kinh do sang chấn tinh
thần thì dùng kết hợp với các thuốc bình Can giải uất. Nếu
co cứng cơ do lạnh, do thấp... thì kết hợp các vị thuốc giải
biểu.
- Không nên dùng thuốc hành khí cho những người mất
nước, phụ nữ có thai.
4. Các vị thuốc hành khí (lý khí)
4.1. H¬ng phô (cñ GÊu):
- TÝnh vÞ quy kinh: cay, ®¾ng,
Êm vµo kinh Can, Tú, T©m.
- T¸c dông: ch÷a c¸c c¬n ®au
co th¾t nh co th¾t ®¹i trµng,
c¬n ®au d¹ dµy, co c¬, kÝch
thÝch tiªu ho¸, ch÷a thèng
kinh, kinh nguyÖt kh«ng ®Òu, ø
s÷a, sang chÊn tinh thÇn, ch÷a
c¶m m¹o do l¹nh.
- LiÒu dïng: 6 - 24g/ 24h