tiÒn ®Ò vμ triÓn väng ph¸t triÓn nghiªn cøu
hÖ thèng ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n
GVC. Nghiªm xu©n ph−îng
TS. Bïi ngäc toµn
Bé m«n Dù ¸n vμ qu¶n lý dù ¸n
Khoa C«ng tr×nh - Tr−êng §¹i häc GTVT
Tãm t¾t: Qu¶n lý dù ¸n tõ l©u ®· ®−îc c¸c n−íc trªn thÕ giíi sö dông nh− mét c«ng cô
qu¶n lý tèi −u trong ®iÒu kiÖn m«i tr−êng cã nhiÒu thay ®æi. ViÖt nam chóng ta còng ®· quan
t©m ®Õn vÊn ®Ò nμy nh−ng míi chØ ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh. §· ®Õn lóc ph¶i nghÜ ®Õn mét hÖ
thèng ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n hoμn chØnh. §©y sÏ lμ mét chuyªn ngμnh khoa häc ®éc
lËp vμ cã tÝnh thêi sù cao.
Summary: Project Management has been for long practised internationally as one of very
effective managerial tools under constanly changing circumstances. However, in Vietnam,
project management has been taken into consideration only at a certain level. It is therefore
essential now for us to work out a project management methodology. The subject of Project
Managment could obviously become an independent science subject, which attracts high
attention of reseachers, managers and readers.
néi dung
BÊt kú mét dù ¸n nµo còng tr¶i qua mét sè
giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh. §Ó ®−a dù ¸n qua
c¸c giai ®o¹n ®ã, ®−¬ng nhiªn ta ph¶i, b»ng c¸ch
nµy hoÆc c¸ch kh¸c, qu¶n lý ®−îc nã (dù ¸n).
Trong lÞch sö ph¸t triÓn cña m×nh, loµi
ng−êi ®· qu¶n lý vµ cã thÓ nãi lµ thµnh c«ng
nh÷ng "dù ¸n" cßn l−u l¹i ®Õn tËn ngµy nay. Cã
thÓ kÓ ra ®©y nh÷ng "dù ¸n" nh− Kim tù th¸p Ai
CËp, V¹n lý tr−êng thµnh Trung quèc...
Sù cÇn thiÕt cña mét hÖ thèng ph−¬ng
ph¸p luËn ®éc lËp vÒ qu¶n lý dù ¸n ®· ®−îc
nhËn thøc ë c¸c n−íc ph¸t triÓn ph−¬ng T©y
tõ nh÷ng n¨m 50 cña thÕ kû XX [1; 2]. B¾t ®Çu
tõ lÜnh vùc qu©n sù, dÇn dÇn qu¶n lý dù ¸n
®−îc øng dông réng r·i trong c¸c lÜnh vùc kinh
tÕ x· héi kh¸c. Ngµy nay, ë tÊt c¶ c¸c n−íc
ph¸t triÓn, qu¶n lý dù ¸n ®−îc c«ng nhËn nh−
mét hÖ thèng ph−¬ng ph¸p luËn cña ho¹t
®éng ®Çu t−.
C«ng cuéc x©y dùng ®Êt n−íc cña chóng
ta hiÖn nay ®−îc ®¸nh dÊu b»ng hµng lo¹t c¸c
dù ¸n lín nhá, ë kh¾p mäi vïng miÒn, kh¾p c¸c
lÜnh vùc, kh¾p c¸c cÊp qu¶n lý. ChÝnh v× lý do
®ã, nghiªn cøu hÖ thèng ph−¬ng ph¸p luËn
qu¶n lý dù ¸n mang ý nghÜa cùc kú quan träng:
n©ng cao hiÖu qu¶ cña c«ng cuéc x©y dùng ®Êt
n−íc, nhanh chãng ®−a n−íc ta ®Õn ®Ých trªn
con ®−êng x©y dùng chñ nghÜa x· héi.
1. Mét sè tiÒn ®Ò c¬ b¶n cña hÖ thèng
ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n
ChÝnh nh÷ng thay ®æi trong qu¸ tr×nh
chuyÓn m×nh cña ®Êt n−íc lµ tiÒn ®Ò cho viÖc
vËn dông hÖ thèng ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý
dù ¸n. Mét sè trong nh÷ng tiÒn ®Ò c¬ b¶n ®ã lµ:
- Qu¸ tr×nh xo¸ bá hÖ thèng kÕ ho¹ch
ho¸ tËp trung, x©y dùng mét nÒn kinh tÕ hµng
ho¸ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr−êng.
- Sù xuÊt hiÖn c¸c thµnh phÇn kinh tÕ
kh¸c kh«ng ph¶i kinh tÕ Nhµ n−íc.
- Sù thay ®æi c¸c h×nh thøc tæ chøc t−¬ng
øng víi c¸c thay ®æi h×nh thøc së h÷u vµ kÌm
theo ®ã lµ vÊn ®Ò phi tËp trung ho¸ qu¶n lý,
ph©n quyÒn cho c¸c cÊp qu¶n lý t¹i chç.
- Qu¸ tr×nh chèng ®éc quyÒn trong s¶n
xuÊt hµng ho¸.
- Sù h×nh thµnh thÞ tr−êng tµi chÝnh trong
®ã cã thÞ tr−êng chøng kho¸n; thÞ tr−êng bÊt
®éng s¶n; c¸c h×nh thøc ®Êu thÇu vµ thÞ tr−êng
c¸c dù ¸n ®Çu t−...
Trong bèi c¶nh ®ã, vÊn ®Ò qu¶n lý nÒn
kinh tÕ ngµy cµng trë nªn phøc t¹p víi sù t¨ng
lªn kh«ng ngõng cña sè l−îng c¸c chñ thÓ
qu¶n lý, sù ®a d¹ng cña c¸c ®èi t−îng qu¶n
lý... mµ tr−íc hÕt lµ c¸c lo¹i dù ¸n ®Çu t−. Víi
kh¶ n¨ng kinh tÕ, tµi chÝnh... cña n−íc ta cã
h¹n, chÝnh s¸ch ®Çu t− lµ ph¶i tËp trung vµo
c¸c dù ¸n thùc hiÖn trong thêi gian ng¾n, kh¶
n¨ng mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao nhÊt.
§Ó gi¶i quyÕt bµi to¸n phøc t¹p nµy th× hÖ
thèng ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n lµ mét
c«ng cô ®· ®−îc kiÓm chøng trong viÖc thùc
hiÖn c¸c dù ¸n ®¶m b¶o chÊt l−îng yªu cÇu,
trong thêi h¹n cho phÐp víi ng©n s¸ch cã h¹n
®· Ên ®Þnh (h×nh 1).
H×nh 1. BiÓu t−îng cña hÖ thèng ph−¬ng ph¸p luËn
qu¶n lý dù ¸n
2. TriÓn väng ph¸t triÓn cña hÖ thèng
ph−¬ng ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n
Kinh nghiÖm cña §øc, NhËt, Hµn quèc,
Mü vµ nhiÒu quèc gia ph¸t triÓn kh¸c cho thÊy
r»ng c¸c ph−¬ng ph¸p qu¶n lý dù ¸n lµ
ph−¬ng thuèc hiÖu nghiÖm tho¸t ra khái
khñng ho¶ng kinh tÕ, lµ ph−¬ng ph¸p tèt nhÊt
gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi lín ®Æt
ra trong tõng thêi kú [1; 3]. §©y chÝnh lµ c«ng
cô qu¶n lý tèi −u trong c¸c hÖ thèng/®Êt n−íc
®ang ph¸t triÓn khi ®iÒu kiÖn m«i tr−êng lu«n
lu«n thay ®æi, thiÕu v¾ng sù æn ®Þnh kinh tÕ -
chÝnh trÞ cÇn thiÕt cho c¸c nhµ ®Çu t− víi sù
yÕu kÐm cña hÖ thèng lËp ph¸p, thÞ tr−êng tµi
chÝnh ch−a ph¸t triÓn, l¹m ph¸t ch−a ®−îc
kiÓm so¸t, hÖ thèng thuÕ kh«ng æn ®Þnh...
Kh«ng nh÷ng thÕ, ë c¸c n−íc cã nÒn kinh
tÕ thÞ tr−êng ®· ph¸t triÓn, hÖ thèng ph−¬ng
ph¸p luËn qu¶n lý dù ¸n kh«ng chØ lµ c«ng cô
®Ó qu¶n lý sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ thùc
hiÖn c¸c dù ¸n víi môc ®Ých hoµn thµnh
chóng ®óng thêi h¹n, ®¶m b¶o chÊt l−îng,
trong h¹n møc chi phÝ cho phÐp, mµ nã ®· trë
thµnh mét c¸i g× ®ã gièng nh− tiÕng nãi tËp thÓ
cña kh¸ch hµng/chñ ®Çu t− th«i thóc tèi −u
ho¸ mäi nç lùc cña nhµ thÇu ®Ó thùc hiÖn dù
¸n trong sù liªn kÕt víi nhµ s¶n xuÊt, ng−êi
cung øng... §iÒu nµy cho phÐp kh«ng chØ ®¬n
thuÇn lµ x¸c ®Þnh chÝnh x¸c mµ cßn ë mét møc
®é nµo ®ã gi¶m ®−îc chi phÝ thùc hiÖn dù ¸n.
C¸c viÖn, tr−êng, c¸c c«ng ty, c¸c
chuyªn gia ho¹t ®éng trong lÜnh vùc qu¶n lý
dù ¸n ®· x©y dùng c¸c c¬ cÊu chuyªn nghiÖp
cÇn thiÕt vµ h×nh thµnh "ThÕ giíi qu¶n lý dù
¸n" bao gåm c¸c tæ chøc tÇm cì quèc gia vµ
quèc tÕ vÒ: ®Çu t−, c«ng nghiÖp, x©y dùng, t−
vÊn, kiÕn tróc, thiÕt kÕ v.v... tæ chøc c¸c héi
nghÞ, héi th¶o, xuÊt b¶n s¸ch b¸o, t¹p chÝ,
s¸ch gi¸o khoa, gi¸o tr×nh vµ ®Æc biÖt h×nh
thµnh c¶ thÞ tr−êng c¸c phÇn mÒm øng dông
trong qu¶n lý dù ¸n.
Tæ chøc quèc tÕ lín nhÊt trong lÜnh vùc nµy lµ
HiÖp héi qu¶n lý dù ¸n quèc tÕ (IPMA - International
Project Management Association) liªn kÕt h¬n 20
n−íc Ch©u ¢u vµ c¸c n−íc kh¸c [4].
HÇu hÕt c¸c tr−êng ®¹i häc trªn thÕ giíi
®· ®−a m«n häc/chuyªn ngµnh qu¶n lý dù ¸n
vµo ch−¬ng tr×nh gi¶ng d¹y. T¹i ®©y ng−êi ta
®· vµ ®ang ®µo t¹o ë tr×nh ®é ®¹i häc, sau ®¹i
häc, tiÕn sü vµ h¬n n÷a theo chuyªn ngµnh
qu¶n lý dù ¸n.
(Xem tiÕp trang 31)