Báo cáo tóm tắt đề tài NCKH: Chính sách tài chính thúc đẩy phát triển sản xuất và sử dụng xe ô tô thân thiện môi trường tạiViệt Nam

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế nhanh chóng và quá trình cơ giới hóa phương tiện giao thông diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, đặc biệt là sự gia tăng số lượng ô tô, đã đặt ra những thách thức đáng kể về hạ tầng và môi trường. Xu thế chuyển đổi sang sử dụng xe ô tô thân thiện môi trường, đặc biệt là xe điện, đang trở thành tất yếu trên toàn cầu và được nhiều quốc gia khuyến khích bằng các chính sách tài chính. Nghiên cứu này nhằm phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp chính sách tài chính nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất và sử dụng xe ô tô thân thiện môi trường tại Việt Nam, góp phần hiện thực hóa mục tiêu bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu theo các chiến lược quốc gia.

Các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Tài nguyên và Môi trường), các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh ô tô, nhà đầu tư, tổ chức nghiên cứu và các đơn vị quan tâm đến phát triển bền vững và công nghệ xanh trong lĩnh vực giao thông tại Việt Nam.

Nghiên cứu này hệ thống hóa các vấn đề liên quan đến xe ô tô thân thiện môi trường, bao gồm khái niệm, phân loại và các chính sách tài chính khuyến khích sản xuất, sử dụng (thuế, phí, tín dụng, chuỗi cung ứng). Tác động của chính sách tài chính đến cung cầu xe ô tô thân thiện môi trường được phân tích dựa trên nhiều yếu tố như giá cả, thu nhập người tiêu dùng và công nghệ. Đề tài cũng phân tích kinh nghiệm của các quốc gia như Thái Lan và châu Âu trong xây dựng lộ trình chuyển đổi sang xe điện, chính sách ưu đãi sản xuất, hỗ trợ người tiêu dùng và đầu tư R&D. Tại Việt Nam, nghiên cứu đánh giá thực trạng chính sách tài chính hiện hành liên quan đến thuế, tín dụng, ưu đãi đất đai, đồng thời chỉ ra các vấn đề về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và biến đổi khí hậu. Từ đó, đề tài đề xuất một loạt giải pháp tài chính toàn diện nhằm thúc đẩy sản xuất, lắp ráp và sử dụng xe ô tô thân thiện môi trường. Các giải pháp này bao gồm bổ sung ngành nghề ưu đãi đầu tư cho xe điện, duy trì chính sách miễn giảm thuế phí (trước bạ, tiêu thụ đặc biệt) cho xe điện sản xuất trong nước, và xây dựng mức thuế nhập khẩu ưu đãi thấp hơn cho xe ô tô điện nguyên chiếc so với xe xăng. Bên cạnh đó, nghiên cứu còn nhấn mạnh sự cần thiết của chính sách ưu đãi tài chính hỗ trợ người tiêu dùng, phát triển cơ sở hạ tầng trạm sạc thông minh và khuyến khích R&D nhằm đổi mới công nghệ và sản phẩm xe điện, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại Việt Nam.