Giải pháp tăng cường công tác thực hành, tiết kiệm chống lãng phí trong quản lý, sử dụng tài
sản công
- Đơn v ch tr: Thanh tra Bộ Tài chính
- Ch nhim nhim v: CN. Nguyễn Thanh Bnh
- Năm giao nhim v: 2022 M% s': BTC/ĐT/2022-17
1. Tính c'p thiết c(a v'n đ, nghiên c.u
Tài sản công là nguồn lực nội sinh ca đất nước; là yếu t' cơ bản ca quá trnh sản xuất, quản lý x%
hội; là nguồn lực tài chính tiềm năng cho đầu tư phát triển phc v công nghip hóa, hin đại hóa đất
nước. Tài sản công là tài sản được hnh thành ch yếu từ ngân sách nhà nước và tài nguyên qu'c
gia. Vic thực hành tiết kim, ch'ng l%ng phí (THTK, CLP) trong quản lý, sử dng tài sản công là
nghĩa v và trách nhim ca tất cả các cơ quan, tổ chức và nhân dân. Thời gian qua, dưới sự l%nh
đạo, chỉ đạo quyết lit ca Đảng và Nhà nước, các cấp chính quyền, ban ngành chức năng đ% tăng
cường các giải pháp và đạt kết quả tích cực trong THTK, CLP ngân sách, tài sản công; góp phần
quan trọng để thực hin và hoàn thành thắng lợi các mc tiêu nhim v phát triển kinh tế - x% hội ca
đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đ% đạt được, công tác THTK, CLP vẫn còn những hạn
chế cần khắc phc. Trên thực tế, tnh trạng l%ng phí, lợi ích nhóm nhằm trc lợi, chiếm đoạt tài sản
công vẫn còn diễn ra với nhiều hnh thức khác nhau, ngày càng tinh vi, phức tạp hơn trước. H th'ng
văn bản quy phạm pháp luật về THTK, CLP và quản lý tài sản công chưa đồng bộ, nhất quán, nội
dung chưa đầy đ, còn mâu thuẫn, chồng chéo giữa các văn bản pháp luật khác nhau, dẫn đến khó
khăn, vướng mắc trong vic tổ chức thực thi quy đnh pháp luật. Vic tổ chức thi hành pháp luật ở một
s' nơi còn lúng túng, thiếu hiu quả do nhận thức và ý thức chấp hành về công tác THTK, CLP trong
quản lý, sử dng tài sản công trong các bộ, ngành, đa phương và nhân dân còn thấp; đồng thời,
chưa có cơ chế khuyến khích, động viên THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công, nhất là
trong bộ phận dân cư. Vic tổ chức thực hin, thanh tra kiểm tra công tác THTK, CLP trong quản lý,
sử dng tài sản công còn chưa thực sự hiu quả, còn phân tán, chưa rõ thẩm quyền, cũng như chưa
có chế tài xử lý. Do đó, vic nghiên cứu đề tài “Giải pháp tăng cường công tác thực hành, tiết kim
ch'ng l%ng phí trong quản lý, sử dng tài sản công” nhằm hoàn thin công c, bin pháp nâng cao
hiu quả công tác quản lý, giám sát ca nhà nước đ'i với công tác THTK, CLP trong quản lý, sử dng
tài sản công là cần thiết, phù hợp với ch trương và đnh hướng ca Đảng và Nhà nước.
2. Mục tiêu nghiên c.u
Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng công tác THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công, đề tài đề xuất các giải pháp để tăng cường công tác THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công trong tại Vit Nam thời gian tới.
3. Đối tư3ng và ph4m vi nghiên c.u
- Đ'i tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu công tác THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công.
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu nghiên cứu công tác THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công (tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn v và tài sản kết cấu hạ tầng) trong
phạm vi chức năng, nhim v quản lý nhà nước ca Bộ Tài chính giai đoạn 2016 - 2021 và kinh
nghim ca một s' qu'c gia liên quan đến THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công (Hoa Kỳ,
Nhật Bản, Malaysia, Philippines, Panama, Peru, Mexico, Colombia và Australia…).
1
4. Kết quả nghiên c.u
(1) Đề tài đ% h th'ng hóa lý luận về THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản côngl; làm rõ khái
nim, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc THTK, CLP; nội dung, tiêu chí đánh giá THTK, CLP và các nhân t'
ảnh hưởng đến công tác quản lý, sử dng tài sản công... Theo đó, quản lý, sử dng tài sản công bao
gồm quản lý, sử dng tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn v; quản lý, sử dng kết cấu hạ tầng;
tài sản công tại doanh nghip; tài sản ca dự án sử dng nhà nước và tài sản được xác lập quyền sở
hữu; quản lý, sử dng khai thác nguồn lực tài chính đất đai, tài nguyên. Vic THTK, CLP đóng vai trò
quan trọng trong quản lý, sử dng tài sản công như nâng cao hiu quả sử dng tài sản, giảm chi phí
cho các hoạt động ca cơ quan, tổ chức; giảm thiểu vic sử dng tài nguyên không cần thiết, từ đó
góp phần bảo v môi trường; tăng uy tín và niềm tin ca cơ quan, tổ chức trong quản lý tài sản; tôn
vinh đạo đức, trách nhim ca tổ chức, hộ gia đnh và cá nhân trong quản lý, sử dng tài sản công.
Vic đánh giá THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công dựa trên tiêu chí đánh giá vic l%nh đạo
chỉ đạo; tiêu chí tổ chức thực hin; tiêu chí đánh giá công tác phát hin và xử lý hành vi l%ng phí trong
quản lý, sử dng tài sản công. Các nhân t' ảnh hưởng đến công tác THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công gồm nhóm nhân t' về thể chế quản lý kinh tế, quản lý tài chính và cơ chế quản lý
tài sản công ca Nhà nước; nhóm nhân t' về trnh độ, ý thức ca đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ
máy quản lý ca các cơ quan, đơn v được Nhà nước giao quản lý, sử dng tài sản công; nhóm nhân
t' về h th'ng cơ sở dữ liu, thông tin về tài sản công; các nhân t' khách quan khác.
(2) Đề tài đ% nghiên cứu kinh nghim các nước (Hoa Kỳ, Nhật Bản, Malaysia, Philippines, Panama,
Peru, Mexico, Colombia và Australia…) liên quan đến THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công.
Từ đó, đề tài đ% rút ra một s' bài học nhằm góp phần tăng cường THTK, CLP trong quản lý tài sản
công ở Vit Nam như sau: (i) Xây dựng h th'ng cơ chế, chính sách đồng bộ, th'ng nhất về tài sản
công để tạo cơ sở pháp lý cho vic quản lý, sử dng tài sản công; có tiêu chí cthể để đánh giá hiu
quả quản lý tài sản công, đo lường hiu suất sử dng ca tài sản; (ii) Sử dng cơ chế th trường để
nâng cao hiu quả và tiết kim chi phí quản lý tài sản công; (iii) Phân cấp các cơ quan quản lý tài sản
công được tổ chức phù hợp với mô hnh quản lý, có năng lực đáp ứng yêu cầu thực hin nhim v và
được phân đnh trách nhim rõ ràng; (iv) H th'ng thông tin, báo cáo, dữ liu về tài sản công được
xây dựng đảm bảo cho vic quản lý có hiu quả, tăng cường trách nhim giải trnh và tính minh bạch
trong quản lý tài sản công; ứng dng công ngh thông tin trong quản lý tài sản công hiu quả, tiết
kim; (v) Nâng cao vai trò ca kiểm soát, kiểm toán và công tác thanh tra, kiểm tra đ'i với vic quản
lý, sử dng tài sản công; (vi) Hoàn thin cơ sở pháp lý về bảo hiểm tài sản công đ'i với các ri ro
thiên tai (b%o, lũ, lt).
(3) Đề tài đ% phân tích, đánh giá thực trạng THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công ở Vit
Nam giai đoạn 2016 - 2021. Theo đó, đề tài đ% h th'ng cơ chế chính sách, h th'ng văn bản quy
phạm pháp luật có liên quan đến công tác THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công tại Vit
Nam. Chính ph th'ng nhất quản lý nhà nước về tài sản công theo quy đnh ca Luật Quản lý, sử
dng tài sản công và pháp luật có liên quan, đảm bảo sự ph'i hợp giữa các cơ quan nhà nước trong
vic thực hin quản lý tài sản công. Bộ Tài chính là cơ quan đầu m'i giúp Chính ph th'ng nhất quản
lý nhà nước về tài sản công. Đồng thời, đề tài cũng đ% phân tích thực trạng công tác tổ chức THTK,
CLP trong quản lý, sử dng tài sản công giai đoạn 2016 - 2021 cho thấy: (i) Vic triển khai Luật Quản
lý, sử dng tài sản công đ% được thực hin một cách ch động, đồng bộ; (ii) Các bộ, ngành, đa
phương đ% tích cực triển khai, phổ biến, tập huấn các nội dung mới ca Luật Quản lý, sử dng tài sản
2
công và các văn bản quy đnh chi tiết thi hành Luật đến các cơ quan, tổ chức, đơn v thuộc phạm vi
quản lý; (iii) Hầu hết các bộ, ngành, đa phương đ% hoàn thành vic ban hành quy đnh về phân cấp
trong quản lý tài sản công theo quy đnh tại Ngh đnh s' 151/2017/NĐ-CP; (iv) Các bộ, ngành, đa
phương đều đ% triển khai vic xây dựng tiêu chuẩn, đnh mức máy móc, thiết bchuyên dùng và din
tích chuyên dùng, din tích công trnh sự nghip trong cơ sở hoạt động sự nghip. Bên cạnh những
kết quả đạt được, đề tài cũng chỉ ra một s' tồn tại, hạn chế về tổ chức THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công như: (i) Cơ chế phân cấp quản lý tài sản công còn có điểm chưa phù hợp. Một s'
loại tài sản và lĩnh vực còn thiếu các văn bản quy đnh chi tiết hoặc không còn phù hợp với Luật Quản
lý, Sử dng tài sản công nhưng chưa được thay thế, sửa đổi, bổ sung; (iii) Tiến độ ban hành tiêu
chuẩn, đnh mức sử dng din tích tr sở chuyên dùng, công trnh sự nghip, máy móc, thiết b
chuyên dùng chậm. H th'ng chính sách, pháp luật có liên quan như quản lý, sử dng đất, tài nguyên
còn chưa đồng bộ, chậm được sửa đổi, bổ sung, hoàn thin. Nguyên nhân ca các tồn tại, hạn chế
này là doltài sản công ở Vit Nam có phạm vi rộng, do nhiều ch thể khác nhau quản lý, sử dng.
Luật Quản lý, Sử dng tài sản công có nhiều đổi mới trong công tác quản lý, sử dng, khai thác, xử lý
tài sản công theo hướng chặt chẽ , công khai, minh bạch, song một s' tài sản công đặc thù cần có
quy trnh rà soát, chuyển đổi phù hợp. Một s' bộ (Bộ Y tế, Bộ Giáo dc và Đào tạo, Bộ Lao động,
Thương binh và X% hội) chậm ban hành quy đnh chi tiết hướng dẫn về tiêu chuẩn, đnh mức sử dng
tài sản chuyên dùng nên các bộ, ngành, đa phương không có cơ sở để xây dựng, ban hành tiêu
chuẩn, đnh mức cho các cơ quan, tổ chức, đơn v thuộc phạm vi quản lý.
(4) Trên cơ sở phân tích thực trạng và nghiên cứu kinh nghim các nước về THTK, CLP trong quản lý,
sử dng tài sản công, đề tài đ% đề xuất các giải pháp tăng cường THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài
sản công, bao gồm:l(i) Hoàn thin cơ chế, chính sách và h th'ng pháp luật liên quan đến THTK, CLP
trong quản lý, sử dng tài sản công, c thể hoàn thin quy đnh pháp luật liên quan đến THTK, CLP,
quản lý, sử dng tài sản công và các chính sách, pháp luật khác có liên quan đến tài sản công. (ii) Tăng
cường công tác tổ chức, THTK, CLP trong quản lý, sử dng tài sản công thông qua vic tuyên truyền,
tập huấn dưới nhiều hnh thức và đổi mới công tác tuyên truyền, phổ biến; tăng cường công tác quản lý
nhà nước ca Bộ Tài chính trong vic THTK, CLP đ'i với quản lý, sử dng tài sản công; đổi mới
phương thức quản lý tài sản công, tăng cường công tác quản lý, sử dng tài sản công tại Bộ Tài chính.
(iii) Nâng cao năng lực, phẩm chất đội ngũ cán bộ, công chức trong cơ quan quản lý tài sản công qua
vic hoàn thin, kin toàn bộ máy cơ quan thực hin thực THTK, CLP trong quản lý tài sản công; đào
tạo, nâng cao chất lượng cho cán bộ, công chức làm công tác quản lý tài sản công tại các bộ, cơ quan
trung ương và các đa phương; phân công rõ ràng trách nhim ca từng cơ quan, tổ chức, đơn v; gắn
kết quả THTK, CLP với trách nhim ca người đứng đầu tổ chức, đơn v; đưa kết quả THTK, CLP là
tiêu chí đánh giá trong công tác thi đua, khen thưởng và bổ nhim cán bộ, công chức, viên chức. (iv)
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm trong THTK, CLP trong quản lý, sử
dng tài sản công, c thể giám sát, đánh giá tiến độ thực hin công tác mua sắm tài sản và vic sắp xếp
lại, xử lý tài sản công; tăng s' lượng, quy mô, chất lượng, phạm vi; tổ chức thanh tra chuyên đề, chuyên
sâu về công tác THTK, CLP về quản lý, sử dng tài sản công; tăng cường công tác giám sát ca Qu'c
hội, các Đoàn đại biểu Qu'c hội, HĐND các tỉnh, thành ph' trực thuộc trung ương, MTTQVN và các tổ
chức chính tr x% hội, đoàn thể quần chúng. (v) Đầu tư công ngh nhằm nâng cao THTK, CLP trong
quản lý, sử dng tài sản công, theo đó, xây dựng và đưa vào vận hành H th'ng giao dch đin tử về tài
sản công để thực hin các giao dch bán, chuyển nhượng, cho thuê quyền khai thác tài sản công và các
3
giao dch khác về tài sản công giữa nhà nước và các tổ chức, cá nhân; thực hin nâng cấp Cơ sở dữ
liu qu'c gia về tài sản công và các cơ sở dữ liu về tài sản công chuyên ngành; xây dựng h th'ng, cơ
chế báo cáo đầy đ và thường xuyên về vic phát hin, xử lý tham nhũng và các hành vi bất hợp pháp
đồng bộ, kết n'i hth'ng phần mềm quản lý ca các đơn v thuộc Bộ Tài chính. Ngoài ra, đề tài cũng đề
xuất một s' kiến ngh đ'i với Qu'c hội, Chính ph, Bộ Tài chính, các cơ quan thanh tra, kiểm tra, Kiểm
toán Nhà nước và đa phương.
5. Thông tin nghiệm thu và lưu trữ:
- Nghim thu: Đề tài đ% được Hội đồng Tư vấn đánh giá, nghim thu thông qua theo Quyết đnh s'
2165/QĐ-BTC ngày 09/10/2023 ca Bộ Tài chính về vic thành lập Hội đồng Tư vấn đánh giá, nghim
thu nhim v KHCN cấp Bộ năm 2022.
- Lưu trữ: Đề tài được đóng quyển, lưu trữ tại thư vin Vin Chiến lược và Chính sách tài chính./.
4