Luận cứ khoa học xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân
sách nhà nước thuộc Bộ Tài chính
- Đơn v ch tr: Viện Chiến lược và Chính sách tài chính
- Ch nhiệm nhiệm v: TS. Lê Th Thanh Huyền và ThS. Vũ Th Hồng Minh
- Năm giao nhiệm v: 2022 M0 s1: BTC/ĐT/2022-66
1. Tính c,p thiết c-a v,n đ. nghiên cứu
Bộ Tài chính đóng vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài chính nói riêng và trong
công tác điều hành bộ máy nhà nước nói chung. Để đảm bảo khả năng cung cấp các dch v sự nghiệp
công thuộc Bộ Tài chính có chất lượng, cần phải có các nguồn lực đầu tư ca Nhà nước và x0 hội được
phân bổ một cách thỏa đáng, kp thời, dựa trên cơ sở đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với các dch v
cung cấp. Việc ban hành đnh mức kinh tế - kỹ thuật các dch vsự nghiệp công sử dng ngân sách nhà
nước (NSNN) thuộc Bộ Tài chính sẽ là căn cứ để các cơ quan có thẩm quyền xây dựng, phê duyệt đơn
giá, giá dch v, dự toán kinh phí cung cấp dch v sử dng NSNN và quản lý kinh tế theo quy đnh ca
pháp luật; đồng thời là yếu t1 có tính quyết đnh để đơn v sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) tự ch về thực
hiện nhiệm v và nguồn thu từ hoạt động dch v sự nghiệp công. Qua đó, nâng cao chất lượng và tính
tự ch ca các tổ chức cung ứng dch v nêu trên, bảo đảm công khai, minh bạch, th1ng nhất trong
quản lý NSNN đầu tư cho các dch v. Theo Ngh đnh s1 32/2019/NĐ-CP ngày 10/4/2019 ca Chính
ph và Ngh đnh s1 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 ca Chính ph th các ĐVSNCL phải triển khai
thực hiện giao nhiệm v, đặt hàng hoặc đấu thầu cung ứng dch v sự nghiệp công sử dng NSNN.
Bên cạnh đó, Ngh đnh s1 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 ca Chính ph quy đnh cơ chế tự ch tài
chính ca ĐVSNCL quy đnh “Giá dch v sự nghiệp công sử dng NSNN được xác đnh theo quy
đnh ca pháp luật về giá, đnh mức kinh tế - kỹ thuật, đnh mức chi phí do cơ quan có thẩm quyền
ban hành và lộ trnh tính giá dch v sự nghiệp công sử dng NSNN”. Điều 26, Ngh đnh s1
32/2019/NĐ-CP ngày 10/4/2019 ca Chính ph quy đnh giao nhiệm v, đặt hàng hoặc đấu thầu cung
cấp sản phẩm, dch v công sử dng NSNN từ nguồn kinh phí chi thường xuyên đ0 nêu rõ: Trách
nhiệm ca các bộ, cơ quan trung ương là ban hành, sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền đnh mức kinh
tế - kỹ thuật, đnh mức chi phí (nếu có) áp dng đ1i với sản phẩm, dch v công làm cơ sở ban hành
đơn giá, giá sản phẩm, dch v công; mức trợ giá sản phẩm, dch v công ích ca bộ, cơ quan trung
ương theo quy đnh ca pháp luật về giá và quy đnh ca các pháp luật khác có liên quan. Tiêu chí,
tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, dch v công; cơ chế giám sát, đánh giá, kiểm đnh chất lượng và
quy chế kiểm tra, nghiệm thu sản phẩm, dch v công thuộc bộ, cơ quan trung ương. Theo đó, Bộ Tài
chính cần phải rà soát, ban hành mức áp dng đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với các dch v sự
nghiệp công sử dng NSNN cho các đơn v cung cấp. Chính v vậy, việc nghiên cứu Đề tài “Luận cứ
khoa học xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng ngân sách nhà nước
thuộc Bộ Tài chính” là cần thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu đề xuất luận cứ khoa học xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với dch v sự
nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính.
3. Đ4i tư5ng và ph6m vi nghiên cứu
- Đ1i tượng nghiên cứu: Đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng NSNN.
1
- Phạm vi nghiên cứu: Đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công do các ĐVSNCL thuộc Bộ Tài
chính cung cấp trong lĩnh vực đào tạo; báo chí, tuyên truyền; khoa học - công nghệ và trong lĩnh vực
khác. Đề tài nghiên cứu về dch v sự nghiệp công lập sử dng NSNN giai đoạn 2011 - 2020.
4. Kết quả nghiên cứu
(1) Đề tài đ0 khái quát được một s1 vấn đề về ĐVSNCL, dch v sự nghiệp sử dng NSNN, đnh mức
kinh tế kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng NSNN, xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự
nghiệp công sử dng NSNN, qua đó đ0 làm rõ được khái niệm, phân loại, căn cứ, nội dung, phương
pháp, nguyên tắc, vai trò, quy trnh, các nhân t1 ảnh hưởng ca việc xây dựng đnh mức kinh tế kỹ thuật
dch v công sử dng NSNN. Theo đó, dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính được
hiểu là dch v sự nghiệp công trong lĩnh vực tài chính mà Nhà nước đảm bảo toàn bộ chi phí hoặc dch
v sự nghiệp công chưa tính đ chi phí trong giá, phí được NSNN hỗ trợ. Đnh mức kinh tế - kỹ thuật
dch v sự nghiệp công sử dng NSNN là mức hao phí cần thiết về lao động, nguyên, nhiên vật liệu,
máy móc thiết b và các hao phí khác (nếu có) để hoàn thành một đơn v sản phẩm hoặc một kh1i lượng
công việc nhất đnh trong điều kiện c thể ca các ĐVSNCL sử dng NSNN. Việc xây dựng đnh mức
kinh tế kỹ thuật dch v công sử dng NSNN nhằm: (i) Góp phần đổi mới tổ chức và cơ chế hoạt động
ca ĐVSNCL theo hướng nâng cao chế độ tự ch, tự chu trách nhiệm về tổ chức bộ máy, biên chế,
nhân sự và tài chính; x0 hội hóa lĩnh vực dch v công, thu hjt các thành phần kinh tế tham gia vào lĩnh
vực này; (ii) Đa dạng hóa các ch thể cung ứng dch v sự nghiệp công; (iii) Góp phần tính đjng, tính đ
các yếu t1 hnh thành giá dch v một cách công khai, minh bạch theo lộ trnh hợp lý đ1i với những dch
v công thiết yếu, như giáo dc, y tế mà Nhà nước kiểm soát giá; (iv) Đổi mới phương thức sử dng tài
chính công, cơ bản là chuyển từ cấp phát tài chính theo dự toán ngân sách hằng năm cho các ĐVSNCL
sang đầu tư dựa vào hiệu quả thu được, áp dng hnh thức đặt hàng, đấu thầu các gói dch vx0 hội sử
dng ngân sách; (v) Đổi mới hnh thức hỗ trợ ca Nhà nước từ chỗ lồng ghlp chính sách x0 hội trong
giá sang hỗ trợ trực tiếp cho các đ1i tượng người nghmo, dân tộc thiểu s1, gia đnh có công với cách
mạng, những cư dân yếu thế và chu nhiều ri ro trong đời s1ng. Đề tài đ0 làm rõ quy trnh xây dựng
đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN gồm xác đnh tên, thành phần
công việc và đơn v tính; xác đnh các hao phí; tổng hợp kết quả xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật.
Đồng thời, đề tài cũng đ0 chỉ ra các nhân t1 ảnh hưởng đến việc xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật
dch v sự nghiệp công sử dng NSNN: (i) Quan điểm, ch trương ca nhà cầm quyền đ1i với hoạt
động ca ĐVSNCL sử dng NSNN; (ii) Quan điểm và cách thức điều hành ca người quản lý; (iii)
Nguồn nhân lực thực hiện xây dựng; (iv) Hướng dẫn áp dng chung cho các bộ, ngành theo lĩnh vực
quản lý để làm cơ sở pháp lý cho các đơn v xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật.
(2) Đề tài đ0 phân tích kinh nghiệm ca một s1 nước (Úc, Hàn Qu1c, Ấn Độ, Trung Qu1c...) và một s1
bộ (Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Lao động - Thương binh và x0 hội, Bộ Giáo dc và Đào tạo, Bộ Y tế,
Bộ Giao thông vận tải...) về đổi mới hoạt động ca đơn v sự nghiệp cung cấp dch v sự nghiệp công
và kinh nghiệm xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật. Trên thực tế việc xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ
thuật dch v sự nghiệp công sử dng NSNN ca các bộ, ngành đang từng bước được ban hành theo
từng dch v công được cung ứng trong một s1 lĩnh vực. Cùng với việc ban hành đnh mức kinh tế - kỹ
thuật đ1i với từng loại hnh dch v công, tiêu chí phân loại các ĐVSNCL đ0 được một s1 bộ thực hiện
tuy nhiên chưa đầy đ, ảnh hưởng đến việc thực hiện cơ chế tự ch ca ĐVSNCL. Giá dch v sự
nghiệp công được xác đnh trên cơ sở đnh mức kinh tế - kỹ thuật, đnh mức chi phí do cơ quan có thẩm
quyền ban hành và lộ trnh tính đ chi phí theo quy đnh. Nguyên nhân là do nhiều lĩnh vực phải nghiên
2
cứu, xây dựng các đnh mức kinh tế - kỹ thuật mới, có mức độ phức tạp, chuyên sâu đòi hỏi chất lượng
người lao động để thực hiện công tác xây dựng đinh mức kinh tế - kỹ thuật có trnh độ.
Qua nghiên cứu kinh nghiệm các nước và một s1 bộ ngành, đề tài rjt ra một s1 bài học cho Việt Nam
và Bộ Tài chính, c thể: (i) Về hoạt động ca ĐVSNCL cung cấp dch v sự nghiệp công sử dng
NSNN; xác đnh mc tiêu, nhiệm v hoạt động và dự toán ngân sách, xác đnh mc tiêu, nhiệm v đ1i
với các hoạt động ca các ĐVSNCL là công việc cần thiết phải thực hiện; xây dựng hệ th1ng tiêu chí
kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả chi ngân sách theo kết quả đầu ra; tổ chức hệ th1ng kiểm tra
giám sát; đo lường, đánh giá được kết quả ca các hoạt động sự nghiệp, thực hiện các chương trnh,
hoạt động, nhiệm v được giao, so sánh với việc chi tiêu sự nghiệp; (ii) Về xây dựng đnh mức kinh tế
- kỹ thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN: Cần công khai tiêu chuẩn đnh mức kinh tế -
kỹ thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN trên các phương tiện thông tin đại chjng,
đồng thời tổ chức t1t khâu thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động ca các tổ chức, cá nhân trong và
ngoài nhà nước trong cung ứng dch v công cho cộng đồng và x0 hội; Nguyên tắc bù đắp đ chi phí
là nguyên tắc được ưu tiên trong xây dựng đnh mức và xác đnh giá ca dch v công. Việc xác đnh
đnh mức và giá dch v công phải thường xuyên được xem xlt và đánh giá lại đnh kỳ (hằng năm) đ1i
với các dch v có đnh mức kinh tế - kỹ thuật cao hoặc giá dch v được bù đắp chi phí ở mức cao
trong khi đó các dch v công có mức bù đắp chi phí thấp hơn/đnh mức thấp hơn có thể xem xlt
trong khoảng thời gian đnh kỳ 3 - 5 năm.
(3) Đề tài đ0 phân tích, đánh giá thực trạng xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp
công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính. Qua đó đề tài cho thấy, Bộ Tài chính đ0 ban hành danh mc
dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính gồm 04 lĩnh vực (giáo dc và đào tạo,
khoa học và công nghệ, thông tin và truyền thông, sự nghiệp kinh tế và sự nghiệp khác). Bộ Tài chính
cũng đ0 ban hành 02 quyết đnh về đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng NSNN
(Quyết đnh s1 2395/QĐ-BTC ngày 17/11/2022, Quyết đnh s1 2822/QĐ-BTC ngày 22/12/2023).
Ngoài ra, đ1i với đnh mức kinh tế - kỹ thuật lĩnh vực giáo dc đào tạo, Bộ Tài chính đang ph1i hợp
với các ĐVSNCL thuộc Bộ rà soát, tính toán đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với từng hoạt động cho
phù hợp với thực tế triển khai và quy đnh tại các văn bản pháp luật liên quan. Bên cạnh đó, đề tài
cũng chỉ ra một s1 vấn đề tồn tại như: Việc các bộ, ngành chậm hướng dẫn, ban hành đnh mức kinh
tế - kỹ thuật, khung giá và giá các loại hnh dch v đ0 gây khó khăn khi xây dựng đnh mức kinh tế -
kỹ thuật; việc xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công là công việc mang tính
chuyên môn, đặc thù cao, đòi hỏi phải có chuyên môn, kiến thức về thẩm đnh giá thiết b, vật tư để
đưa vào thành phần chi phí. Đây cũng là nhiệm v mới, phức tạp, trong khi nhiều ngành, công chức,
viên chức thuộc Bộ Tài chính kiến thức chuyên môn chưa sâu, chưa có kinh nghiệm trong việc xây
dựng và thuyết minh đnh mức kinh tế - kỹ thuật nên gặp rất nhiều khó khăn trong việc tính toán, xây
dựng đơn giá, giá dch v công sử dng NSNN có liên quan. Nhiều dch v sự nghiệp công thuộc Bộ
Tài chính, nhất là lĩnh vực giáo dc - đào tạo, lĩnh vực báo chí, truyền thông có tính đặc thù: Hao phí
về lao động, vật tư, sử dng tài sản ph thuộc vào điều kiện trang b cơ sở vật chất, trnh độ công
nghệ, tổ chức sản xuất, điều kiện vùng miền... dẫn đến thực tế năng suất lao động rất khác nhau.
(4) Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm ca một s1 nước, thực trạng xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ
thuật dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính; làm rõ b1i cảnh hoạt động ca đơn
v, tổ chức cung cấp dch v sự nghiệp công thuộc Bộ Tài chính, đnh hướng ca Đảng và Chính ph
trong dch v sự nghiệp công và xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng
3
NSNN, đề tài đề xuất luận cứ xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật dch v sự nghiệp công sử dng
NSNN thuộc Bộ Tài chính. C thể là: (i) Về nguyên tắc xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với
dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính. Tuân th theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ
thuật qu1c gia, quy đnh kỹ thuật, quy trnh kỹ thuật được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công b1,
ban hành đ1i với thực hiện dch v sự nghiệp công, đảm bảo tính tiên tiến, tính th1ng nhất và tính kế
thừa; Được xây dựng dựa trên thành tựu khoa học và công nghệ, bảo đảm tính ổn đnh trong thời
gian nhất đnh và phù hợp với yêu cầu thực tiễn; Được xây dựng theo từng sản phẩm, dch v riêng
hoặc nhóm các sản phẩm, dch v tương đồng về nội dung, quy trnh thực hiện, gi1ng nhau về tính
chất, phương tiện, trnh tự thực hiện các hạng mc công việc ca sản phẩm, dch v công; nhóm các
dch v này do cơ quan ch tr xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật xác đnh và phải thuyết minh rõ
trong quá trnh xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật; Bảo đảm tính th1ng nhất trong công tác xây
dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về dch v sự nghiệp công ca
Bộ Tài chính; Đảm bảo tính đjng, tính đ, tính phù hợp và hiệu quả trong quản lý, thực hiện dch v
sự nghiệp công...; (ii) Về căn cứ xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với dch v sự nghiệp công
sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính. Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật qu1c gia, quy trnh kỹ thuật, quy
trnh công nghệ, hồ sơ thiết kế, tài liệu kỹ thuật ca nhà sản xuất. Quy đnh pháp luật hiện hành về
chế độ làm việc ca người lao động; Điều kiện thực tế hoạt động ca các đơn v về nguồn nhân lực,
cơ sở vật chất, trang thiết b hạ tầng kỹ thuật, nguồn lực tài chính, đất đai... Phương pháp xây dựng
đnh mức kinh tế - kỹ thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính bao
gồm phương pháp th1ng kê, tổng hợp; phương pháp so sánh; phương pháp tiêu chuẩn; phương
pháp phân tích thực nghiệm; phương pháp tổng hợp; (iii) Về nội dung xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ
thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính. Hướng dẫn áp dng đnh
mức kinh tế - kỹ thuật; nội dung công việc; đnh mức hao phí; trnh tự xây dựng nội dung ca đnh
mức kinh tế - kỹ thuật; hồ sơ báo cáo kết quả xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ thuật và việc xác đnh
các hao phí ca đnh mức kinh tế - kỹ thuật; (iv) Về đnh hướng chung xây dựng đnh mức kinh tế - kỹ
thuật đ1i với dch v sự nghiệp công sử dng NSNN thuộc Bộ Tài chính: V Tổ chức cán bộ xây dựng
danh mc các dch v c thể trong nhóm các lĩnh vực để trnh cấp có thẩm quyền phê duyệt và giao
nhiệm v xây dựng đnh mức theo quy đnh pháp luật. Việc xác đnh danh mc dch v c thể cần căn
cứ vào nội dung, tính chất, cách thực hiện ca mỗi công việc; xây dựng quy trnh thực hiện mỗi dch
v c thể, trnh cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy đnh pháp luật; áp dng các phương pháp
th1ng kê tổng hợp, phân tích, thực nghiệm và so sánh để tính toán, xây dựng đnh mức; nội dung đnh
mức kinh tế - kỹ thuật ca mỗi dch v bao gồm các hao phí về lao động, nguyên vật liệu và máy móc,
thiết b sử dng...
5. Thông tin nghiệm thu và lưu trữ
- Nghiệm thu: Đề tài đ0 được Hội đồng Tư vấn đánh giá, nghiệm thu thông qua (Quyết đnh s1
1524/QĐ-BTC ngày 01/7/2024 ca Bộ Tài chính về việc thành lập Hội đồng Tư vấn đánh giá, nghiệm
thu nhiệm v KHCN cấp Bộ năm 2022).
- Lưu trữ: Đề tài được đóng quyển, lưu trữ tại thư viện Viện Chiến lược và Chính sách tài chính./.
4