Các phương pháp trích dẫn và hệ thống chỉ dẫn
tham khảo
(*)
NguyÔn Huy Ch−¬ng
(**)
,
TrÇn M¹nh TuÊn
(***)
Tãm t¾t: Bi viÕt tr×nh by kh¸i l−îc c¸c kh¸i niÖm vÒ “trÝch dÉn”, “liªn kÕt” cïng
trÝch dÉn, liªn kÕt th− môc; chØ sè t¸c ®éng (Impact Factor + IF) cña t¹p chÝ, chØ dÉn
trÝch dÉn khoa häc (Science Citation Index). Nªu sù cÇn thiÕt vÒ viÖc ph¶n ¸nh ®Çy
®ñ, trung thùc viÖc trÝch dÉn trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu v giíi thiÖu 2 hÖ
thèng chØ dÉn tham kh¶o: HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o Oxford (Oxford Referencing
System) v H−íng dÉn cña Bé Gi¸o dôc v §o t¹o ViÖt Nam ®èi víi viÖc tr×nh by
trÝch dÉn trong c¸c luËn ¸n khoa häc.
Tõ khãa: TrÝch dÉn, Liªn kÕt cïng trÝch dÉn, Liªn kÕt th− môc, ChØ sè t¸c ®éng
(IF), HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o Oxford, H−íng dÉn tr×nh b.y trÝch dÉn, Tr×nh
b.y luËn ¸n
I. C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn
ViÖc trÝch dÉn, tham kh¶o ®Õn c¸c
c«ng tr×nh nghiªn cøu, hay ý t−ëng
khoa häc cña nh÷ng nh. khoa häc kh¸c,
c¸c
(*)
c«ng tr×nh khoa häc kh¸c l. rÊt phæ
biÕn trong nghiªn cøu khoa häc.(**) LuËt
ph¸p c¸c n−íc, th«ng lÖ trong quan hÖ
quèc tÕ v. ®¹o lý khoa häc ®ßi hái trong
mäi c«ng tr×nh nghiªn cøu cÇn ph¶i thÓ
hiÖn ®−îc mét c¸ch t−êng minh,
(
***)
®Çy ®ñ
v. chi tiÕt ë møc cao nhÊt viÖc trÝch

B.i viÕt ®−îc thùc hiÖn khi tiÕn h.nh ®Ò t.i
nghiªn cøu ®−îc t.i trî bëi §¹i häc Quèc gia H. Néi.

TS., Chñ nhiÖm Bé m«n Th− viÖnPTh− môc,
Khoa Th«ng tinPTh− viÖn, Tr−êng §¹i häc Khoa
häc xR héi v. nh©n v¨n, §¹i häc Quèc gia H. Néi;
Email: chuongnh@vnu.edu.vn.

ThS., Nguyªn c¸n bé Phßng Qu¶n lý khoa
häc v. Hîp t¸c quèc tÕ, ViÖn Th«ng tin KHXH;
Email: tmtuanissi@gmail.com.
dÉn, tham kh¶o ®ã.
Còng v× thÕ, chØ dÉn
trÝch dÉn khoa häc xuÊt hiÖn.
Môc ®Ých
chñ yÕu cña chØ dÉn trÝch dÉn khoa häc
víi tÝnh c¸ch mét s¶n phÈm th«ng tin l.
x¸c nhËn c«ng søc v. sù ®ãng gãp cña
mçi nh. khoa häc, mçi c«ng tr×nh khoa
häc trong mèi quan hÖ víi c¸c kÕt qu
nghiªn cøu ®R cã P nh÷ng kÕt qu¶ ë
nh÷ng møc ®é v. gãc ®é kh¸c nhau ®R
gãp phÇn t¹o nªn c«ng tr×nh khoa häc
®ang ®−îc kh¶o s¸t
(*)
.
(*)
®©y cÇn ph©n biÖt hai kh¸i niÖm: ti liÖu
trÝch dÉn (citing document) l. t.i liÖu ®ang ®−îc
kh¶o s¸t, trong ®ã cã sö dông th«ng tin, ý t−ëng
cña t.i liÖu/t¸c gi¶ kh¸c; v. ti liÖu ®−îc trÝch
dÉn (cited document) l. t.i liÖu ®−îc t¸c gi¶ cña
t.i liÖu kh¸c trÝch dÉn tíi. NÕu kh«ng cã chØ dÉn
thªm, c¸c th«ng tin ë ®©y ®−îc tæng hîp tõ c¸c t.i
liÖu: University of Queensland Library (2008),
References/Bibliography Vancouver Style, 25 p.,

Th«ng tin Khoa häc x héi, sè 11.2015
Khi nghiªn cøu vÒ c¸c ph−¬ng ph¸p
trÝch dÉn, tr−íc hÕt cÇn quan t©m tíi
viÖc ph©n tÝch trÝch dÉn. Khi mét t¸c gi¶
trÝch dÉn mét t¸c gi¶ kh¸c, tøc l. mèi
quan hÖ ®R ®−îc thiÕt lËp. Ph©n tÝch
trÝch dÉn sö dông c¸c trÝch dÉn trong
c¸c c«ng tr×nh khoa häc ®Ó thiÕt lËp c¸c
mèi liªn kÕt. Cã rÊt nhiÒu mèi liªn kÕt
kh¸c nhau cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh nh−:
mèi liªn kÕt gi÷a c¸c t¸c gi¶, mèi liªn
kÕt gi÷a c¸c c«ng tr×nh khoa häc, gi÷a
c¸c t¹p chÝ, gi÷a c¸c lÜnh vùc khoa häc,...
C¶ hai lo¹i liªn kÕt trÝch dÉn bao gåm
trÝch dÉn tíi (t.i liÖu trÝch dÉn ®Õn t.i
liÖu kh¸c) hoÆc ®−îc trÝch dÉn (t.i liÖu
®−îc t.i liÖu kh¸c trÝch dÉn) ®Òu ®−îc
nghiªn cøu, kh¶o s¸t. Ph©n tÝch trÝch
dÉn ®−îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh vai trß, vÞ
trÝ cña mét t¸c gi¶/t¸c phÈm/c«ng tr×nh
khoa häc trong mét lÜnh vùc cô thÓ.
§iÒu n.y ®−îc thÓ hiÖn th«ng qua sè lÇn
m. c¸c t¸c gi¶ kh¸c trong lÜnh vùc ®ã ®R
trÝch dÉn ®Õn c¸c c«ng tr×nh cña t¸c gi¶
n.y. Ph©n tÝch trÝch dÉn ®Ò cËp tíi
nhiÒu khÝa c¹nh v. néi dung kh¸c nhau.
XÐt vÒ mèi quan hÖ gi÷a mçi mét phÇn
tö víi c¸c phÇn tö kh¸c trong tËp hîp
x¸c ®Þnh c¸c t.i liÖu, ®ã l. ph©n tÝch ë
c¸c khÝa c¹nh:
Liªn kÕt ®ång trÝch dÉn (CoPcitation
Coupling). §©y l. kiÓu liªn kÕt ®−îc x¸c
®Þnh th«ng qua viÖc c¸c t.i liÖu kh¸c
nhau cïng ®−îc t.i liÖu/c¸c t.i liÖu kh¸c
trÝch dÉn tíi P qua ®ã gi÷a c¸c t.i liÖu
n.y ®R tån t¹i sù t−¬ng tù vÒ chñ ®Ò néi
dung. NÕu t.i liÖu A v. t.i liÖu B cïng
®−îc mét t.i liÖu C trÝch dÉn tíi th× cã
thÓ nãi r»ng, c¸c t.i liÖu A v. B cïng
liªn quan ®Õn mét chñ ®Ò n.o ®ã, cho dï
https://www.library.uq.edu.au/training/citation/v
ancouv.pdf; TrÇn M¹nh TuÊn (2015), “Tr¾c l−îng
th− môc: C¸c chØ sè phæ biÕn, viÖc øng dông v.
vÊn ®Ò ®.o t¹o ng.nh th«ng tinPth− viÖn”, Th«ng
tin v T− liÖu, Sè 1, tr.13P22.
chóng cã thÓ kh«ng trùc tiÕp trÝch dÉn
víi nhau. NÕu c¸c t.i liÖu A v. B kÓ
trªn c.ng ®−îc nhiÒu t.i liÖu kh¸c trÝch
dÉn ®Õn th× mèi quan hÖ gi÷a chóng l¹i
c.ng chÆt chÏ h¬n. NÕu sè l−îng c¸c t.i
liÖu cïng trÝch dÉn ®Õn chóng c.ng lín
th× mèi quan hÖ gi÷a néi dung cña
chóng l¹i c.ng chÆt chÏ.
Liªn kÕt th− môc (Bibliographic
Coupling). §©y l. kiÓu liªn kÕt ®−îc x¸c
®Þnh th«ng qua viÖc c¸c t.i liÖu kh¸c
nhau cïng trÝch dÉn ®Õn t.i liÖu/c¸c t.i
liÖu kh¸c P qua ®ã gi÷a c¸c t.i liÖu n.y
còng tån t¹i sù t−¬ng tù vÒ chñ ®Ò néi
dung. VÝ dô cã 2 t.i liÖu A v. B cïng
trÝch dÉn ®Õn t.i liÖu C, khi ®ã cã thÓ
nãi chóng ®−îc liªn kÕt víi nhau (hiÓu
theo ý l. gi÷a chóng cã ®iÓm chung nhÊt
®Þnh vÒ chñ ®Ò néi dung), thËm chÝ ngay
ckhi chóng kh«ng trùc tiÕp trÝch dÉn
®Õn nhau. NÕu sè l−îng t.i liÖu m.
chóng cïng trÝch dÉn ®Õn c.ng nhiÒu th×
sù chung nhau vÒ néi dung gi÷a chóng P
mèi quan hÖ cña chóng c.ng chÆt chÏ.
Ngo.i ra, ph©n tÝch trÝch dÉn cßn
quan t©m tíi c¸c gi¸ trÞ ®Þnh l−îng: sè
l−ît trÝch dÉn ®Õn/®−îc trÝch dÉn ®Õn
mét/mét sè t.i liÖu trong mét kho¶ng
thêi gian x¸c ®Þnh; v. c¸c gi¸ trÞ ®Þnh
l−îng cã sù tham gia cña c¸c tham biÕn
mang tÝnh ®Þnh tÝnh
(*)
. Tiªu biÓu theo
h−íng tiÕp cËn n.y l. c¸c tham sè do E.
Gardfield x©y dùng v. sau ®ã ®−îc
nhiÒu tæ chøc kh¸c sö dông P IF
(**)
v.
c¸c chØ sè ®−îc x©y dùng trªn c¬ së IF.

®©y ng−êi ta chó träng ®Õn gi¸ trÞ vÒ chÊt
l−îng cña c¸c t.i liÖu ®−îc trÝch dÉn hay trÝch
dÉn th«ng qua xuÊt xø cña chóng. VÝ dô: Mét t.i
liÖu ®−îc c¸c b.i b¸o trªn c¸c t¹p chÝ khoa häc cã
uy tÝn trÝch dÉn ®Õn sÏ cã gi¸ trÞ cao h¬n so víi
viÖc nã ®−îc c¸c b.i b¸o trªn c¸c t¹p chÝ th«ng
th−êng trÝch dÉn ®Õn… v. ng−îc l¹i.

Sè lÇn trÝch dÉn trung b×nh cña mét b.i b¸o
khoa häc ®R ®−îc c«ng bè trong thêi gian nhÊt
®Þnh tr−íc ®ã.
C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn…

C¸c phÐp ®o ®¸ng chó ý tõ c¸c ph©n
tÝch trÝch dÉn l. c¸c tÝnh to¸n trÝch dÉn
m. ®èi t−îng l.: mét b.i b¸o (nã ®R ®−îc
trÝch dÉn bao nhiªu lÇn); mét t¸c gi¶
(tæng sè c¸c trÝch dÉn hay sè trung b×nh
trÝch dÉn trªn 1 b.i b¸o); mét t¹p chÝ (sè
trÝch dÉn trung b×nh ®èi víi c¸c b.i b¸o
trªn t¹p chÝ). LÏ tù nhiªn, mét t.i liÖu
c.ng ®−îc nhiÒu t.i liÖu kh¸c, nhiÒu t¸c
gi¶ kh¸c trÝch dÉn (sè l−ît trÝch dÉn cao)
th× t.i liÖu ®ã c.ng cã tÇm ¶nh h−ëng
cao tíi c¸c t.i liÖu khoa häc kh¸c, v. nãi
chung l. tíi sù ph¸t triÓn khoa häc.
Ng.y nay, t¹i hÇu hÕt c¸c hÖ thèng
cung cÊp th«ng tin khoa häc, ng−êi ta
th−êng xuyªn c«ng bè th«ng tin vÒ b.i
b¸o/c¸c b.i b¸o ®−îc truy cËp, trÝch dÉn
nhiÒu nhÊt.
IF cña mét t¹p chÝ ph¶n ¸nh tÇn
suÊt m. mét “b.i b¸o trung b×nh” trªn
t¹p chÝ ®R ®−îc trÝch dÉn trong mét
kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh (trong mét
n¨m v. trong mét sè kho¶ng thêi gian
cô thÓ kh¸c, vÝ dô 2 n¨m, 5 n¨m…).
L−ît trÝch dÉn ®Õn c¸c b.i b¸o trong
mét t¹p chÝ l. c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh IF cña
t¹p chÝ ®ã. Ngo.i IF, cßn cã c¸c chØ sè
kh¸c ®−îc sö dông ®Ó ®¸nh gi¸, xÕp
h¹ng t¹p chÝ khoa häc nh−: ChØ sè t¸c
®éng lo¹i bá sè l−ît tù trÝch dÉn (IF*);
ChØ sè t¸c ®éng tøc thêi cña t¹p chÝ
(Journal Immediacy Index P JImI); ChØ
sè Journal Cited Half Life (x¸c ®Þnh l.
sè n¨m trë vÒ tÝnh tõ n¨m hiÖn t¹i, m.
tæng sè cã kho¶ng 50% trÝch dÉn m. t¹p
chÝ ®−îc trÝch dÉn nhËn ®−îc); ChØ sè
Journal Citing Half Life (®−îc x¸c ®Þnh
l. sè n¨m (tÝnh ®Õn 1 phÇn 10) kÓ tõ
n¨m hiÖn t¹i ®Õn thêi ®iÓm m. −íc ®¹t
®−îc kho¶ng 50% sè c¸c trÝch dÉn ®−îc
mét t¹p chÝ c«ng bè trong c¸c tham
kh¶o cña c¸c b.i b¸o trong ®ã); ChØ sè
¶nh h−ëng cña t¹p chÝ (Journal
Influence Index P JII); ChØ sè ¶nh h−ëng
cña b.i b¸o (Paper Influence Index P
PII)
(*)
.
C«ng thøc ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ IF cña
mçi t¹p chÝ khoa häc ®−îc x¸c ®Þnh bëi
tû lÖ gi÷a sè l−ît c¸c c«ng tr×nh nghiªn
cøu trÝch dÉn tíi c¸c c«ng tr×nh ®R ®−îc
c«ng bè trªn t¹p chÝ khoa häc ®ã (trong
mét kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh) víi tæng
sè c¸c c«ng tr×nh khoa häc ®R ®−îc c«ng
bè trªn chÝnh t¹p chÝ khoa häc ®ã (cïng
trong kho¶ng thêi gian x¸c ®Þnh nh−
trªn). Trong sè c¸c t.i liÖu ®R trÝch dÉn
tíi t¹p chÝ cô thÓ, cã c¶ c¸c b.i b¸o ®−îc
xuÊt b¶n trªn chÝnh t¹p chÝ ®ã, tháa
mRn c¸c ®iÒu kiÖn vÒ thêi gian nh− ®R
nªu. Ng−êi ta gäi tr−êng hîp n.y l. sè
l−ît tù trÝch dÉn cña t¹p chÝ. §Ó phÊn
®Êu cho chØ sè IF cña t¹p chÝ c.ng cao
c.ng tèt (tøc l. c.ng cã uy tÝn, c.ng
®−îc nhiÒu ng−êi tham kh¶o, sö
dông…), c¸c t¹p chÝ lu«n t×m nhiÒu c¸ch
®Ó chØ sè IF cña m×nh kh«ng ngõng ®−îc
c¶i thiÖn. Tõ ®ã dÉn tíi, cã thÓ x¶y ra
tr−êng hîp, mét t¹p chÝ n.o ®ã cã sè
l−ît tù trÝch dÉn cao mét c¸ch bÊt
th−êng. Khi ®ã, c¸c biªn tËp viªn cña
Thomson Reuters xem ®ã chÝnh l. viÖc
t¹p chÝ ®R sö dông c¸c thñ thuËt kh«ng
minh b¹ch ®Ó ®Èy chØ sè IF cao h¬n møc
thùc tÕ cña nã. V. Thomson Reuters nç
lùc ®Ó h¹n chÕ tr−êng hîp n.y x¶y ra
b»ng nhiÒu c¸ch kh¸c nhau, trong ®ã cã
c¶ viÖc xem xÐt kü l−ìng v. thÈm ®Þnh
chi tiÕt c¸c sè liÖu thèng kª cña t¹p chÝ.
Th«ng th−êng, c¸c biªn tËp viªn cña
Thomson Reuters cho biÕt sè l−ît tù
trÝch dÉn cña mét t¹p chÝ kh«ng nªn
v−ît qu¸ 20% tæng sè l−ît trÝch dÉn.

ChØ sè Cited HalfPLife v. ChØ sè Citing HalfP
Life ®−îc Thomson Reuters sö dông trong
Journal Citation Report;
¸c chØ sè JII v. PII
®−îc CJR JournalPRanking.com sö dông ®Ó xÕp
h¹ng t¹p chÝ.

Th«ng tin Khoa häc x héi, sè 11.2015
Nh− ®R biÕt, ChØ dÉn trÝch dÉn khoa
häc (Scientific Citation Index P SCI) l.
mét lo¹i s¶n phÈm th«ng tin d¹ng th−
môc ®Æc biÖt. §©y l. hÖ thèng tra cøu
chØ dÉn ®¸p øng nhu cÇu th«ng tin th−
môc vÒ t.i liÖu. Kh¸c víi c¸c lo¹i th−
môc kh¸c, SCI bao gåm mét hÖ thèng
c¸c lo¹i chØ dÉn kh¸c nhau ®Ó t¹o nªn
mét hÖ thèng b¶ng tra cøu chØ dÉn
thèng nhÊt. møc tèi gi¶n, SCI gåm 3
lo¹i chØ dÉn: ChØ dÉn trÝch dÉn (Citation
Index), ChØ dÉn nguån (Source Index)
v. B¶ng tra chñ ®Ò ho¸n vÞ (Permuterm
Subject Index).
§èi t−îng ®−îc miªu t¶ trong ChØ
dÉn nguån l. c¸c t.i liÖu trÝch dÉn, v.
biÓu ghi øng víi mçi t.i liÖu n.y cã liÖt
kª c¸c t.i liÖu ®R ®−îc trÝch dÉn ®Õn.
§èi t−îng miªu t¶ trong B¶ng tra
chñ ®Ò ho¸n vÞ l. danh môc c¸c chñ ®Ò
m. to.n bé c¸c t.i liÖu ph¶n ¸nh, v. t¹i
mçi chñ ®Ò cã liÖt kª c¸c t.i liÖu trÝch
dÉn (nhÊn m¹nh l¹i: chóng thuéc lo¹i
t.i liÖu trÝch dÉn ®R nªu trªn).
TÝnh chÊt c¬ b¶n v. sù quý gi¸ cña
SCI chÝnh l. ë chç, viÖc hÖ thèng hãa
c¸c t.i liÖu theo dÊu hiÖu néi dung ®−îc
ph¶n ¸nh v. xuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm
cña nh. khoa häc víi t− c¸ch l. ng−êi
dïng tin P ng−êi t¹o ra c¸c th«ng tin
khoa häc. §ã l. ®iÒu kh¸c biÖt c¨n b¶n
víi c¸c s¶n phÈm th«ng tin kh¸c, khi
m. sù ph©n nhãm t.i liÖu xuÊt ph¸t tõ
quan ®iÓm v. sù hiÓu biÕt cña c¸n bé
th«ng tin th− viÖn chuyªn nghiÖp. NÕu
nh− hiÖn nay, mét trong nh÷ng nguyªn
t¾c c¬ b¶n trong qu¸ tr×nh t¹o lËp s¶n
phÈm v. dÞch vô cña c¸c c¬ quan th«ng
tin th− viÖn l. ®Þnh h−íng ng−êi dïng,
th× râ r.ng c¸ch SCI t¹o nªn l. rÊt ®¸ng
®−îc quan t©m. SCI cã chøc n¨ng kiÓm
so¸t t.i liÖu l. b.i trÝch trªn mét danh
s¸ch t¹p chÝ nguån v. c¸c t.i liÖu ®R
®−îc c¸c t.i liÖu n.y trÝch dÉn/tham
kh¶o. §©y l. mét lo¹i s¶n phÈm kh¸ ®Æc
biÖt, ®−îc biªn so¹n v. xuÊt b¶n t¹i mét
sè n−íc cã tr×nh ®é khoa häc ph¸t triÓn
v. nguån t.i liÖu phong phó nh− Mü,
Anh, §øc, Ph¸p, Nga, Trung Quèc, n
§é,... HiÖn t¹i, khi truy cËp ®Õn ®a phÇn
c¸c nguån th«ng tin to.n v¨n v. trùc
tuyÕn cña c¸c c¬ quan xuÊt b¶n v. kinh
doanh t.i liÖu khoa häc trªn thÕ giíi,
ng−êi dïng cã thÓ dÔ d.ng khai th¸c, sö
dông c¸c hÖ thèng chØ dÉn trÝch dÉn gióp
hä t×m kiÕm ®−îc c¸c c«ng tr×nh nghiªn
cøu cã gi¸ trÞ th«ng qua sè l−îng c¸c
c«ng tr×nh ®R trÝch dÉn ®Õn t.i liÖu ®ã.
GÇn ®©y, t¹i Héi nghÞ th−êng niªn
Héi sinh häc tÕ b.o Mü tæ chøc t¹i San
Francisco, n¨m 2013, ®R cã 150 nh.
nghiªn cøu v. 75 tæ chøc khoa häc ra
tuyªn bè DORA víi khuyÕn c¸o kh«ng
tiÕp tôc sö dông IF trong viÖc ®¸nh gi¸
khoa häc
(*)
. Tuy vËy, theo chóng t«i,
trªn thùc tÕ, rÊt khã b¸c bá ®−îc c¸c
th.nh tùu m. ViÖn Th«ng tin Khoa häc
(ISI) cña Mü ®R x©y dùng trªn nöa thÕ
kû nay. Nh÷ng th.nh tùu n.y ®R nhËn
®−îc sù h−ëng øng cña ®¹i ®a sè c¸c
céng ®ång khoa häc trªn thÕ giíi, ®Æc
biÖt l. c¸c tæ chøc thùc hiÖn chøc n¨ng
®¸nh gi¸ khoa häc cã uy tÝn trªn thÕ giíi
nh− Thomson Reuters, SCimago,
JournalPRanking… ®©y, trong nhiÒu
tr−êng hîp, nÕu nh− c¸c IF kh«ng ®−îc
trùc tiÕp sö dông, th× ng−êi ta l¹i sö
dông c¸c chØ sè ®−îc h×nh th.nh trªn c¬
së l. h.m sè cña IF. V× vËy, vÒ b¶n chÊt,
c¸c tæ chøc n.y còng sö dông IF. V. v×
thÕ, viÖc xuÊt b¶n c¸c c«ng tr×nh khoa
häc trªn c¸c t¹p chÝ khoa häc cã trong
Master Journal List vÉn lu«n ®−îc ®¸nh
gi¸ cao, v. thËm chÝ trong kh«ng Ýt
tr−êng hîp ®−îc xem l. ®iÒu kiÖn cÇn

Tham kh¶o: http://am.ascb.org/dora/ v. T¹p
chÝ Khoa häc v C«ng nghÖ ViÖt Nam, sè 12 n¨m
2013 v. sè 16 n¨m 2014.
C¸c ph−¬ng ph¸p trÝch dÉn…

v. ®ñ cña mét nghiªn cøu cã chÊt l−îng;
v. v× thÕ, ®−îc Thomson Reuters lùa
chän h.ng n¨m vÉn l. môc ®Ých lín v.
quan träng cña mäi t¹p chÝ khoa häc
trªn thÕ giíi.
II. C¸c hÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o
§Ó thùc hiÖn ®−îc mét c¸ch ®Çy ®ñ,
chÝnh x¸c c¸c sè liÖu trÝch dÉn m. c¸c
c«ng tr×nh nghiªn cøu ®R thùc hiÖn, c¸c
t¹p chÝ v. nh. xuÊt b¶n cã uy tÝn trªn
thÕ giíi ®R x©y dùng c¸c quy t¾c nghiªm
ngÆt ®Ó ph¶n ¸nh viÖc tham kh¶o, trÝch
dÉn trong c¸c c«ng tr×nh ®−îc c«ng bè.
ChÝnh c¸c quy t¾c, quy ®Þnh cô thÓ n.y
®R h×nh th.nh nªn c¸c hÖ thèng chØ dÉn
tham kh¶o (Referencing Systems). Trªn
thùc tÕ, kh«ng cã mét hÖ thèng chØ dÉn
tham kh¶o chung buéc mäi c«ng tr×nh
nghiªn cøu ph¶i tu©n thñ, tuy vËy, hÇu
hÕt c¸c nh. khoa häc v. sinh viªn ë
kh¾p thÕ giíi ®Òu ®R sö dông mét trong
c¸c hÖ thèng phæ biÕn nhÊt ë Anh v.
Mü. Trong sè ®ã, næi bËt l.: HÖ thèng
chØ dÉn tham kh¶o cña HiÖp héi Nghiªn
cøu c¸c khoa häc nh©n v¨n hiÖn ®¹i
(MHRA), HÖ thèng hØ dÉn tham kh¶o
Harvard (th−êng ®−îc gäi l. HÖ thèng
T¸c gi¶+Thêi gian), HÖ thèng chØ dÉn
tham kh¶o Chicago, HÖ thèng chØ dÉn
tham kh¶o Oxford (Anh) (University of
Western Sydney Library, 2014;
http://www.oxbridgewriters.com/studyP
aids/...; University of Queensland
Library, 2008)…
Lùa chän hÖ thèng chØ dÉn tham
kh¶o n.o l. tïy thuéc v.o mçi c¸ nh©n.
Song cÇn l−u ý l. hÇu nh− mçi nh. xuÊt
b¶n hay c¸c ban biªn tËp t¹p chÝ khoa
häc ®Òu ®−a ra c¸c quy ®Þnh kh¸ chi tiÕt
v. cô thÓ (dùa trªn nÒn t¶ng mét hÖ
thèng chØ dÉn tham kh¶o m. hä lùa
chän) v. yªu cÇu c¸c t¸c gi¶ cña c¸c
c«ng tr×nh c«ng bè qua hä ph¶i tu©n thñ
mét c¸ch nghiªm ngÆt, trong khi mét sè
Ýt nh. xuÊt b¶n v. t¹p chÝ kh¸c cã thÓ
kh«ng ®−a ra c¸c quy ®Þnh n.y, miÔn l.
t¸c gi¶ tu©n thñ mét c¸ch ®Çy ®ñ c¸c
quy ®Þnh tr×nh b.y trÝch dÉn m. m×nh
lùa chän. T−¬ng tù, mét sè tr−êng ®¹i
häc còng ®−a ra c¸c quy ®Þnh ®èi víi viÖc
tr×nh b.y trÝch dÉn trong c¸c nghiªn cøu
(®Ò t.i khoa häc, luËn ¸n, c¸c häc liÖu,
c¸c b¸o c¸o khoa häc...) ®−îc thùc hiÖn
t¹i tr−êng. Tu©n thñ nghiªm ngÆt v.
thùc hiÖn thèng nhÊt viÖc tr×nh b.y c¸c
trÝch dÉn trong mäi c«ng tr×nh nghiªn
cøu l. ®iÒu kiÖn tèi cÇn thiÕt, bëi qua ®ã
thÓ hiÖn tr¸ch nhiÖm, ®¹o ®øc v. c«ng
søc cña ng−êi nghiªn cøu víi b¶n th©n
m×nh v. víi to.n thÓ céng ®ång khoa
häc, víi xR héi. Mét c«ng tr×nh nghiªn
cøu thÓ hiÖn chi tiÕt v. ®Çy ®ñ nh÷ng g×
®R ®−îc trÝch dÉn sÏ cung cÊp cho ng−êi
®äc mét c¸ch ®Çy ®ñ v. cô thÓ c©u tr¶ lêi
cho c¸c c©u hái nh÷ng néi dung n.o v.
cña ai ®R ®−îc nghiªn cøu ®ã dùa trªn v.
nh÷ng néi dung n.o l. c«ng søc nghiªn
cøu cña t¸c gi¶. Trong khu«n khæ cã h¹n
cña b.i b¸o khoa häc, b.i viÕt xin tr×nh
b.y gi¶n l−îc mét sè hÖ thèng chØ dÉn
tham kh¶o hiÖn phæ biÕn trªn thÕ giíi v.
ë trong n−íc.
1. HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o
Oxford (Oxford Referencing System)
HÖ thèng chØ dÉn tham kh¶o
Oxford, hay cßn ®−îc biÕt ®Õn l. hÖ
thèng trÝch dÉn chó thÝch t.i liÖu ®−îc
sö dông ®Çu tiªn trong mét sè c«ng
tr×nh nghiªn cøu vÒ triÕt häc v. sö häc.
HÖ thèng n.y bao gåm c¸c h×nh thøc:
trÝch dÉn trong phÇn néi dung cña c«ng
tr×nh nghiªn cøu, sö dông ch÷ sè ë vÞ trÝ
cao h¬n v. mét danh s¸ch footnote ë
cuèi mçi trang v¨n b¶n ®èi víi c¸c trÝch
dÉn trong trang ®ã. Mét th− môc ®Ýnh
kÌm ®−îc g¸n ë phÇn cuèi nh»m cung
cÊp c¸c th«ng tin chi tiÕt vÒ mçi t.i liÖu
tham kh¶o v. ®«i khi l. c¸c t− liÖu bæ