PH N IẦ
C S LÝ LU N CH T L NG S N PH MƠ Ở Ậ Ấ ƯỢ Ả Ẩ
I- S N PH M VÀ CH T L NG S N PH M Ả Ẩ Ấ ƯỢ Ả Ẩ
1. S n ph mả ẩ
1.1 Khái ni m s n ph m ệ ả ẩ
Tuỳ theo n i dung t ng môn h c mà s n ph m đ c nghiên c uộ ừ ọ ả ẩ ượ ứ
t nhi u góc đ khác nhau..ừ ề ộ
Theo Mác: " S n ph m là k t qu c a quá trình lao đ ng dùng đả ẩ ế ả ủ ộ ể
ph c v cho vi c làm tho mãn nhu c u c a con ng i trong n n kinh tụ ụ ệ ả ầ ủ ườ ề ế
th tr ng "ị ườ
Theo quan ni m c a môn h c Marketing: "S n ph m là b t c thệ ủ ọ ả ẩ ấ ứ ứ
gì có th mang ra th tr ng nh m t o ra s chú ý mua s m và tiêu dùng"ể ị ườ ằ ạ ự ắ
Ngày nay, cùng v i s phát tri n không ng ng c a khoa h c kớ ự ể ừ ủ ọ ỹ
thu t, c a văn hoá xã h i, t th c t c nh tranh trên th tr ng , s nậ ủ ộ ừ ự ế ạ ị ườ ả
ph m đ c quan ni m khá r ng rãi: " S n ph m là k t qu c a các ho tẩ ượ ệ ộ ả ẩ ế ả ủ ạ
đ ng hay c a các quá trình". (theo TCVN 5814)ộ ủ
S n ph m là k t qu c a các quá trình ho t đ ng, c a t t c cácả ẩ ế ả ủ ạ ộ ủ ấ ả
ngành s n xu t v t ch t và d ch v trong n n kinh t qu c dân. Nh v y,ả ấ ậ ấ ị ụ ề ế ố ư ậ
s n ph m không ch là nh ng s n ph m thu n v t ch t mà còn bao g mả ẩ ỉ ữ ả ẩ ầ ậ ấ ồ
các d ch v .ị ụ
S n ph m đ c chia làm hai nhóm chính:ả ẩ ượ
+ Nhóm s n ph m thu n v t ch t: là nh ng v t ph m mang cácả ẩ ầ ậ ấ ữ ậ ẩ
đ c tính lý hoá nh t đ nh.ặ ấ ị
+ Nhóm s n ph m phi v t ph m: là các d ch v , thông tin...ả ẩ ậ ẩ ị ụ
1.2 Các thu c tính c a s n ph m ộ ủ ả ẩ
1
Thu c tính c a s n ph m là t t c nh ng đ c tính v n có c a s nộ ủ ả ẩ ấ ả ữ ặ ố ủ ả
ph m qua đó s n ph m t n t i và nh đó mà có th phân bi t đ c s nẩ ả ẩ ồ ạ ờ ể ệ ượ ả
ph m này v i s n ph m khác.ẩ ớ ả ẩ
Nghiên c u tính ch t, đ c tr ng c a s n ph m giúp xác đ nh đ cứ ấ ặ ư ủ ả ẩ ị ượ
quá trình gia công ch t o thích h p và trang b nh ng ki n th c đ kh oế ạ ợ ị ữ ế ứ ể ả
sát, quy đ nh các ch tiêu ch t l ng c a s n ph m, xác đ nh nh ng bi nị ỉ ấ ượ ủ ả ẩ ị ữ ệ
pháp, đi u ki n b o v ch t l ng s n ph m trong quá trình s n xu t vàề ệ ả ệ ấ ượ ả ẩ ả ấ
l u thông tiêu dùng.ư
M i m t s n ph m đ u có m t s giá tr s d ng nh t đ nh mà giáỗ ộ ả ẩ ề ộ ố ị ử ụ ấ ị
tr s d ng c a s n ph m l i t o thành t thu c tính c th .ị ử ụ ủ ả ẩ ạ ạ ừ ộ ụ ể
Có th nêu ra m t s thu c tính c a s n ph m nh sau:ể ộ ố ộ ủ ả ẩ ư
Nhóm thu c tính ch c năng công d ngộ ứ ụ
Đây là m t nhóm thu c tính quy t đ nh giá tr s d ng c a s nộ ộ ế ị ị ử ụ ủ ả
ph m , nh m tho mãn m t lo i nhu c u nào đó, trong đi u ki n xác đ nhẩ ằ ả ộ ạ ầ ề ệ ị
phù h p v i tên g iợ ớ ọ
Nhóm thu c tính k thu t công nghộ ỹ ậ ệ
Nhóm thu c tính này r t đa d ng và phong phú, các đ c tính v kộ ấ ạ ặ ề ỹ
thu t có quan h h u c v i đ c tính công ngh c a s n ph m. Đây làậ ệ ữ ơ ớ ặ ệ ủ ả ẩ
nhóm tính ch t quan tr ng nh t trong vi c th m đ nh, l a ch n, nghiênấ ọ ấ ệ ẩ ị ự ọ
c u, c i tiên, thi t k s n ph m m i. Vi c nghiên c u thành ph n hoáứ ả ế ế ả ẩ ớ ệ ứ ầ
h c c a nguyên v t li u, đ n các tính ch t c , lý, đi n, hoá, sinh...giúpọ ủ ậ ệ ế ấ ơ ệ
xây d ng quy trình ch t o s n ph m, xác đ nh các ph ng pháp b oự ế ạ ả ẩ ị ươ ả
qu n, m t khác các đ c tính v ph ng pháp công ngh l i quy t đ nhả ặ ặ ề ươ ệ ạ ế ị
ch t l ng c a s n ph m nh : c u trúc, kích th c, kh i l ng, cácấ ượ ủ ả ẩ ư ấ ướ ố ượ
thông s k thu t, đ b n, đ tin c y..ố ỹ ậ ộ ề ộ ậ
Nhóm thu c tính sinh tháội
2
S n ph m ph i đ m b o các yêu c u v môi sinh, không gây ôả ẩ ả ả ả ầ ề
nhi m môi tr ng khi s d ng, ph i đ m b o tính an toàn, thu n ti nễ ườ ử ụ ả ả ả ậ ệ
trong s d ng, v n chuy n, b o d ng... Ngoài ra, s n ph m còn thử ụ ậ ể ả ưỡ ả ẩ ể
hi n tính phù h p gi a s n ph m v i môi tr ng, v i ng i s d n,ệ ợ ữ ả ẩ ớ ườ ớ ườ ử ụ
đ m b o v sinh, tâm lý c a ng i s d ng s n ph m .ả ả ệ ủ ườ ử ụ ả ẩ
Nhóm thu c tính th m mộ ẩ ỹ
Th m m là thu c tính quan tr ng, ngày càng đ c đ cao khiẩ ỹ ộ ọ ượ ề
đánh giá ch t l ng s n ph m . Nh ng tính ch t th m m ph i bi uấ ượ ả ẩ ữ ấ ẩ ỹ ả ể
hi n:ệ
- Ki u cách, k t c u phù h p v i công d ng c a s n ph m, phùể ế ấ ợ ớ ụ ủ ả ẩ
h p v i đ i t ng s d ng và v i môi tr ng.ợ ớ ố ượ ử ụ ớ ườ
- Hình th c trang trí phù h p v i t ng lo i s n ph m, cái đ p c aứ ợ ớ ừ ạ ả ẩ ẹ ủ
s n ph m ph i th hi n đ c tính dân t c, hi n đ i, ph bi n, ch ngả ẩ ả ể ệ ượ ộ ệ ạ ổ ế ố
m i ki u cách b o th , n c , ho c b t tr c, lai căng.ọ ể ả ủ ệ ổ ặ ắ ướ
- Tính th m m c a s n ph m ph i th hi n s k t h p gi a giáẩ ỹ ủ ả ẩ ả ể ệ ự ế ợ ữ
tr s d ng v i giá tr th m m .ị ử ụ ớ ị ẩ ỹ
Nhóm thu c tính kinh t - xã h iộ ế ộ
Nhóm thu c tính này quy t đ nh m c ch t l ng c a s n ph m,ộ ế ị ứ ấ ượ ủ ả ẩ
ph n ánh chi phí lao đ ng xã h i c n thi t đ ch t o s n ph m, cũngả ộ ộ ầ ế ể ế ạ ả ẩ
nh nh ng chi phí tho mãn nhu c u. Đây cũng là thu c tính quan tr ngư ữ ả ầ ộ ọ
khi th m đ nh thi t k s n ph m đ c th hi n qua các ch tiêu nh : chiẩ ị ế ế ả ẩ ượ ể ệ ỉ ư
phí s n xu t th p, giá c h p lý, chi phí b o d ng, s d ng v a ph iả ấ ấ ả ợ ả ưỡ ử ụ ừ ả
phù h p v i nhu c u th hi u, l i nhu n cao, kh năng sinh l i l n trongợ ớ ầ ị ế ợ ậ ả ợ ớ
khi s d ng.ử ụ
2. Ch t l ng s n ph m ấ ượ ả ẩ
2.1 Khái ni m ch t l ng s n ph m ệ ấ ượ ả ẩ
3
Có nhi u cách l p lu n khác nhau v qu n lý ch t l ng s nề ậ ậ ề ả ấ ượ ả
ph m. Giáo s ng i M Philíp B. Crosby nh n m nh: "Ch có th ti nẩ ư ườ ỹ ấ ạ ỉ ể ế
hành có hi u qu công tác qu n lý ch t l ng s n ph m hàng hoá khi cóệ ả ả ấ ượ ả ẩ
quan ni m đúng đ n, chính xác v ch t l ng". Ch t l ng s n ph mệ ắ ề ấ ượ ấ ượ ả ẩ
hàng hoá đã tr thành m i quan tâm hàng đ u c a nhi u ng i, nhi uở ố ầ ủ ề ườ ề
ngành. Có th t ng h p ra m y khuynh h ng sau:ể ổ ợ ấ ướ
- Khuynh h ng qu n lý s n xu tướ ả ả ấ : " Ch t l ng c a m t s nấ ượ ủ ộ ả
ph m nào đó là m c đ mà s n ph m y th hi n đ c nh ng yêuẩ ứ ộ ả ẩ ấ ể ệ ượ ữ
c u, nh ng ch tiêu thi t k hay nh ng quy đ nh riêng cho s n ph mầ ữ ỉ ế ế ữ ị ả ẩ
y".ấ
- Khuynh h ng tho mãn nhu c uướ ả ầ : "Ch t l ng c a s nấ ượ ủ ả
ph m là năng l c mà s n ph m y tho mãn nh ng nhu c u c aẩ ự ả ẩ ấ ả ữ ầ ủ
ng i s d ng".ườ ử ụ
- Theo TCVN 5814 - 94:" Ch t l ng là đ c tính c a m t th cấ ượ ặ ủ ộ ự
th , đ i t ng t o cho th c th đ i t ng đó có kh năng tho mãnể ố ượ ạ ự ể ố ượ ả ả
nhu c u đã nêu ra ho c ti m n"ầ ặ ề ẩ
Nh vây ch t l ng c a m t s n ph m là trình đ mà s n ph mư ấ ượ ủ ộ ả ẩ ộ ả ẩ
y th hi n đ c nh ng yêu c u (tiêu chu n- kinh t - k thu t) v chấ ể ệ ượ ữ ầ ẩ ế ỹ ậ ề ế
t o quy đ nh cho nó, đó là ch t l ng trong pham vi s n xu t, ch t o raạ ị ấ ượ ả ấ ế ạ
s n ph m, m c đ tho mãn tiêu dùng.ả ẩ ứ ộ ả
" Ch t l ng c a s n ph m là t ng h p nh ng tính ch t, đ cấ ượ ủ ả ẩ ổ ợ ữ ấ ặ
tr ng c a s n ph m t o nên giá tr s d ng, th hi n kh năng, m cư ủ ả ẩ ạ ị ử ụ ể ệ ả ứ
đ tho mãn nhu c u tiêu dùng v i hi u qu cao trong đi u ki n s nộ ả ầ ớ ệ ả ề ệ ả
xu t- k thu t- kinh t - xã h i nh t đ nh".ấ ỹ ậ ế ộ ấ ị
Nh ng tính ch t đ c tr ng đó th ng đ c xác đ nh b ng nh ngữ ấ ặ ư ườ ượ ị ằ ữ
ch tiêu, nh ng thông s v kinh t - k thu t- th m m ...có th cân, đo,ỉ ữ ố ề ế ỹ ậ ẩ ỹ ể
tính toán đ c, đánh giá đ c. Nh v y ch t l ng c a s n ph m làượ ượ ư ậ ấ ượ ủ ả ẩ
4
th c đo c a giá tr s d ng. Cùng m t giá tr s d ng, s n ph m có thướ ủ ị ử ụ ộ ị ử ụ ả ẩ ể
có m c đ h u ích khác nhau, m c ch t l ng khác nhau.ứ ộ ữ ứ ấ ượ
M t s n ph m có ch t l ng cao là m t s n ph m có đ b nộ ả ẩ ấ ượ ộ ả ẩ ộ ề
ch c, đ tin c y cao, d gia công, ti n s d ng, đ p, có chi phí s n xu t,ắ ộ ậ ễ ệ ử ụ ẹ ả ấ
chi phí s d ng và chi phí b o d ng h p lí, tiêu th nhanh trên thử ụ ả ưỡ ợ ụ ị
tr ng, đ t hi u qu cao.ườ ạ ệ ả
Nh v y, ch t l ng s n ph m không nh ng ch là t p h p cácư ậ ấ ượ ả ẩ ữ ỉ ậ ợ
thu c tính mà còn là m c đ các thu c tính y tho mãn nhu c u tiêuộ ứ ộ ộ ấ ả ầ
dùng trong nh ng đi u ki n c th .ữ ề ệ ụ ể
Quan ni m ch t l ng s n ph m hàng hoá nêu trên th hi n m tệ ấ ượ ả ẩ ể ệ ộ
l p lu n khoa h c toàn di n v v n đ kh o sát ch t l ng, th hi nậ ậ ọ ệ ề ấ ề ả ấ ượ ể ệ
ch c năng c a s n ph m trong m i quan h : " s n ph m - xã h i - conứ ủ ả ẩ ố ệ ả ẩ ộ
ng i"ườ
2.2. Vai trò c a ch t l ng s n ph m trong n n kinh t hi nủ ấ ượ ả ẩ ề ế ệ
nay
Trình đ khoa h c k thu t c a t ng n c cũng nh trên th gi iộ ọ ỹ ậ ủ ừ ướ ư ế ớ
càng ngày càng phát tri n, thúc đ y s n xu t nhi u s n ph m cho xã h i.ể ẩ ả ấ ề ả ẩ ộ
Ng i tiêu dùng ngày càng có thu nh p cao h n, do đó có nh ng yêu c uườ ậ ơ ữ ầ
ngày càng cao, nh ng đòi h i c a h v các s n ph m tiêu dùng ngàyữ ỏ ủ ọ ề ả ẩ
càng phong phú, đa d ng và kh t khe h n.ạ ắ ơ
Do có chính sách m c a, ng i tiêu dùng có th l a ch n nhi uở ử ườ ể ự ọ ề
s n ph m c a nhi u hãng, nhi u qu c gia khác nhau cùng m t lúc. Buônả ẩ ủ ề ề ố ộ
bán qu c t ngày càng đ c m r ng, s n ph m hàng hoá ph i tuân thố ế ượ ở ộ ả ẩ ả ủ
nh ng quy đ nh, lu t l qu c t , th ng nh t v yêu c u ch t l ng vàữ ị ậ ệ ố ế ố ấ ề ầ ấ ượ
đ m b o ch t l ng.ả ả ấ ượ
H i nh p vào th tr ng kinh t th gi i là ch p nh n s c nhộ ậ ị ườ ế ế ớ ấ ậ ự ạ
tranh, ch u s tác đ ng c a quy lu t c nh tranh.ị ự ộ ủ ậ ạ
5