
132
Chuyển đổi số báo chí – Chuyển đổi từ nhận thức
Ths. Nguyễn Thu Hòa
1
Báo chí Việt Nam đang chịu tác động từ tầm nhìn chuyển đổi số quốc gia với áp
lực rằng: nếu không bắt kịp yêu cầu này sẽ trở thành nhân tố cản trở sự phát triển
của xã hội. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều cơ quan báo chí chưa hiểu rõ về chuyển đổi số
khi cho rằng chỉ cần đầu tư thiết bị công nghệ, một số chương trình phần mềm và cho
đó là mình đã thực hiện chuyển đổi số. Vấn đề không phải như vậy.
1. Thay đổi tư duy trong chuyển đổi số lĩnh vực báo chí
Trước tiên, đặt vấn đề về chuyển đổi số, xin được trích dẫn một định nghĩa của
Clint Boulton (CIO 2021): “Chuyển đổi kỹ thuật số đánh dấu sự suy nghĩ lại về
cách thức một tổ chức sử dụng công nghệ, con người và quy trình để theo đuổi các
mô hình kinh doanh mới và dòng doanh thu mới. Được thúc đẩy bởi những thay đổi
trong kỳ v ng của khách hàng về sản phẩm dịch vụ”
2
.
ng Marc Benioff, Chủ tịch kiêm đồng Tổng Giám đốc Điều hành, Salesforce
có một định nghĩa khác: “Chuyển đổi kỹ thuật số là quá trình sử dụng các công
nghệ kỹ thuật số để tạo mới - hoặc sửa đổi các quy trình kinh doanh, văn hóa và
trải nghiệm khách hàng hiện có nhằm đáp ứng các yêu cầu thay đổi của thị trường
và kinh doanh”
3
. Những định nghĩa này phù hợp với mọi ngành nghề trong chuyển
đổi số, không riêng gì báo chí.
Trong thời gian gần đây, chuyển đổi số là một xu hướng không thể đảo ngược
mà tất cả các cơ quan báo chí đều đã đề cập. Tại Hội báo toàn quốc năm 2022, Chủ
tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập báo Nhân dân Lê Quốc Minh đã khẳng
định: "Chuyển đổi số là con đường của cả nước và báo chí cũng không nằm ngoài
xu hướng đó. Trong bối cảnh kỷ nguyên số với rất nhiều sự thay đổi về công nghệ
1
VOV4, Đài Tiếng nói Việt Nam
2
https://nguoilambao.vn/chuyen-doi-so-trong-bao-chi-la-phai-giai-duoc-bai-toan-den-voi-doc-gia-bang-cach-
nao-n53716.html
3
https://nguoilambao.vn/chuyen-doi-so-trong-bao-chi-la-phai-giai-duoc-bai-toan-den-voi-doc-gia-bang-cach-
nao-n53716.html

133
nói chung, thay đổi công nghệ làm báo, thay đổi hành vi của độc giả, khán thính
giả, chúng ta không có cách nào khác là phải tích cực số hoá"
4
.
Tuy nhiên, dường như chúng ta vẫn chưa phân biệt rõ ràng giữa khái niệm Số
hóa – digitalization và Chuyển đổi số – digital transformation. Nhiều người vẫn
nghĩ về chuyển đổi số rất đơn giản, tương tự như những gì đã làm ở thập niên 90
cho đến bây giờ. Họ cho rằng chuyển đổi số là giảm bớt sự tập trung vào truyền
thông truyền thống, đưa lên online và sử dụng các hệ thống CMS để điều tiết hoạt
động và kiểm soát nội dung trong tòa soạn, sử dụng các công nghệ kết nối, quản lý
khách hàng hay là công nghệ để tác nghiệp như mobile phone… Đúng, nhưng như
thế chưa đủ.
Chuyển đổi số không chỉ là vấn đề về công nghệ, mà còn là vấn đề về con
người, tư duy. Bên cạnh yếu tố CẦN là lãnh đạo các cơ quan báo chí am hiểu về
chuyển đổi số sẽ giúp quá trình này diễn ra nhanh chóng và thành công hơn, yếu tố
ĐỦ là các tòa soạn cần đào tạo một đội ngũ nhân lực có khả năng sử dụng thành
thạo các công cụ digital cũng như tạo được môi trường để phóng viên phát triển
sáng tạo, thực hiện đúng chiến lược mà cơ quan mong muốn.
2. Ở VOV, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu và cần thiết
Trong chương trình chuyển đổi số do Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng,
Chính phủ sẽ đầu tư xây dựng những nền tảng chuyển đổi số lớn dùng chung, đặc
biệt là đầu tư nền tảng lớn cho 6 cơ quan báo chí chủ lực. “Đài Tiếng nói Việt Nam
sẽ là một trong những cơ quan báo chí đi đầu trong việc chuyển đổi số”- Đó là
khẳng định của ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt
Nam.
Trước sự phát triển không ngừng của dòng chảy thông tin, sự phát triển của
công nghệ truyền thông mới, đặc biệt là sức ép cạnh tranh thông tin từ truyền thông
xã hội, các cơ quan báo chí nói chung, Đài Tiếng nói Việt Nam nói riêng đã và đang
tiếp tục đổi mới. Ngoài nền tảng là các báo điện tử, Đài Tiếng nói Việt Nam còn tận
dụng không gian số để đưa nội dung lên phục vụ công chúng như Facebook,
Twitter. Tik tok. Bên cạnh đó, một số nền tảng chuyên dùng cho phát thanh (các
4
https://www.mic.gov.vn/mic_2020/Pages/TinTuc/153576/Chuyen-doi-so-la-xu-huong-tat-yeu-cua-bao-
chi.html

134
chương trình podcast), một dạng thức phát thanh trên các nền tảng streaming đang
ngày càng trở nên phổ biến và được nhiều cơ quan báo chí triển khai. Đơn cử,
chuyên trang đọc truyện đêm khuya Đài phát triển trên Youtube chỉ trong một thời
gian ngắn đã đạt nút bạc, thu hút rất nhiều người theo dõi.
Trải qua 75 năm xây dựng và phát triển, từ một cơ quan báo chí chuyên ngành
phát thanh, đến này Đài Tiếng nói Việt Nam đã trở thành cơ quan truyền thông đa
phương tiện hội đủ các loại hình báo chí như: báo nói, báo hình, báo in và báo điện
tử. Và để hoàn thiện hệ sinh thái của mình, ngày 4/9/2020, Đài Tiếng nói Việt Nam
đã ra mặt bộ nhận diện thương hiệu mới và ra mắt nền tảng nội dung số VOVLive.
(https://vovlive.vn/)
Thương hiệu VOV đã có một diện mạo mới với 2 chữ V cách điệu được lấy
cảm hứng từ hình tượng chim hạc trên trống đồng của Việt Nam, ở giữa là một chữ
O với biểu tượng nút "Play" chính giữa được sử dụng hai màu đỏ - xanh dương.
Cùng với đó, Đài tiếng nói Việt Nam đã ra mắt hệ thống nội dung số VOVLive
được sử dụng trên cả hai nền tảng iOS và Android. Đây được xem là một sự phát
triển trong xu thế chuyển đổi số của VOV, là hình thức, trải nghiệm mới, lần đầu
tiên kho nội dung số của Đài Tiếng nói Việt Nam với đa dạng về âm nhạc, về tin tức
được đưa lên trực tuyến để phục vụ công chúng.
"Mục tiêu lớn hơn là bảo vệ bản quyền của đài, các tác phẩm của đài. Trên cơ sở
một công chúng đủ mạnh, đủ lớn, chúng tôi phát triển mô hình kinh doanh phù hợp với
xu hướng hiện nay" - ông Phạm Mạnh Hùng- Phó TGĐ Đài TNVN cho biết
5
.
Thông qua ứng dụng VOVLive, công chúng sẽ được thưởng thức kho nội
dung phát thanh từ các lĩnh vực: tin tức, đọc truyện đến âm nhạc được lưu trữ trong
hàng chục năm qua. Trong đó, trọng tâm là các nội dung về âm thanh Podcast - một
xu hướng đang phát triển rất nhanh trong hệ sinh thái nội dung số toàn cầu.
Và ngày 17-5-Ngày Viễn thông và Xã hội thông tin thế giới vừa qua, nền tảng
tư vấn khám chữa bệnh trực tuyến VOV Bacsi24- được Bộ Thông tin và truyền
thông công nhận đạt tiêu chí nền tảng số phục vụ người dân. Thông qua nền tảng
này, người dân được kết nối với các chuyên gia y tế, bác sĩ của các bệnh viện và có
thể nhận được ý kiến tư vấn sức khỏe mọi lúc, mọi nơi, bất cứ khi nào có nhu cầu.
5
https://vovlive.vn/dai-vov-ra-mat-bo-nhan-dien-thuong-hieu-moi-va-he-thong-noi-dung-so-vovlive-
17079.html

135
Nền tảng VOV Bacsi24 đã cụ thể hóa sáng kiến "mỗi người dân một bác sĩ riêng"
được nêu trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia.
Năm 2022, Liên minh Viễn thông thế giới lấy chủ đề “Các công nghệ số cho
người lớn tuổi và quá trình già hoá lành mạnh”, ITU kêu gọi và tập trung các nỗ lực,
sáng kiến thúc đẩy việc tiếp cận các công nghệ và nền tảng số cho các đối tượng
người cao tuổi nhằm thu hẹp khoảng cách về thế hệ, tuổi tác và hỗ trợ quá trình già
hoá lành mạnh hơn. Đây không chỉ là trách nhiệm đạo đức đối với cộng đồng người
cao tuổi (khoảng hơn 1 tỷ người trên thế giới) có cơ hội tham gia và đóng góp tích
cực vào công cuộc chuyển đổi số mà còn là vấn đề thiết yếu cho sự phát triển thịnh
vượng và bền vững toàn cầu.
Bên cạnh đó, chương trình “Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định
hướng đến năm 2030” của Việt Nam đã được chính phủ phê duyệt, trong đó xác
định, chuyển đổi số trong y tế góp phần xây dựng hệ thống y tế Việt Nam hiện đại,
chất lượng, công bằng, hiệu quả và hội nhập quốc tế; hỗ trợ người dân dễ dàng tiếp
cận thông tin y tế để sử dụng các dịch vụ y tế có hiệu quả cao và được bảo vệ, chăm
sóc, nâng cao sức khỏe liên tục, suốt đời.
Sớm nắm bắt được xu thế chuyển đổi số đó, từ năm 2017, Đài Tiếng nói Việt
Nam đã cho ra mắt ứng dụng tư vấn khám chữa bệnh trực tuyến trên điện thoại
thông minh và máy tính với tên gọi VOV Bacsi24.
Chỉ cần tìm từ khoá VOV Bacsi24 trên kho ứng dụng của Google Play hoặc
Apple Store và nhấn cài đặt trên điện thoại của mình, tạo tài khoản; lúc này sẽ có
hơn 1000 bác sỹ chuyên khoa II, trưởng khoa, phó khoa tại các bệnh viện hang đầu
trên cả nước chăm sóc sức khoẻ 24/24h cho người dân Việt Nam trong và ngoài
nước.
Kể từ khi ra đời cho đến này, ứng dụng VOV Bacsi24 đã trở thành một cầu
nối thiết thực đem lại những thông tin hữu ích cho người dân, những người thầy
thuốc và ngành Y tế; góp phần giải quyết vấn đề quá tải cho các bệnh viện tuyến
trung ương, giúp người dân vùng sâu vùng xa có cơ hội tiếp cận với nền y tế hiện
đại và các bác sỹ đầu ngành mà không phải mất thời gian đi lại.

136
Đặc biệt, trong 2 năm đại dịch COVID-19 vừa qua, VOV Bacsi24 đã trở thành
một tiện ích quan trọng, kịp thời hỗ trợ chăm sóc, sức khỏe cho người dân, đặc biệt
là người dân ở các vùng phong tỏa, không thể đến bệnh viện để thăm khám định kỳ.
PGS TS Lương Ngọc Khuê, Cục Trưởng cục Khám chữa bệnh, Bộ Y tế đánh giá
cao các tảng khám bệnh trực tuyến như VOV Bacsi24 trong việc hỗ trợ người dân
chăm sóc sức khoẻ từ xa, giúp giảm tải cho ngành y tế, nhất là trong bối cảnh dịch
bệnh phức tạp.
“Báo chí Việt Nam đang đứng trước những cơ hội rất lớn nhưng cũng rất
nhiều thách thức. Cơ hội chính là chúng ta được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà
nước, sự tin cậy của công chúng, nhưng thách thức cũng rất nhiều. Đó là việc phải
cạnh tranh trực tiếp, trực diện trên chính “sân nhà” bởi rất nhiều phương tiện
truyền thông nước ngoài, bởi mạng xã hội... Hoạt động kinh tế báo chí của
phần lớn các cơ quan báo chí đều gặp khó khăn, thách thức đáp ứng các nhu
cầu của công chúng đang thay đổi, quảng cáo của doanh nghiệp đang chuyển
dần từ nền tảng truyền thống sang các nền tảng số... Trước những thách thức
này, các cơ quan báo chí phải thích nghi với sự thay đổi rất nhanh chóng về
công nghệ cũng như việc tiếp cận thông tin của công chúng… để khẳng định
vai trò, vị thế ngày càng quan tr ng của báo chí cách mạng Việt Nam trong sự
nghiệp đổi mới, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc” (Nhà báo Phạm Mạnh Hùng, Phó
Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam)
6
.
3. Chiến lược chuyển đổi số = công nghệ +vốn đầu tư + con người
Dẫn chứng từ VOV và rất nhiều cơ quan báo chí khác cho thấy: Chuyển đổi
số không chỉ đơn giản là số hoá nội dung đưa lên nền tảng số mà phải tạo ra cả một
quy trình sản xuất mới, sản phẩm thông tin mới mẻ, thậm chí tạo ra văn hoá trong
toà soạn phù hợp với môi trường chuyển đổi số. Các cơ quan báo chí phải có suy
nghĩ hết sức nghiêm túc về vấn đề này, phải đánh giá được nhu cầu của mình, phải
xác định được con đường mình muốn đi, xác định mục tiêu hướng tới, từ đó lựa
chọn công nghệ phù hợp. Bên cạnh đó, muốn chuyển đổi số thành công cần giải
6
https://www.vietnamplus.vn/chuyen-doi-so-la-xu-huong-tat-yeu-thuc-day-bao-chi-phat-trien/766023.vnp

