132
Chuyển đổi số báo chí – Chuyển đổi từ nhận thức
Ths. Nguyễn Thu Hòa
1
Báo chí Việt Nam đang chịu tác động t tm nhìn chuyển đi số quc gia vi áp
lực rằng: nếu không bắt kịp u cầu y sẽ tr thành nhân tố cản tr sự phát triển
của hi. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều cơ quan báo chí chưa hiểu v chuyn đi s
khi cho rằng ch cần đầu thiết bị công nghệ, một s chương trình phần mềm và cho
đó là nh đã thực hiện chuyển đi s. Vn đ không phi như vy.
1. Thay đổi tư duy trong chuyển đổi số lĩnh vực báo chí
Trước tiên, đặt vấn đề về chuyển đổi số, xin được trích dẫn một định nghĩa của
Clint Boulton (CIO 2021): “Chuyển đổi kỹ thuật số đánh dấu sự suy nghĩ lại về
cách thức một tổ chức sử dụng công nghệ, con người quy trình để theo đuổi c
hình kinh doanh mới dòng doanh thu mới. Được thúc đẩy bởi những thay đổi
trong kỳ v ng của khách hàng về sản phẩm dịch vụ”
2
.
ng Marc Benioff, Chủ tịch kiêm đồng Tổng Giám đốc Điều hành, Salesforce
một định nghĩa khác: Chuyển đổi kỹ thuật số quá trình sử dụng các công
nghệ kỹ thuật số để tạo mới - hoặc sửa đổi các quy trình kinh doanh, văn hóa
trải nghiệm khách hàng hiện nhằm đáp ứng các yêu cầu thay đổi của thị trường
kinh doanh
3
. Những định nghĩa y phợp với mọi ngành nghề trong chuyển
đổi số, không riêng gì báo chí.
Trong thời gian gần đây, chuyển đổi số một xu hướng không thể đảo ngược
mà tất cả các quan báo chí đều đã đề cập. Tại Hội báo toàn quốc m 2022, Chủ
tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập báo Nhân dân Quốc Minh đã khẳng
định: "Chuyển đổi số con đường của cả nước báo chí cũng không nằm ngoài
xu hướng đó. Trong bối cảnh kỷ nguyên số với rất nhiều sự thay đổi về công nghệ
1
VOV4, Đài Tiếng nói Vit Nam
2
https://nguoilambao.vn/chuyen-doi-so-trong-bao-chi-la-phai-giai-duoc-bai-toan-den-voi-doc-gia-bang-cach-
nao-n53716.html
3
https://nguoilambao.vn/chuyen-doi-so-trong-bao-chi-la-phai-giai-duoc-bai-toan-den-voi-doc-gia-bang-cach-
nao-n53716.html
133
nói chung, thay đổi công nghệ làm báo, thay đổi hành vi của độc giả, khán thính
giả, chúng ta không có cách nào khác là phải tích cực số h"
4
.
Tuy nhiên, dường như chúng ta vẫn chưa phân biệt ràng giữa khái niệm Số
hóa digitalization Chuyển đổi số digital transformation. Nhiều người vẫn
nghĩ về chuyển đổi số rất đơn giản, tương tự như những đã m thập niên 90
cho đến bây giờ. Họ cho rằng chuyển đổi số giảm bớt sự tập trung vào truyền
thông truyền thống, đưa lên online sử dụng các hệ thống CMS để điều tiết hoạt
động kiểm soát nội dung trong a soạn, sử dụng các công nghệ kết nối, quản
khách hàng hay công nghệ để tác nghiệp nmobile phone… Đúng, nhưng như
thế chưa đủ.
Chuyển đổi số không chỉ vấn đề về ng nghệ, còn vấn đề về con
người, duy. Bên cạnh yếu tố CẦN lãnh đạo các quan báo chí am hiểu về
chuyển đổi số sẽ giúp quá trình y diễn ra nhanh chóng thành công hơn, yếu tố
ĐỦ các tòa soạn cần đào tạo một đội ngũ nhân lực khả năng sử dụng thành
thạo các công cụ digital cũng như tạo được môi trường để phóng viên phát triển
sáng tạo, thực hiện đúng chiến lược mà cơ quan mong muốn.
2. Ở VOV, chuyển đổi số là xu hướng tất yếu và cần thiết
Trong chương trình chuyển đổi số do Bộ Thông tin và Truyền thông xây dựng,
Chính phủ sẽ đầu y dựng những nền tảng chuyển đổi số lớn dùng chung, đặc
biệt đầu nền tảng lớn cho 6 quan báo chí chủ lực. “Đài Tiếng nói Việt Nam
sẽ một trong những quan báo chí đi đầu trong việc chuyển đổi số”- Đó
khẳng định của ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt
Nam.
Trước sự phát triển không ngừng của dòng chảy thông tin, sự phát triển của
công nghệ truyền thông mới, đặc biệt sức ép cạnh tranh thông tin ttruyền thông
xã hội, các cơ quan báo chí nói chung, Đài Tiếng nói Việt Nam nói riêng đã và đang
tiếp tục đổi mới. Ngoài nền tảngcác báo điện tử, Đài Tiếng nói Việt Nam còn tận
dụng không gian số để đưa nội dung n phục vụ công chúng như Facebook,
Twitter. Tik tok. Bên cạnh đó, một số nền tảng chuyên dùng cho phát thanh (các
4
https://www.mic.gov.vn/mic_2020/Pages/TinTuc/153576/Chuyen-doi-so-la-xu-huong-tat-yeu-cua-bao-
chi.html
134
chương trình podcast), một dạng thức phát thanh trên các nền tảng streaming đang
ngày càng trở nên ph biến được nhiều quan báo chí triển khai. Đơn cử,
chuyên trang đọc truyện đêm khuya Đài phát triển trên Youtube chtrong một thời
gian ngắn đã đạt nút bạc, thu hút rất nhiều người theo dõi.
Trải qua 75 m xây dng phát trin, t một quan báo chí chuyên ngành
phát thanh, đến y Đài Tiếng nói Việt Nam đã trở thành quan truyền thông đa
phương tiện hội đủ các loại hình báo chí như: báo nói, báo hình, báo in báo điện
tử. để hoàn thin h sinh thái của mình, ngày 4/9/2020, Đài Tiếng nói Vit Nam
đã ra mặt b nhn diện thương hiệu mi ra mt nn tng ni dung s VOVLive.
(https://vovlive.vn/)
Thương hiệu VOV đã mt din mo mi vi 2 ch V cách điệu đưc ly
cm hng t hình tượng chim hc trên trống đng ca Vit Nam, gia mt ch
O vi biểu tượng nút "Play" chính giữa đưc s dụng hai màu đỏ - xanh dương.
Cùng vi đó, Đài tiếng nói Việt Nam đã ra mắt h thng ni dung s VOVLive
được s dng trên c hai nn tảng iOS Android. Đây được xem mt s phát
trin trong xu thế chuyển đi s ca VOV, hình thc, tri nghim mi, lần đầu
tiên kho ni dung s ca Đài Tiếng nói Vit Nam với đa dạng v âm nhc, v tin tc
được đưa lên trực tuyến để phc v công chúng.
"Mục tiêu lớn hơn bảo vệ bn quyn ca đài, cc phm của đài. Trên sở
mộtng chúng đủ mạnh, đủ ln, chúng i phát trin nh kinh doanh phù hợp với
xu hưng hiện nay" - ông Phm Mạnh Hùng- P TGĐ Đài TNVN cho biết
5
.
Thông qua ứng dụng VOVLive, công chúng sẽ được thưởng thức kho nội
dung phát thanh từ các lĩnh vực: tin tức, đọc truyện đến âm nhạc được lưu trữ trong
hàng chục m qua. Trong đó, trọng tâm là các nội dung về âm thanh Podcast - một
xu hướng đang phát triển rất nhanh trong hệ sinh thái nội dung số toàn cầu.
Và ngày 17-5-Ngày Viễn thông hội thông tin thế giới vừa qua, nền tảng
vấn khám chữa bệnh trực tuyến VOV Bacsi24- được Bộ Thông tin truyền
thông công nhận đạt tiêu chí nền tảng số phục vụ người dân. Thông qua nền tảng
này, người dân được kết nối với các chuyên gia y tế, bác của các bệnh viện
thể nhận được ý kiến vấn sức khỏe mọi lúc, mọi nơi, bất cứ khi nào nhu cầu.
5
https://vovlive.vn/dai-vov-ra-mat-bo-nhan-dien-thuong-hieu-moi-va-he-thong-noi-dung-so-vovlive-
17079.html
135
Nền tảng VOV Bacsi24 đã cthể hóa sáng kiến "mỗi người dân một bác riêng"
được nêu trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia.
Năm 2022, Liên minh Viễn thông thế giới lấy chủ đề Các công nghệ số cho
người lớn tuổi và quá trình già hoá lành mạnh”, ITU kêu gọi và tập trung các nỗ lực,
sáng kiến thúc đẩy việc tiếp cận các công nghệ nền tảng số cho các đối ợng
người cao tuổi nhằm thu hẹp khoảng cách về thế hệ, tuổi tác hỗ trợ quá trình già
hoá lành mạnh hơn. Đây không chỉ trách nhiệm đạo đức đối với cộng đồng người
cao tuổi (khoảng hơn 1 tngười trên thế giới) hội tham gia đóng góp tích
cực vào ng cuộc chuyển đổi số còn vấn đề thiết yếu cho sự phát triển thịnh
vượng và bền vững toàn cầu.
Bên cạnh đó, chương trình “Chuyển đổi số quốc gia đến m 2025, định
hướng đến m 2030” của Việt Nam đã được chính phủ phê duyệt, trong đó xác
định, chuyển đổi số trong y tế góp phần y dựng hệ thống y tế Việt Nam hiện đại,
chất lượng, công bằng, hiệu quả hội nhập quốc tế; hỗ trợ người dân dễ dàng tiếp
cận thông tin y tế để sử dụng các dịch vụ y tế có hiệu quả cao được bảo vệ, chăm
sóc, nâng cao sức khỏe liên tục, suốt đời.
Sớm nắm bắt được xu thế chuyển đổi số đó, từ năm 2017, Đài Tiếng nói Việt
Nam đã cho ra mắt ứng dụng vấn khám chữa bệnh trực tuyến trên điện thoại
thông minh và máy tính với tên gọi VOV Bacsi24.
Chỉ cần m từ khoá VOV Bacsi24 trên kho ứng dụng của Google Play hoặc
Apple Store nhấn cài đặt trên điện thoại của mình, tạo tài khoản; lúc này sẽ
hơn 1000 bác schuyên khoa II, trưởng khoa, phó khoa tại các bệnh viện hang đầu
trên cả ớc chăm sóc sức khoẻ 24/24h cho người dân Việt Nam trong ngoài
nước.
Kể từ khi ra đời cho đến này, ứng dụng VOV Bacsi24 đã trở thành một cầu
nối thiết thực đem lại những thông tin hữu ích cho người dân, những người thầy
thuốc ngành Y tế; góp phần giải quyết vấn đề quá tải cho các bệnh viện tuyến
trung ương, giúp người dân vùng sâu vùng xa hội tiếp cận với nền y tế hiện
đại và các bác sỹ đầu ngành mà không phải mất thời gian đi lại.
136
Đặc biệt, trong 2 năm đại dịch COVID-19 vừa qua, VOV Bacsi24 đã trở thành
một tiện ích quan trọng, kịp thời hỗ trợ chăm sóc, sức khỏe cho người dân, đặc biệt
là người dân ở các vùng phong tỏa, không thể đến bệnh viện để thăm khám định kỳ.
PGS TS Lương Ngọc Khuê, Cục Trưởng cục Khám chữa bệnh, Bộ Y tế đánh giá
cao các tảng khám bệnh trực tuyến như VOV Bacsi24 trong việc hỗ trợ người dân
chăm sóc sức khoẻ từ xa, giúp giảm tải cho ngành y tế, nhất trong bối cảnh dịch
bệnh phức tạp.
Báo chí Việt Nam đang đứng trước những hội rất lớn nhưng cũng rất
nhiều thách thức. Cơ hội chính là chúng ta được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà
nước, sự tin cậy của công chúng, nhưng thách thức cũng rất nhiều. Đó việc phải
cạnh tranh trực tiếp, trực diện trên chính “sân nhà” bởi rất nhiều phương tiện
truyền thông nước ngoài, bởi mạng hội... Hoạt động kinh tế báo chí của
phn ln các cơ quan báo chí đu gp khó khăn, thách thc đáp ng các nhu
cầu của công chúng đang thay đổi, quảng cáo của doanh nghiệp đang chuyển
dn t nn tng truyn thng sang các nn tng s... Trước nhng thách thc
này, các quan báo chí phải thích nghi với sự thay đổi rất nhanh chóng về
công nghệ cũng như việc tiếp cận thông tin của công chúng… để khẳng định
vai trò, vị thế ngày càng quan tr ng của báo chí cách mạng Việt Nam trong sự
nghip đi mi, y dng, bảo vT quc (N báo Phm Mạnh Hùng, P
Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam)
6
.
3. Chiến lược chuyển đổi số = công nghệ +vốn đầu tư + con người
Dẫn chứng từ VOV và rất nhiều quan báo chí khác cho thấy: Chuyển đổi
số không chỉ đơn giản số hoá nội dung đưa lên nền tảng số phải tạo ra cả một
quy trình sản xuất mới, sản phẩm thông tin mới mẻ, thậm chí tạo ra văn hoá trong
toà soạn phù hợp với môi trường chuyển đổi số. Các cơ quan báo chí phải suy
nghĩ hết sức nghiêm c về vấn đề y, phải đánh giá được nhu cầu của mình, phải
xác định được con đường mình muốn đi, xác định mục tiêu hướng tới, từ đó lựa
chọn công nghệ phù hợp. Bên cạnh đó, muốn chuyển đổi số thành công cần giải
6
https://www.vietnamplus.vn/chuyen-doi-so-la-xu-huong-tat-yeu-thuc-day-bao-chi-phat-trien/766023.vnp