Đào tạo nhân lực cho chuyển đổi số báo chí

Bối cảnh chuyển đổi số đang định hình lại toàn diện ngành báo chí toàn cầu, đặt ra những thách thức lớn về công nghệ, kinh phí và đặc biệt là nguồn nhân lực. Tại Việt Nam, mặc dù Đảng và Nhà nước dành sự quan tâm sâu sắc, nhiều cơ quan báo chí vẫn đang tìm kiếm lời giải cho bài toán thích nghi với các mô hình mới như tòa soạn hội tụ và báo chí đa phương tiện. Tầm quan trọng của việc phát triển nhân lực với tư duy chuyển đổi số và khả năng sáng tạo là không thể phủ nhận, vì công nghệ chỉ là phương tiện phục vụ sự thay đổi. Do đó, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để báo chí Việt Nam không bị tụt hậu, đồng thời nắm bắt cơ hội phát triển trong kỷ nguyên số.

Các nhà quản lý, lãnh đạo cơ quan báo chí, biên tập viên, phóng viên, giảng viên và sinh viên ngành báo chí, cùng các nhà hoạch định chính sách về truyền thông tại Việt Nam.

Bài viết đi sâu phân tích bối cảnh và những thách thức mà báo chí Việt Nam đang đối mặt trong quá trình chuyển đổi số, từ việc ứng dụng các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI), cho đến sự thay đổi toàn diện về mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất và tác nghiệp của nhà báo. Tác giả nhấn mạnh rằng để chuyển đổi số thành công, cần hội đủ ba yếu tố: công nghệ, vốn đầu tư và con người, trong đó nguồn nhân lực với tư duy chuyển đổi số và năng lực sáng tạo là yếu tố then chốt. Thực trạng cho thấy trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ, phóng viên còn hạn chế, tạo thành điểm nghẽn trong quá trình này. Bài viết đề xuất các giải pháp chiến lược nhằm đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho chuyển đổi số báo chí. Các giải pháp này bao gồm vai trò chủ động của Nhà nước trong việc đặt hàng nghiên cứu và đào tạo, sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và cơ quan báo chí. Cụ thể, tài liệu phác thảo các nội dung đào tạo chuyên biệt cho lãnh đạo, quản lý, đội ngũ phóng viên, biên tập viên và nhân viên kỹ thuật, tập trung vào kỹ năng sử dụng công nghệ số, sáng tạo nội dung, quản lý dữ liệu, và mô hình kinh doanh báo chí chuyển đổi số. Mục tiêu là giúp báo chí Việt Nam thích nghi, tạo ra bản sắc riêng trong một môi trường truyền thông ngày càng cạnh tranh, tránh nguy cơ mất thị phần vào các loại hình truyền thông mới nổi trên Internet và mạng xã hội. Việc này đòi hỏi sự thay đổi toàn diện cả về nội dung và phương thức đào tạo, hướng tới chuyên ngành báo chí hội tụ để bao hàm báo chí đa phương tiện và các dạng thức mới trên môi trường mạng.