1
Doanh nhân là ai?
Cần hiểu đúng về Doanh nhân
Không ít người hiểu chung chung Doanh nhân là “Người làm nghề kinh
doanh”, “Người có nhiều tiền” hay “Người có nhiều mánh lới, thủ đoạn”. Đó
là cách hiểu hết sức sai lệch về Doanh nhân. Chúng bắt nguồn từ nhận thức
sai về doanh nhân và công việc kinh doanh của dân tộc ta.
Trong lịch sử, tầng lớp doanh nhân Việt Nam một thời gian dài không được
xã hội công nhận, bị phân rã và nằm ở cuối các thang bậc của xã hội, thậm
chí còn bị cấm đoán trong khi lại đề cao chủ yếu công - nông - binh. Mãi tới
năm 1990, cùng với quá trình Đổi mới, sự ra đời của Luật Công ty và Luật
Doanh nghiệp tư nhân, tầng lớp Doanh nhân được hồi sinh và dần dần từ
tầng lớp vị kỳ thị, coi khinh trong xã hội đã được công nhận như một tầng
lớp xã hội mang sứ mạng quan trọng và vẻ vang. Ngày 13/10/2004 đã được
chính thức lựa chọn là Ngày Doanh nhân. Như vậy, doanh nhân Việt Nam so
với lực lượng doanh nhân của xã hội tư bản phát triển sau hàng trăm năm,
mới 20 năm qua được xã hội dần dần định vị và tin cậy.
Bài viết này làm rõ những đặc trưng của doanh nhân trong xã hội ta để
chúng ta cùng nhìn họ với đôi mắt độ lượng, thông cảm, chia sẻ, bênh vực
và bảo vệ họ như một đội ngũ cần được tôn trọng, tôn vinh.
Doanh nhân trong mối quan hệ với doanh nghiệp
Doanh nhân là những người giữ vị trí quan trọng, gây dựng nên các doanh
nghiệp. Doanh nhân tham gia doanh nghiệp theo hai hình thức:
· Đóng góp vốn, ý tưởng, bí quyết: là chủ sở hữu, cổ đông lớn của doanh
nghiệp
2
· Đóng góp công sức: là thành viên Ban giám đốc đảm nhiệm
công việc quản trị, điều hành doanh nghiệp
Trung bình ở một nước, doanh nhân chiếm từ 5 đến 20% dân số.
Doanh nhân và doanh nghiệp của họ được pháp luật hóa, xã hội
hóa, văn hóa hóa và quốc tế hóa. Có thể nói, doanh nhân xuất
hiện và phát triển trong môi trường tự do kinh tế với khung pháp
lý lành mạnh, cá nhân có quyền đối với tài sản mình làm ra và
được bảo vệ để cạnh tranh tự do, bình đẳng trên thương trường.
Doanh nhân trong mối quan hệ với năng lực cá nhân
Doanh nhân là những người có năng lực khác thường trong việc đón trước
nhu cầu của thị trường thông qua nhận thức nhu cầu tiềm ẩn và hành động
trước một cách hiệu quả để đáp ứng nhu cầu đó. Phẩm chất của doanh nhân
được phản ánh qua:
Kỹ năng, năng khiếu, bí quyết kinh doanh: óc phán đoán, nhìn ra nhu
cầu thị trường và cơ hội làm giàu; biết suy nghĩ lớn, với trình độ tư
duy sâu và sắc sảo về thị trường chứ không phải là tiêu tiền lớn như
mọi người thường nghĩ về họ; có phong cách ứng xử khéo léo, tế nhị
để huy động sự hợp tác và các nguồn lực con người
Tính cách thiên về hành động; kinh nghiệm kinh doanh phong phú:
táo bạo, mạo hiểm biết chấp nhận rủi ro để lao vào kinh doanh, biết
sáng tạo và quyết đoán làm những việc khác thường
So với người bình thường, doanh nhân được đánh giá thông qua hai thang
bậc năng lực chính là:
1. Hiệu quả kinh doanh: lợi nhuận thu được sau khi một thời gian
sử dụng năng lực của mình
2. Ý chí vươn lên: Liên tục thăng tiến, nỗ lực không ngừng theo
những mong muốn, khát khao làm giàu
Doanh nhân trong mối quan hệ nghề nghiệp
Doanh nhân là những người làm nghề kinh doanh một cách chuyên nghiệp,
là một chuyên gia về quản lý kinh doanh, là một nhà trí thức lao động trí óc
và sử dụng tổng hợp kiến thức đa lĩnh vực, đa nguồn.
3
Doanh nhân là người biết tập hợp, kết hợp các
nguồn lực khác nhau của xã hội và điều phối các
nguồn lực này vào các hoạt động sản xuất, dịch vụ
của doanh nghiệp. Những nguồn lực mà người
doanh nhân phối hợp nhịp nhàng, điều hành một
cách chuyên nghiệp là:
Tích tụ và sử dụng vốn, công cụ lao động và nguyên vật liệu
Tích tụ và sử dụng con người ở nhiều ngành nghề, mức trình độ khác
nhau
Tích tụ và sử dụng tri thức, kinh nghiệm
Tích tụ và sử dụng thông tin thị trường, xã hội, công nghệ, kinh
doanh…
Doanh nhân cũng là người chiến sĩ “thiện chiến” trên mặt trận làm giàu. Họ
là những vị chỉ huy giỏi ở doanh nghiệp trong việc liên kết đối tác kinh
doanh, vừa chỉ đạo hợp tác vừa cạnh tranh với những “đội quân” khác trên
thương trường.
Doanh nhân trong mối quan hệ với xã hội
Doanh nhân hăng hái tự giác xác nhận trách nhiệm xã hội và phụng sự đáng
kể cho xã hội. Đúng như quan điểm của nhà tư bản Mỹ Henrry Ford - “Một
cuộc kinh doanh không mang lại gì cho xã hội mà chỉ kiếm được tiền là một
cuộc kinh doanh tồi”.
Doanh nhân gánh vác nhiều việc lớn, giải quyết nhiều vấn nạn của xã hội.
Song song với việc làm Giàu cho bản thân, với vai trò cá nhân, doanh nhân
tham gia các hoạt động xã hội hoặc thông qua doanh nghiệp của mình làm
cho xã hội Sang hơn, thịnh vượng hơn. Nhờ doanh nhân lèo lái doanh
nghiệp, nhân lực vật lực của xã hội ngày một phát triển và làm xã hội phát
triển. Hàng hóa, dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu phát triển xã hội, công ăn việc
làm cho người lao động, lợi nhuận, thiết bị- công nghệ mới, tri thức và thực
tiễn kinh doanh mới… đó là những đóng góp cụ thể của các doanh nhân.
Điều này đúng như nhà kinh tế học Adam Smith năm 1776 đã viết trong tác
phẩm Tài sản của các quốc gia - The wealth of Nations: "Mỗi cá nhân đều
muốn thu lợi lớn nhất cho mình sẽ làm lợi ích của cả cộng đồng đạt tối đa,
giống như việc cộng toàn bộ tất cả các lợi ích của từng cá nhân lại".
4
Tiêu chuẩn chung của doanh nhân hiện đại
Có phải doanh nhân làm Giàu cho mình, Sang cho xã hội là do họ có nhiều
tiền, có nhiều mối quan hệ và nhiều thủ đoạn chăng? Có phải đạo đức, tài
năng không liên quan gì với thành quả của doanh nhân?
Từ thực tiễn Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu đã tổng kết đặc điểm chung
của doanh nhân Việt thành đạt là: Tâm – Tài – Trí - Dũng và có thể gọi với
tên gọi “Đạo kinh doanh của Doanh nhân Việt” .
Những phẩm chất ấy cụ thể là:
1. Tâm thì có đức (vì người khác):
Có khả năng lãnh đạo
Trung thực, không tham lam cá nhân
Sòng phẳng và biết ơn hơn người thường
Tin tưởng trong liên kết làm ăn, đối đãi khách hàng, cư xử đồng
nghiệp
2. Tài thì có tầm (thấy được nhiều):
Chăm chỉ, trách nhiệm hơn người
Lòng say mê
Tính linh hoạt, ứng biến
Kết hợp các sức mạnh và nguồn lực
3. Trí thì có lực (có trình độ, nâng mình lên):
Tinh thông và tự tin
Biết điều
4. Dũng thì có khí tiết (chí khí + liều – mạo hiểm có tính toán)
Biết chấp nhận mạo hiểm, rủi ro
Có lòng quyết tâm và khát khao thành công
Dũng cảm, không bao giờ thỏa mãn, theo đuổi đến cùng
Thông minh, sáng tạo – giàu ý tưởng khác lạ, độc đáo
i. Sáng tạo tiên phong: nhảy vọt về công nghệ, sản phẩm mới
ii. Sáng tạo gia tăng: thay đổi, cải tiến sản phẩm
Quyết đoán và biết lựa chọn cơ hội
5
Doanh nhân nào mang trong mình những phẩm chất quý báu kể trên thực là
những doanh nhân giỏi giang và xứng đáng được cả xã hội tôn vinh.
Ở những nước khác nhau, tiêu chuẩn doanh nhân tiêu biểu là khác nhau.
Các tiêu chuẩn của Mỹ là:
1. Hiệu quả cao, chủ động tiến thủ, có năng lực tư duy logic, năng lực
khái quát hóa, năng lực phán đoán
2. Quan tâm giúp đỡ mọi người bằng những hành động tích cực, khéo
gây ảnh hưởng đến mọi người
3. Lãnh đạo tập thể, sử dụng đúng quyền lực
4. Có tính tâm lý chín muồi, biết tự kiềm chế, khách quan, cố gắng, tự
chủ
5. Có tri thức phong phú
Các tiêu chuẩn của Nhật là:
1. Độ lượng, khoan dung
2. Hiểu rõ nghề nghiệp, quyết đoán
3. Dám chịu trách nhiệm, công bằng
Có tài liệu đưa ra 10 tiêu chuẩn của doanh nhân thành công trong kinh doanh
là:
1. Năng động, nhiều sáng kiến
2. Có động cơ, động cơ thúc đẩy
3. Khả năng tự đánh giá mình
4. Ý chí quyết tâm
5. Độc lập
6. Kế hoạch thời gian
7. Giải quyết vướng mắc, khủng hoảng
8. Khả năng tổ chức
9. Kiên trì
10. Bám sát mục tiêu