PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ
TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN
DỰ ÁN
NGHIÊN CỨU NHỮNG BIỂU HIỆN
“THÁCH THỨC CHỐNG ĐỐI (ODD)”
CỦA HỌC SINH KHỐI 8 THCS TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ RẠCH GIÁ
- THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP -
Kiên Giang, tháng 12 năm 2022
LỜI CẢM ƠN
Trước hết, chúng em xin chân thành gửi lời cảm ơn đến Ban tổ chức Hội thi
Khoa học kỹ thuật của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Rạch Giá, Ban Giám
hiệu trường THCS Lê Quý Đôn cùng quý thầy cô giáo đã tạo điều kiện thuận lợi tổ
chức một sân chơi bổ ích để chúng em có cơ hội được học hỏi, tìm tòi, trau dồi kiến
thức kĩ năng, khám phá những điều mới mẻ trong cuộc sống và đó cũng là hành
trang quý báu để chúng em nuôi dưỡng ước mơ, vững bước vào đời.
Chúng em xin gửi lời cảm ơn đến gia đình đã luôn ủng hộ, động viên giúp
chúng em có thêm động lực và đã tạo điều kiện tốt nhất về thể chất cũng như tinh
thần để chúng em có thể vượt qua những thử thách khó khăn trong quá trình thực
hiện đề tài.
Chúng em cũng xin chân thành cảm ơn sự phối hợp, giúp đỡ tận tình của
quý Ban Giám Hiệu, các thầy cô cùng các bạn học sinh ở các trường THCS Nguyễn
Du và THCS Võ Nguyên Giáp. Cảm ơn quý thầy cô và các bạn đã dành thời gian
quý báu cung cấp thông tin, trả lời phỏng vấn và đóng góp những ý kiến hữu ích
giúp chúng em hoàn thiện đề tài nghiên cứu.
Đây là lần đầu chúng em thực hiện đề tài có tính quy mô, mặc dù đã nỗ lực
hết mình; song, với nền kiến thức còn hạn chế, nghiên cứu vẫn còn những thiếu sót
nhất định, chúng em rất mong nhận được những góp ý quý báu từ Ban tổ chức, quý
thầy cô giáo để chúng em có thể thực hiện tốt hơn ở lần sau.
Rạch Giá, ngày 18 tháng 12 năm 2022
Xin trân trọng cảm ơn!
PHẦN I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Tuổi học sinh cấp trung học cơ sở có sự phát triển mạnh mẽ, sự thay đổi lớn
về thể chất và tâm lý, đó là bước ngoặt đánh dấu trưởng thành, là bản lề giữa tuổi
thiếu niên và thanh niên; vì thế các bạn thích khẳng định bản thân, thích làm chủ,
thích được nổi bật... Nói một cách khác là cái tôi trong mỗi cá nhân học sinh phát
triển một cách mạnh mẽ, các bạn muốn bản thân mình cần được tôn trọng ngay cả
trong gia đình nên thường không hài lòng khi bị cha mẹ trách mắng, nặng lời, thậm
chí có những bạn phản ứng dữ dội khi phật lòng, không vừa ý một vấn đề gì đó. Việc
phản ứng lại bằng lời nói, hành động trong tất cả mọi tương tác giữa học sinh và
người lớn chính là một trong những biểu hiện rõ nét của rối loạn thách thức chống
đối.
Và hiện tượng này ngày càng phổ biến khiến nhiều gia đình cảm thấy bất lực
trước con cái của mình, nhiều thầy cô cảm thấy thật khó khăn để giáo dục được học
sinh. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến rất nhiều hậu quả xấu, không những ảnh
hưởng trực tiếp đến vấn đề học tập tại trường học mà nó còn ảnh hưởng đến sự phát
triển toàn diện của học sinh về phẩm chất đạo đức, hành vi, lối sống, suy nghĩ và
sẽ tạo ra một con người khiếm khuyết nhiều vấn đề. Những hệ lụy này sẽ ảnh hưởng
đến sự phát triển và cuộc sống sau này của các em.
Vậy làm thế nào để ngăn chặn tình trạng rối loạn thách thức chống đối của
các bạn học sinh ở độ tuổi từ 11 đến 16 ? Làm thế nào để xây dựng mối quan hệ
“tốt đẹp” giữa trẻ em và người lớn? Đó là lý do mà chúng em đã quyết định lựa
chọn đề tài: Nghiên cứu những biểu hiện “Thách thức chống đối (ODD)” của
học sinh khối 8 THCS trên địa bàn thành phố Rạch Giá – Thực trạng và Giải
pháp.
PHẦN II. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU VÀ TÍNH MỚI,
SÁNG TẠO CỦA ĐỀ TÀI.
1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Lứa tuổi dậy thì là giai đoạn có nhiều thay đổi về tâm lý, thể chất, tính tình
cho nên việc học sinh thích thể hiện cái tôi bằng cách thách thức hoặc chống đối
với người lớn là một tình trạng phổ biến diễn ra trên diện rộng. Và dần dần trở
thành một hội chứng “Rối loạn thách thức chống đối” - ODD (Oppositional defiant
disorder)
Biểu hiện của những hành vi chống đối này là dễ cáu kỉnh, cố chấp, hay cãi
lại, mất bình tĩnh, dễ tức giận và phản ứng gay gắt với những điều mình không hài
lòng. Biểu hiện này được thể hiện ở trong nhiều mối quan hệ như bạn bè thầy cô
cha mẹ và người lớn xung quanh. Như vậy, hiện tượng trẻ vị thành niên thích thể
hiện dẫn đến thích chống đối thách thức là một hiện tượng phổ biến và ngày càng
có xu hướng phát triển do cuộc sống đã thay đổi và trẻ con ngày càng được chiều
chuộng nhiều.
Vấn đề đặt ra ở đây là học sinh cấp THCS, đặc biệt là các em khối 8 trên địa
bàn thành phố Rạch Giá đã thách thức chống đối như thế nào đối với bạn bè, người
lớn? Nguyên nhân, mặt tiêu cực của vấn đề này là gì?
Dự án thực hiện khảo sát, đánh giá thực trạng thách thức chống đối của học
sinh khối 8 THCS ở thành phố Rạch Giá. Từ đó, đề ra giải pháp tích cực và hiệu
quả đối với việc điều chỉnh hành vi, thái độ nhằm nâng cao chất lượng trong học
tập, rèn luyện đạo đức cũng như sinh hoạt hằng ngày cho các bạn học sinh.
2. Tính mới
- “Thách thức chống đối” của trẻ em nói chung, của học sinh khối 8 THCS
nói riêng là một căn bệnh tâm lí khá phổ biến hiện nay. Đã có rất nhiều nghiên cứu,
bài báo của các vị bác sĩ, các nhà khoa học trong và ngoài nước viết về vấn đề này.
Tuy nhiên, với dự án này, chúng em sẽ làm rỏ các vấn đề sau:
+ Học sinh khối 8 THCS ở thành phố Rạch Giá có mắc hội chứng thách thức
chống đối (ODD) hay không hay do các bạn có cá tính quá mạnh mẽ? Người lớn
đã làm gì để điều chỉnh hành vi theo hướng tích cực cho các bạn?
+ Nguyên nhân của việc thách thức chống đối là gì?
+ Các giải pháp thiết thực, hiệu quả giúp các bạn học sinh tiết chế được hành
vi ngôn ngữ của mình một cách văn minh hơn hợp lý hơn. Để từ đó góp phần hoàn
thiện nhân cách, đạo đức giúp các bạn trưởng thành trong môi trường lành mạnh.
3. Tính sáng tạo
- Khảo sát, đánh giá thực trạng và những ảnh hưởng của hành vi thách thức
đối với nề nếp nhà trường cũng như đối với cá nhân các bạn học sinh.
- Thu thập thông tin từ phía các thầy cô giáo, bậc phụ huynh và các bạn học
sinh bằng các phiếu điều tra và phỏng vấn trực tiếp.
- Phỏng vấn trực tiếp các bạn học sinh về hành vi, thái độ thách thức chống
đối, từ đó đề xuất một số giải pháp phù hợp, hiệu quả không chỉ cho các bạn mà cho
cả giáo viên, phụ huynh, nhằm giúp các bạn học sinh điều chỉnh hành vi đúng chuẩn
mực.
PHẦN III. QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ
1. Quá trình nghiên cứu
1.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu, khảo sát và tìm ra giải pháp điều chỉnh hành vi thách thức chống
đối của học sinh khối 8 THCS.
Tìm ra được nguyên nhân của tình trạng trên và đề xuất một số giải pháp nhằm
giúp các bạn học sinh điều chỉnh hành vi đúng chuẩn mực.
1.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu những biểu hiện của học sinh khối 8 ở góc độ thách thức, chống đối
thầy cô gia đình và những người xung quanh tại trường THCS Lê Quý Đôn và các
trường trên địa bàn, để từ đó chúng em tìm ra được nguyên nhân của tình trạng trên
và đề xuất một số giải pháp nhằm giúp các bạn học sinh điều chỉnh hành vi đúng
chuẩn mực, đón nhận giai đoạn dậy thì nhiều biến động một cách thành công.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Các bạn học sinh khối 8 THCS trên địa bàn thành phố Rạch Giá.
1.4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
- Tập trung nghiên cứu thực trạng thái độ, hành vi thách thức chống đối của
học sinh khối 8 THCS trên địa bàn thành phố Rạch Giá (ở 5 trường Lê Quý Đôn,
Nguyễn Du, Võ Nguyên Giáp, Phan Huy Chú và Trần Hưng Đạo)
- Phạm vi nghiên cứu: Những biểu hiện thể hiện về thái độ, hành vi chống đối,
thách thức của học sinh ở trường Trung học cơ sở. Khảo sát ở thầy cô giáo, các bạn
học sinh.
1.5. Phương pháp nghiên cứu: Để tiến hành nghiên cứu đề tài này, chúng
em sử dụng một số phương pháp:
- Nghiên cứu lý thuyết: Đọc và tham khảo các tài liệu của các nhà tâm lí học
có liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ cơ sở lý luận của vấn đề
nghiên cứu.
- Nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát; Điều tra bằng phiếu trắc nghiệm (qua bản
giấy); Phỏng vấn trực tiếp; Thống kế số liệu; Đề xuất biện pháp khắc phục.
1.6. Giả thuyết khoa học
- Hiện trạng thách thức chống đối đang phổ biến trong HS khối 8 THCS trên
địa bàn TP.Rạch Giá.
- Hầu hết những biểu hiện của thách thức chống của học sinh khối 8 THCS
đều là những điều dễ bắt gặp trong cuộc sống thường nhật hiện nay.
- Nguyên nhân gây ra thách thức chống đối có cả nguyên nhân chủ quan và
khách quan. Nó ảnh hưởng tiêu cực lên nhiều mặt của cuộc sống học sinh và xã
hội.
- Các giải pháp đề ra là có giá trị, hiệu quả thiết thực, có thể hạn chế và giảm
thiểu mức độ thách thức chống đối ở học sinh khối 8 THCS và các rối loạn chuyển
biến khác.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. Khái niệm và sơ lược vài nét về đặc điểm tâm lí lứa tuổi học sinh
THCS.
Chứng rối loạn thách thức chống đối ở trẻ em là sự tái diễn của những kiểu
hành vi bất hợp tác, ương bướng, không tuân theo, chống đối người lớn, người có
quyền lực. Nếu những hành động chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn thì không có
vấn đề gì. Tuy nhiên, nếu việc này trở thành một thói quen của trẻ thì sẽ ảnh hưởng
đến việc hình thành tính cách của trẻ sau này. Và nếu không chữa trị, dần dần trở
thành bệnh, có thể dẫn đến rối loạn hành vi nghiêm trọng như hung hăng, bạo lực
và có thể là vi phạm pháp luật.