598
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
GIẢI MÃ ĐIỂM ĐAU TRONG TRẢI NGHIỆM HỌC CỬ NHÂN
TIẾNG ANH TRỰC TUYẾN VÀ GỢI Ý KHẮC PHỤC
Nguyễn Châu Bích Tuyền(1), Lưu Thị Thanh Mai(2), Nguyễn Duyên Linh(3)
TÓM TẮT:
Vi sự pht trin của khoa học công nghệ v nhu cầu học tập sut đời, mô hình đo tạo trực
tuyn ngy cng pht trin mạnh mẽ, nhất l chơng trình cử nhân ting Anh trực tuyn đang đc
mở rng đo tạo trong nhiều trờng đại học ở Việt Nam. Tuy nhiên, khi trải nghiệm chơng trình
ny, học viên chạm phải những đim đau dẫn đn tình trạng khó hon thnh mục tiêu học tập nh
kỳ vọng. Do vậy, nghiên cứu ny mun tìm hiu rõ đi tng học viên trực tuyn, xc đnh đim
đau m họ vấp phải, đ từ đó có th đề xuất cc gi ý khắc phục nhằm giúp học viên có những trải
nghiệm tt hơn trong hnh trình học tập của họ. Nghiên cứu tip cận theo hng đnh lng bằng
cch khảo st 96 đi tng học viên trực tuyn tại Trờng Đại học mở Thnh ph Hồ Chí Minh
(HCMCOU). Kt quả nghiên cứu cho thấy học viên trực tuyn l ngời trởng thnh, trong đ tuổi
lao đng, có đng cơ học tập rõ rng, có nền tảng ting Anh v công nghệ nhất đnh, nhng vng
phải những đim đau ngoi tầm kim sot nh nền tảng học tập LMS, ni dung v phơng php
giảng dạy, mức đ hỗ tr tơng tc cc bên liên quan, nên họ rất cần những gi ý hỗ tr giải quyt
cc đim đau ny. Nghiên cứu góp phần cung cấp minh chứng xc thực giúp nh gio dục v quản
lý đa ra quyt đnh sng sut, cải thiện chất lng đo tạo, hỗ tr sinh viên vt qua thch thức,
hon thnh mục tiêu học tập.
Từ khoá: Đim đau, trải nghiệm, học ting Anh, trực tuyn, khắc phục.
ABSTRACT:
With the development of science and technology and the demand for lifelong learning, the
online training model is significantly developing. Especially, the bachelor's program of English,
which is studying online, is being widely expanded in many universities in Vietnam. Nevertheless,
as experiencing this program, learners encounter diverse pain points which restrict learners in
achieving their learning goals as expected. Hence, this study aims to clearly understand online
learners background and identify their pain points encountered in order to propose possible solutions
1. Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh (HCMCOU). Email: tuyen.ncb@ou.edu.vn
2. Viện Quản trị & Công nghệ (FSB) Đại học FPT. Email: luumai2nv@gmail.com
3. Viện Quản trị & Công nghệ (FSB) Đại học FPT. Email: duyenlinhphongthuy@gmail.com
599
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
to help learners have a better experience in their learning journey. The study employs a quantitative
approach by surveying 96 online learners at Ho Chi Minh City Open University (HCMCOU).
The research findings show that online learners are adults, of working age, have clear learning
motivations and a certain level of English and technology, but encounter pain points beyond their
control (including: the LMS learning platform, learning content and teaching methods, as well as
the level of interactive support from stakeholders). Thus, it is necessary to have feasible solutions for
solving learners’ existing pain points. This study contributes to providing authentic evidence to help
educators and managers make informed decisions, improve training quality, and support learners
to overcome their challenges and accomplish their learning goals as scheduled.
Keywords: Pain point, experience, learning English, online, overcome, address.
1. Giới thiệu
Tiếng Anh đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế của Việt
Nam (Atasheva, 2024). Không chỉ là môn học bắt buộc (Oanh, 2012; Phan, 2018), tiếng Anh còn là
tiêu chí chuẩn đầu ra sau đại học và được chú trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân (Hung, 2013;
H. T. M. Nguyen & Burns, 2017; Nhan, 2008). Đặc biệt, trong bối cảnh khoa học công nghệ phát
triển, cùng với đại dịch COVID-19, góp phần thúc đẩy nhu cầu học tiếng Anh trực tuyến. Tuy nhiên,
mô hình này cũng đối mặt với nhiều thách thức (Bhuasiri et al., 2012; Czerniewicz & Brown, 2009;
McGill et al., 2014; Reid, 2014). Nghiên cứu Xu (2023) nhấn mạnh tính hiệu quả của giảng viên, đặc
điểm người học và tương tác giữa các học viên là ba yếu tố then chốt ảnh hưởng đến mức độ tham
gia học tiếng Anh trực tuyến (Xu, 2023), điều này cũng được ủng hộ bởi Ara và Vijaysimha (2023).
Trong môi trường giáo dục ngoại ngữ bậc đại học, chương trình cử nhân tiếng Anh trực tuyến
được các trường quan tâm mở rộng đào tạo. Điển hình là Trường Đại học mở Thành phố Hồ Chí
Minh (HCMCOU) luôn đầu tư nền tảng công nghệ và trang bị hệ thống quản lý học tập (LMS) hiện
đại, đảm bảo đường truyền internet ổn định, cung cấp đầy đủ thiết bị (máy tính, webcam, micro...),
nguồn tài liệu học tập trực tuyến đa dạng, phong phú, cùng với các phần mềm và ứng dụng hỗ trợ
giảng dạy và học tập hiệu quả. Nhà trường cũng chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên giỏi, có
năng lực chuyên môn cao, kỹ năng sư phạm tốt và khả năng tạo động lực cho học viên đồng thời đầu
tư thiết kế bài giảng hiệu quả và tăng cường tương tác giữa giảng viên và học viên. Ngoài ra, nhà
trường cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn cho học viên, tạo môi trường học tập trực tuyến tương tác,
khuyến khích trao đổi, thảo luận và hỗ trợ học viên khi cần thiết. Tuy nhiên, vẫn có nhiều học viên
học không hiệu quả, không hoàn thành mục tiêu học tập như kỳ vọng, và khó tốt nghiệp đúng hạn
như hoạch định. Do vậy, nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tìm hiểu về đối tượng học viên
tham gia chương trình cử nhân tiếng Anh trực tuyến, xác định những khó khăn và điểm đau mà họ
gặp phải trong hành trình học tập, đề từ đó đề xuất các gợi ý khắc phục nhằm cải thiện trải nghiệm
học tập và hỗ trợ học viên đạt được mục tiêu đề ra. Nghiên cứu tập trung giải quyết các câu hỏi sau:
1) Đối tượng học viên tham gia chương trình cử nhân tiếng Anh có những đặc điểm gì?
2) Những điểm đau nào mà học viên gặp phải trong quá trình học tập trực tuyến chương trình
cử nhân tiếng Anh?
3) Những gợi ý khắc phục nào được đề xuất để cải thiện trải nghiệm học tập trực tuyến và hỗ
trợ học viên đạt được mục tiêu học tập?
600
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý thuyết
2.1.1. Học ting Anh trực tuyn
Học trực tuyến là một phương pháp học tập đổi mới, khuyến khích người học phát triển bản thân
và nghề nghiệp thông qua công nghệ (Siritongthaworn et al., 2006). Trong lĩnh vực học ngôn ngữ,
học trực tuyến gắn liền với đào tạo trên máy tính (CALL) (Davies, 2011; Gold, 2019; Lehmann &
Chamberlin, 2009; Lian, 1991, 2014; Masrom, 2007). Mặc dù học tiếng Anh trực tuyến này mang
lại nhiều lợi ích nhưng cũng không tránh khỏi 8 nhóm thách thức bao gồm: người học, giáo viên, tổ
chức, hỗ trợ, khoá học, công nghệ, chi phí và xã hội (Anderson, 2008). Mô hình học tập từ xa trực
tuyến ngày càng phổ biến, đặc biệt phù hợp với người học ngôn ngữ ở thế kỷ XXI khi có nhiều người
quan tâm việc học tập suốt đời và lấy người học làm trung tâm, nên việc chỉnh phương pháp giảng
dạy, nội dung học tập và môi trường học tập theo hướng học tập dựa trên dự án, mạng lưới, giải quyết
vấn đề, học tập cá nhân, môi trường học tập tự chủ và tự tổ chức càng được quan tâm. Tuy nhiên,
do nguồn lực hạn chế, cơ sở hạ tầng công nghệ không đầy đủ và sự thiếu chuẩn bị của giáo viên có
thể ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm người tham gia học trực tuyến (Bekaryan et al., 2017). Nhất
là trong môi trường trực tuyến, việc học tiếng Anh như một ngoại ngữ, khó khăn về giao tiếp và kỹ
năng nói có thể trở nên trầm trọng hơn (Ly, 2022). Do đó, việc nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn về
trải nghiệm của người học trong môi trường học tiếng Anh trực tuyến là vô cùng cần thiết để có thể
đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả.
2.1.2. Tình hình học ting Anh trực tuyn ở Việt Nam
Mô hình học tiếng Anh trực tuyến tại Việt Nam đã và đang phát triển mạnh mẽ theo xu thế phát
triển của khoa học công nghệ và nhu cầu xã hội (học tập suốt đời), nhu cầu học tiếng Anh (vì là ngôn
ngữ quốc tế). Dù rằng có nhiều nghiên cứu minh chứng nhiều học viên đã bày tỏ sự hài lòng khi
nhu cầu và kỳ vọng của họ được đáp ứng, nhưng còn rất nhiều hạn chế về khả năng giao tiếp, nhất
là quá trình học ngôn ngữ Anh cần có môi trường giao tiếp. Mảng công nghệ ảnh hưởng sâu sắc đến
đến chất lượng thiết kế giáo trình và phát triển tài liệu (Nguyen, 2008). Người học trực tuyến phải là
người có tiềm năng bao gồm nền tảng kiến thức, điều kiện cá nhân, văn hoá, lịch sử, giáo dục và kinh
nghiệm tính toán có ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập (Nguyen, 2011). Ngoài ra, nội dung học tập
cũng là một trong những yếu tố then chốt tác động đến quá trình tham gia học tập tương tác và tinh
thần trách nhiệm của học viên khi tham gia học tập (Nguyen, 2011). Trong khi đó, T. T. Dang (2010)
đã đề cao vai trò giảng viên khi tham gia giảng dạy trực tuyến. Giảng viên tham gia giảng dạy phải
có kiến thức và kỹ năng công nghệ thông tin (CNTT), đồng thời giảng viên cũng phải nhận thức rõ
tầm quan trọmg của các yếu tố hỗ trợ và rào cản công nghệ trong môi trường giảng dạy ngôn ngữ
hiện đại (Dang, 2010). Đến năm 2021, vấn đề tích hợp công nghệ vào việc học tiếng Anh ngày càng
được chú trọng để nâng cao sự tương tác của người học (Vu et al., 2021). Các nền tảng học tập trực
tuyến không chỉ cung cấp nguồn tài nguyên học tập phong phú mà còn mang đến những trải nghiệm
tương tác đa dạng và giá trị cho học viên. Công nghệ đóng vai trò quan trọng, nhưng hiệu quả của
nó phụ thuộc vào hai yếu tố then chốt là người học có khả năng truy cập internet ổn định để tham gia
các hoạt động học tập trực tuyến liên và phải quen thuộc với công nghệ để chủ động học tập và khai
thác tối đa nguồn tài nguyên trực tuyến (Vu et al., 2021). Nếu học viên có thái độ tích cực sẽ có sự
601
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
tương tác, trải nghiệm và sự hài lòng tốt hơn (Tran et al., 2022). Ngoài ra, vai trò của các hoạt động
ngoại khoá cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm học tập của học viên trực
tuyến như Lê và Thảo (2022) chia sẻ. Hiệu quả của phương pháp giảng dạy trong học tập tiếng Anh
trực tuyến cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến trải nghiệm của sinh viên (Le et al., 2022).
2.1.3. Trải nghiệm của ngời học v đim đau trong hnh trình học ting Anh trực tuyn
Trải nghiệm học viên học tiếng Anh trực tuyến đã trở thành trọng tâm của nghiên cứu khi các
tổ chức giáo dục ngày càng áp dụng các nền tảng kỹ thuật số cho việc giảng dạy ngôn ngữ. Nếu
người học có trải nghiệm không tốt sẽ dẫn đến tỷ lệ bỏ học tăng, hoặc người học không hài lòng nên
kết quả học tập không hiệu quả như kỳ vọng. Điểm đau của người học, đặc biệt trong học tập trực
tuyến là những khó khăn, thách thức mà học viên gặp phải trong quá trình học tập, tương tác và trải
nghiệm dịch vụ (Holz et al., 2023). Những điểm đau này xuất phát từ nhiều khía cạnh khác nhau,
như hệ thống kỹ thuật, nội dung, hỗ trợ, tương tác với giảng viên và bạn bè. Hiểu rõ bản chất điểm
đau rất quan trọng để xây dựng chiến lược hiệu quả, nâng cao trải nghiệm khách hàng (người học
trực tuyến) (McColl‐Kennedy et al., 2018). Với công nghệ và phân tích dữ liệu, doanh nghiệp (nhà
trường) có thể hiểu sâu hơn về hành vi, sở thích khách hàng để từ đó chủ động giải quyết điểm đau
(McColl‐Kennedy et al., 2018).
Thực vậy, khi học trực tuyến, nếu học viên truy cập vào tài nguyên được dễ dàng và thiết kế
nguồn tư liệu hay tài nguyên học tập hiệu quả giúp tạo ra những trải nghiệm tích cực (Bleier et al.,
2018). Thiết kế và khả năng sử dụng của các nền tảng học tập trực tuyến, hỗ trợ nội dung và quản lý
người dùng, ảnh hưởng đáng kể đến thành tích học tập và sự hài lòng của học viên (Liu et al., 2020).
Dù cơ sở hạ tầng tốt, nhưng không có nguồn lực nhân sự ổn định, nhất là nguồn lực giảng viên sẽ
gây ảnh hưởng tiêu cực đến trải nghiệm người học, dẫn đến tỷ lệ bỏ học tăng và sự không hài lòng
cũng tăng (Dhawan, 2020). Khía cạnh cảm xúc và tâm lý của trải nghiệm người học, cũng như sự
tương tác cảm xúc sẽ ảnh hưởng đến mức độ trung thành và hài lòng lâu dài của người học (Ahmad
et al., 2022). Ngoài ra, cần phải tăng cường tính liên tục của việc học tập, tạo ra môi trường học tập
trực tuyến bao gồm và tương tác (Hermosisima et al., 2023) sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm
của người học. Tương tác hiệu quả bao gồm cả tương tác giữa giảng viên và sinh viên, giữa sinh viên
với nhau và với các bộ phận hỗ trợ (Xu, 2023). Để thúc đẩy tương tác, cần có môi trường giảng dạy
và học tập trực tuyến thật hiệu quả, nghĩa là cả người dạy và người học đều cần có khả năng tiếp cận
công nghệ (Ara & Vijaysimha, 2023).
2.1.4. Mô hình đin hình về trải nghiệm học học tập ting Anh trực tuyn
Học trực tuyến đã phát triển vượt bậc từ “máy dạy học” của B.F. Skinner (những năm 1960) đến
các trường đại học mở và nền tảng học tập đa dạng như MOOCs. Các quốc gia châu Á tiên phong
áp dụng công nghệ vào giáo dục trực tuyến. Theo Allen & Seaman (2007), học trực tuyến ngày càng
phổ biến, mang lại sự linh hoạt và cơ hội tiếp cận kiến thức toàn cầu (Balula & Moreira, 2014). Đến
năm 2020, Liu và cộng sự (2020) chỉ ra rằng nền tảng trực quan, dễ sử dụng với đầy đủ tài liệu và
hỗ trợ tốt sẽ nâng cao hiệu quả học tập. Một nền tảng tốt kết hợp với sự tương tác tích cực của học
viên và sự hướng dẫn hiệu quả của giảng viên sẽ tạo ra một môi trường học tập lý tưởng, giúp học
viên đạt được kết quả học tập cao nhất (Liu et al., 2020).
602
KỶ YẾU HỘI THẢO KHOA HỌC QUỐC GIA: NGUỒN LỰC TRONG NỀN KINH TẾ SỐ
Ở Việt Nam, Thach (2020) đã khám phá tất cả các yếu tố ảnh hưởng đến tương tác trong các
khoá học tiếng Anh trực tuyến. Mô hình nghiên cứu này đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về
những yếu tố tác động đến trải nghiệm học tập tiếng Anh trực tuyến bao gồm khả năng của người
học, chất lượng nội dung, sự tương tác xã hội và yếu tố kỹ thuật (Thach, 2020). Mỗi yếu tố đều đóng
vai trò quan trọng và tác động lẫn nhau. Đến năm 2022, Mai và cộng sự (2022) minh chứng sự hài
lòng của sinh viên trong học trực tuyến phụ thuộc vào bốn yếu tố chính như: thái độ tích cực, năng
lực Internet tốt, tương tác hiệu quả, chất lượng giảng dạy có tác động tích cực đến sự hài lòng của
sinh viên. (Xem Hình 1)
Hình 1. Cc nhân t ảnh hởng đn sự hi lòng của sinh viên học ting Anh trực tuyn (Mai et al., 2022)
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này tiếp cận theo hướng nghiên cứu định lượng bằng cách khảo sát 96 học viên
tham gia chương trình cử nhân tiếng Anh trực tuyến. Câu hỏi trong bảng khảo sát (bao gồm câu hỏi
đóng và câu hỏi mở) chủ yếu tập trung vào thông tin cá nhân người học để hiểu rõ đặc tính người
học (độ tuổi, công việc, nền tảng học thuật, trình độ tiếng Anh và khả năng sử dụng công nghệ).
Ngoài ra các câu mở cũng được thiết kế nhằm làm rõ các điểm đau sinh viên gặp phải trong hành
trình học trực tuyến bao gồm yếu tố công nghệ và nguồn lực (cụ thể là nền tảng công nghệ và nền
tảng học tập LMS - hệ thống quản lý học tập, nội dung và tài liệu học tập, chất lượng giảng dạy của
giảng viên), cũng như sự hỗ trợ và tương tác từ các bên liên quan trong môi trường giảng dạy trực
tuyến (trợ giảng, bộ phận hỗ trợ kỹ thuật và các bộ phận có liên quan), để từ đó có thể đề xuất giải
pháp khắc phục.
3. Kết quả và thảo luận
Đặc điểm học viên học cử nhân tiếng Anh trực tuyến tại HCMCOU
Biểu đồ 1. Thông tin s nm học viên tham gia học trực tuyn
